Dấu ấn lịch sử hào hùng
Ra đời ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 để bảo vệ Đảng và chính quyền cách mạng non trẻ, lực lượng CAND đã linh hoạt triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ tinh nhuệ, đặc biệt là "bí mật giám sát, theo dõi" và "trinh sát xã hội hóa". Những nền tảng cốt lõi này chính là cơ sở cho sự ra đời của Đội Trinh sát Ngoại cần (1948), đặt viên gạch đầu tiên cho hành trình anh hùng của lực lượng Ngoại tuyến ngày nay.
Hòa chung không khí phấn khởi của những ngày tiếp quản thủ đô tháng 10/1954, Đội Trinh sát Ngoại cần và Ban Ngoại trinh (Công an Hà Nội) đã chủ động hóa trang, bám trụ tại các cửa ô và nút giao thông trọng điểm. Sự hy sinh thầm lặng của các anh đã góp phần giữ vững ANTT, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho các cánh quân tiến về giải phóng. Ghi dấu sự kiện lịch sử đặc biệt này, ngày 10/10/1954 đã trở thành Ngày truyền thống đầy tự hào của lực lượng Ngoại tuyến.
Giai đoạn đầu, lực lượng mỏng, phương tiện chiến đấu thiếu, thô sơ nhưng với lòng nhiệt huyết cách mạng, những trinh sát ngoại tuyến đã khắc phục gian khổ, dũng cảm vượt qua bom đạn, tham gia đấu tranh hàng trăm chuyên án gián điệp ẩn nấp, gián điệp biệt kích, góp phần bóc gỡ nhiều tổ chức, bắt giữ hàng trăm tên gián điệp... bảo vệ chính quyền, giữ vững thành quả cách mạng.
Đặc biệt, trinh sát ngoại tuyến đã theo dõi bí mật, sử dụng biện pháp nghiệp vụ đối với một số tên, nắm được âm mưu đảo chính của Quốc dân đảng, làm căn cứ giúp Sở Công an Bắc Bộ lập và phá thành công chuyên án số 7 phố Ôn Như Hầu (nay là phố Nguyễn Gia Thiều), Hà Nội. Đây là một trong những chiến công xuất sắc, ghi dấu ấn lịch sử về truyền thống hào hùng của lực lượng CAND nói chung, lực lượng An ninh nhân dân nói riêng, trong đó có lực lượng Ngoại tuyến.
Trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, lực lượng Ngoại tuyến luôn quán triệt sâu sắc 4 tính chất: “thường trực chiến đấu, bí mật khẩn trương, linh hoạt, gian khổ lâu dài” cùng phương châm “không lộ, không mất, phát hiện quan hệ nhanh chóng, chính xác”. Sát cánh cùng toàn ngành CAND, lực lượng đã kiên cường đấu tranh chống phản cách mạng và tội phạm, giữ vững an ninh trật tự, bảo vệ vững chắc miền Bắc xã hội chủ nghĩa và góp phần đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ.
Đồng thời, với quyết tâm “tất cả vì miền Nam ruột thịt”, nhiều cán bộ lực lượng Ngoại tuyến đã xung phong “Nam tiến” lên đường chi viện cho an ninh miền Nam, cùng quân và dân cả nước làm nên chiến thắng 30/4/1975 lịch sử, thống nhất nước nhà.
Sau ngày miền Nam được hoàn toàn giải phóng, mở ra kỷ nguyên mới, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ của CAND giai đoạn này vô cùng khó khăn, gay go và phức tạp. Quán triệt quan điểm, tư tưởng của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an, lực lượng Ngoại tuyến tập trung xây dựng lực lượng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, phát triển mạng lưới Ngoại tuyến nhân dân rộng khắp, hình thành thế trận trinh sát ngoại tuyến.
Đặc biệt, lực lượng Ngoại tuyến đã ra sức cải tiến nâng cao các phương pháp chiến thuật theo dõi; linh hoạt, mưu trí, đấu tranh với hàng ngàn đối tượng tình báo, gián điệp, phản động và các loại tội phạm khác, đập tan âm mưu, hoạt động phá hoại nhiều mặt của bọn phản động, chống chiến tranh xâm lược biên giới, giữ vững an ninh, trật tự, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.
Đất nước tiến hành công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, bám sát sự chỉ đạo của Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an, lực lượng Ngoại tuyến tiếp tục phát triển tổ chức, tăng cường đầu tư trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ tiên tiến nâng cao hiệu quả công tác ngoại tuyến.
Lực lượng Ngoại tuyến được Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an tin tưởng giao tham gia đấu tranh ngăn chặn, phá nhiều vụ trọng án về kinh tế, hình sự, ma túy; tham gia đảm bảo an ninh các kỳ đại hội Đảng, bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, các điểm nóng về khiếu kiện, tôn giáo, dân tộc và hoạt động kích động, gây rối an ninh của số cực đoan, chống đối... lập nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc đi vào lịch sử ngành Công an.
Không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, những cán bộ Ngoại tuyến còn gần dân, sát dân trong nhiều hoạt động nghĩa tình. Những đợt thăm hỏi, tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng là sự bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với những hy sinh, mất mát của các mẹ vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.
Những đợt trao quà cho các gia đình chính sách, hộ dân có hoàn cảnh khó khăn, bị ảnh hưởng bởi thiên tai trên cả nước không chỉ góp phần hỗ trợ đời sống người dân mà còn gửi gắm tình cảm, sự sẻ chia và tinh thần hướng về nhân dân của lực lượng Công an nói chung, lực lượng Ngoại tuyến nói riêng.
Những ngày hè 2026, Cục Ngoại tuyến đã cùng đơn vị tài trợ phối hợp với chính quyền địa phương đẩy nhanh tiến độ sửa chữa, cải tạo, nâng cấp điểm trường Giàng Dúa Chải thuộc Trường Mầm non Nậm Xây, xã Minh Lương, tỉnh Lào Cai. Đây là điểm trường thuộc diện đặc biệt khó khăn, cách trung tâm trường chính 8km với đường giao thông đi lại hết sức hiểm trở.
Được nhà nước xây dựng từ năm 2013, đến nay nhiều hạng mục của công trình đã xuống cấp, không còn đáp ứng đủ nhu cầu về diện tích phòng học cũng như nơi làm việc, nghỉ ngơi cho các giáo viên đang cắm bản giảng dạy.
Dẫn đầu đoàn công tác lên khảo sát điểm trường, thay mặt Đảng uỷ, lãnh đạo Cục Ngoại tuyến, Đại tá Tường Minh Châu, Phó Cục trưởng bày tỏ: “Giáo dục luôn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của mỗi địa phương, mỗi gia đình và toàn xã hội. Đối với những vùng còn nhiều khó khăn như điểm trường Giàng Dúa Chải, việc đầu tư cơ sở vật chất trường lớp không chỉ là xây dựng thêm những phòng học mới, mà còn là gieo thêm niềm tin, mở thêm cơ hội để các em nhỏ – những chủ nhân tương lai của đất nước – được học tập trong điều kiện tốt hơn, an toàn hơn và đầy đủ hơn”.
Những việc làm ý nghĩa ấy là minh chứng rõ nét cho tinh thần hăng hái thi đua, cụ thể hóa phong trào "Ba nhất" của Bộ Công an bằng hành động thực tế. Đó là sự "gần dân", tinh thần trách nhiệm và sự sẻ chia sâu sắc của những cán bộ ngoại tuyến đối với nhân dân.
Vững bước trong kỷ nguyên mới
Trong hành trình 72 năm xây dựng và chiến đấu, được sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước cùng sự che chở của nhân dân, lực lượng Ngoại tuyến đã vươn mình lớn mạnh toàn diện. Tự hào là một trong những “lực lượng trung thành, dũng cảm nhất của CAND”, các chiến sĩ ngoại tuyến luôn giữ vững phẩm chất cách mạng, mưu trí, dũng cảm vượt qua mọi khó khăn để lập nên nhiều chiến công xuất sắc, viết tiếp trang sử vàng anh hùng của toàn ngành.
Hoạt động nghiệp vụ của lực lượng Ngoại tuyến ngày càng hiệu quả, toàn diện hơn. Đội ngũ cán bộ ngoại tuyến ngày càng trưởng thành, có bản lĩnh chính trị vững vàng, trung thành tuyệt đối với Đảng, với nhân dân, không ngừng tu dưỡng, rèn luyện, cống hiến hết mình cùng với cán bộ, chiến sĩ toàn Ngành, góp phần quan trọng vào sự nghiệp chiến đấu và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, tạo môi trường an ninh, an toàn phục vụ có hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đối ngoại của đất nước.
Vì bình yên của Tổ quốc, hàng chục cán bộ ngoại tuyến đã dũng cảm hy sinh ngay trên trận tuyến bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Suốt 72 năm qua, những chiến công thầm lặng và sự tận hiến của các anh đã viết nên trang sử vàng, làm rạng danh truyền thống Anh hùng của lực lượng CAND "vì nước quên thân, vì dân phục vụ".
Ghi nhận những cống hiến to lớn và những thành tích đặc biệt xuất sắc của lực lượng Ngoại tuyến, Đảng, Nhà nước, lãnh đạo Bộ Công an đã 11 lần tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, 1 lần tặng Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều phần thưởng cao quý khác cho các tập thể và cá nhân lực lượng Ngoại tuyến. Đây chính là nguồn động viên to lớn để lực lượng Ngoại tuyến tiếp tục tô thắm thêm truyền thống Anh hùng vẻ vang của CAND Việt Nam “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”.
Trong thời gian tới, nhiệm vụ đặt ra cho lực lượng CAND, trong đó có lực lượng Ngoại tuyến hết sức nặng nề, nhưng vô cùng vinh dự và vẻ vang, đòi hỏi phải đổi mới toàn diện công tác, tập trung xây dựng lực lượng Ngoại tuyến thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Mỗi CBCS lực lượng Ngoại tuyến cần không ngừng nỗ lực học tập, nâng cao trình độ về mọi mặt; luôn mang trong mình lý tưởng cao đẹp, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, hiểm nguy để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và ngành Công an giao phó.
