Liệu Mossad có đứng sau vụ ám sát “ông trùm” vũ khí người Syria?

Ngày 5-8 vừa qua, ông Aziz Asbar, quốc tịch Syria, người bị phương Tây gọi là “ông trùm” vũ khí đã thiệt mạng khi chiếc xe hơi của ông này bất ngờ nổ tung. Ngay sau đó, mọi nghi ngờ đều hướng về Cơ quan tình báo Israel (Mossad) khi cho rằng, Tel Aviv đã thực hiện vụ ám sát trên nhằm loại bỏ sớm các mối đe dọa với an ninh Israel.

Cái gai trong mắt Tel Aviv

Theo báo chí Syria, Aziz Asbar, từng là Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và phát triển khoa học Syria, nơi có khoảng 10.000 người làm việc trên các lĩnh vực nghiên cứu và sản xuất tên lửa, vũ khí hóa học. Trước cuộc nội chiến ở Syria, trung tâm này điều hành hoạt động sản xuất và lưu trữ vũ khí hóa học của chính phủ.

Nhà khoa học Aziz Asbar. Ảnh: Reuters.
Nhà khoa học Aziz Asbar. Ảnh: Reuters.

Trong nhiều năm, ông Asbar từng tham gia nhiều dự án phát triển vũ khí, tên lửa. Gần đây, trong vai trò lãnh đạo Sector 4, ông Asbar tập trung vào việc cải tiến, nâng cấp vũ khí cũ của Syria để có thể tấn công mục tiêu chính xác ở tầm xa. Do có vai trò quan trọng nên ông Asbar có đặc quyền ra vào tự do ở dinh Tổng thống Syria tại thủ đô Damascus. Bên cạnh đó, ông Asbar được cho là có mối quan hệ chặt chẽ với Thiếu tướng Qassim Suleimani - chỉ huy lực lượng đặc nhiệm Quds và các nhà khoa học khác của Iran để phát triển tên lửa tầm xa. Đó là lý do vì sao ông trở thành cái gai trong mắt Israel bởi lâu nay quan hệ giữa Tel Aviv và Damascus luôn như “mặt trăng, mặt trời”.

Theo giới tình báo Trung Đông, Mossad đã theo dõi hoạt động của ông Asbar trong một thời gian dài. Thậm chí ông Asbar từng bị Mossad hai lần ám sát hụt. Theo báo Al-Watan của Syria, ông Asber bị ám sát bởi công việc “quan trọng” của ông này trong lĩnh vực hệ thống phòng thủ của Syria. “Tuy nhiên, một lần nữa, kẻ thù Israel đã ám sát một trong những bộ óc vĩ đại nhất của người Syria”, tờ Al-Watan viết. Theo BBC, tối 4-8, ông Asbar lên xe ôtô rời nhà riêng tới Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển khoa học Syria. Khi chiếc xe đi đến làng Masyaf, ở vùng nông thôn phía tây tỉnh Hama, một chiếc xe hơi có cài bom đã đâm vào xe của ông Asbar khiến chiếc xe phát nổ. Cả ông Asbar và viên tài xế đều thiệt mạng.

Ngay sau khi vụ nổ xảy ra, mọi ánh mắt đều đổ về Mossad. Giới chuyên gia quân sự Trung Đông cho rằng, ông Asbar bị sát hại bởi vai trò quan trọng của ông đối với chương trình tên lửa Syria.

Mặc dù không đưa ra lời thừa nhận Mossad có dính líu vào vụ ám sát nhà khoa học Syria hay không, song Israel tỏ vẻ phấn khởi trước thông tin ông Asbar đã chết. Thậm chí, Bộ trưởng Tình báo Israel Yisrael Katz ngày 7-8 còn lên tiếng bày tỏ đồng tình với vụ ám sát ông Asbar. “Tôi chỉ có thể nói rằng giả sử những chi tiết về các hoạt động của người đàn ông này là đúng và việc ông ta tích cực phát triển vũ khí hóa học và tên lửa tầm xa có khả năng bắn tới Israel, tôi hoan nghênh vụ ám sát ông ấy”. Ngay lập tức, phát ngôn trên của ông Katz đã bị dư luận chỉ trích mạnh mẽ.

Những vụ ám sát trong bóng tối

Từ lâu, Mossad thường bị cáo buộc đứng đằng sau nhiều vụ hạ sát các nhà khoa học giúp đối thủ của Israel chế tạo vũ khí hủy diệt hàng loạt. Cơ quan tình báo này biện minh rằng, hành động trên nhằm chống lại mối đe dọa hiện hữu đối với Israel và dân tộc Do Thái của họ.

Ngay từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Mossad đã tiến hành nhiều vụ bắt cóc, ám sát các nhân vật “đồ tể” của Đức Quốc xã trước đây. Điển hình là vụ bắt giữ Adolf Eichmann ngay tại thủ đô Buenos Aires của Argentina hồi tháng 5-1960.

Nhà lãnh đạo của Hamas Khaled Mashal, người thoát chết trong vụ mưu sát do Mossad tiến hành. Ảnh: Ynetnews.
Nhà lãnh đạo của Hamas Khaled Mashal, người thoát chết trong vụ mưu sát do Mossad tiến hành. Ảnh: Ynetnews.

Theo RFI, Adolf Eichmann (1906-1962) là một sỹ quan thuộc lực lượng vũ trang SS của Đức Quốc xã. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Eichmann đóng vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa kế hoạch. Giải pháp cuối cùng (Final Solution) mà giới cầm quyền Đức Quốc xã đưa ra để xử lý người Do Thái đang bị giam cầm trên toàn châu Âu. Eichmann phụ trách việc bắt giữ thêm người Do Thái và chuyên chở tù nhân Do Thái đến các trại tập trung nơi các lò hơi ngạt và lò thiêu đang chờ xử lý họ. 

Các trại tập trung dưới quyền Eichmann liên tục thủ tiêu người Do Thái cho đến tận năm 1945 khi phe đồng minh giành chiến thắng trước Đức Quốc xã. Eichmann khai gian tên tuổi để lẩn vào đám tù binh Đức Quốc xã. Sau đó y trốn khỏi trại giam và cuối cùng dùng danh tính giả mạo tìm được đường trốn sang Argentina năm 1950.

Năm 1959, lực lượng tình báo Mossad lần ra được tung tích của Eichmann tại Argentina. Năm 1960, Mossad tổ chức bắt cóc Eichmann thành công để đưa về Israel xét xử. Phiên tòa xử Eichmann tại Jerusalem năm 1961 là một trong những sự kiện quốc tế nổi bật nhất thời kỳ đó. Không như những phiên tòa Nuremberg do phe đồng minh tổ chức để xử tội phạm chiến tranh Đức Quốc xã, phiên tòa Jerusalem do chính người Do Thái tổ chức để xử một kẻ đã tham gia vào việc thủ tiêu 6 triệu đồng bào của họ.

Đến cuối những năm 1970, điệp viên của Mossad được cho là đã đâm chết một nhà khoa học Ai Cập, đầu độc 2 người làm việc cho chương trình hạt nhân của Iraq. Khi hoạt động ám sát chỉ làm gián đoạn chứ không ngưng hoàn toàn chương trình hạt nhân của Iraq, Israel đã không kích phá hủy lò phản ứng hạt nhân của Iraq vào năm 1981.

Vào năm 1990, 2 điệp viên Mossad ở Brussels (Bỉ) đã ám sát Gerald Bull, kỹ sư tên lửa Canada, người đã hứa giúp Ai Cập phát triển khẩu pháo khổng lồ có thể bắn tới Tel Aviv. Theo BBC, Gerald Bull sinh năm 1928 tại North Bay, Ontario, Canada. Ông là người thông minh tài giỏi, nhưng khó gần. Ở tuổi 22, Gerald Bull trở thành người trẻ nhất có bằng tiến sĩ tại Đại học Toronto, Canada. Ông nổi tiếng về khả năng sáng tạo và sự hiểu biết về kỹ thuật.

Bull đặc biệt yêu mến các khẩu pháo lớn và thực sự có tài trong việc nghiên cứu pháo. Ông bắt đầu làm việc trong các dự án nghiên cứu siêu pháo mà chính quyền Mỹ hợp tác với Canada từ những năm 1960. Do những bất đồng với các nước phương Tây, Bull đã quay sang hợp tác với chính quyền Iraq. Nhanh chóng, ông trở thành cái gai trong mắt Israel.

Trong một buổi tối yên tĩnh của tháng 3-1990, tại vùng ngoại ô Uccle ở thủ đô Brussels của Bỉ, Gerald Bull rảo bước dọc theo một hành lang dẫn tới căn hộ chung cư của ông và rút chìa khóa định mở cửa. Phía sau lưng ông, lẩn trong bóng tối, là một sát thủ đang chờ sẵn. Gã này lặng lẽ tiếp cận Bull, rút súng bắn liền hai phát đạn 7,65mm vào sau gáy, lập tức tước đi mạng sống của nhà khoa học tài ba này.

Tuy nhiên, không phải vụ bắt cóc hay mưu sát nào của Mossad cũng thành công. Trong hồ sơ lưu trữ của Mossad ghi nhận sự thất bại của Mossad trong việc bắt bác sĩ tử thần Josef Mengele về quy án.

Josef Mengele là một bác sĩ Đức Quốc xã, có biệt danh “thiên sứ của quỷ thần”. Mengele nhận học vị tiến sĩ nhân chủng học tại Đại học München và y học tại Đại học Frankfurt. Người đàn ông này đã tham gia điều hành các thí nghiệm vô nhân đạo trên tù binh, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, tại Trại tập trung Auschwitz trong thời gian chiến tranh Thế giới thứ hai. 

Trong nhiều năm liền, Mossad truy lùng Josef Mengele khi thì ở Mỹ Latinh, lúc ở châu Âu. Thế nhưng, kẻ ác đã không sa lưới pháp luật mà lại chết trong vụ đuối nước năm 1979. Phải đến năm 1985, thông qua việc xác định ADN, Mossad mới xác định đó chính là Josef Mengele.

Tòa nhà Trung tâm nghiên cứu và phát triển khoa học Syria bị phá hủy hoàn toàn sau đợt không kích của Israel tháng 4-2018. Ảnh: AFP.
Tòa nhà Trung tâm nghiên cứu và phát triển khoa học Syria bị phá hủy hoàn toàn sau đợt không kích của Israel tháng 4-2018. Ảnh: AFP.

Một thất bại khác của Mossad là lần truy lùng chủ mưu vụ sát hại 11 vận động viên Israel trong Thế vận hội Olympics Munich năm 1972. Một chiến dịch mang tên “Sự giận dữ của Chúa” (Colère de Dieu) đã được vạch ra. Thế nhưng, kẻ đáng chết lại không phải đền tội mà thay vào đó là một thường dân vô tội.

Theo hồ sơ giải mật của Mossad, mùa hè năm 1973, một nhóm điệp viên Mossad được cử sang Na Uy để tiêu diệt Ali Hassan Salameh, lãnh đạo nhóm “Tháng Chín đen tối” - tổ chức đã gây ra vụ thảm sát 11 vận động viên Israel tại Olympics Munich một năm trước đó. Tuy nhiên, Mossad đã phạm phải một sai lầm ngớ ngẩn. 

Khi sang Na Uy, các điệp viên Mossad bám theo một người gốc Algeria tên là Kamal Benamane mà họ cho là giao liên của nhóm “Tháng Chín đen tối”. Các điệp viên Israel tin rằng, Benamane sẽ dẫn họ đến chỗ Salameh. Số phận run rủi thế nào đã khiến Benamane tình cờ gặp lại người bạn cũ Ahmed Bouchikhi, một kiều dân Maroc đã sống ở Na Uy 9 năm bằng nghề hầu bàn. Và Bouchikhi đã bị nhận dạng là kẻ khủng bố mà không có bất cứ bằng chứng nào ngoài cuộc gặp gỡ định mệnh với Benamane.

Ngày hôm sau, khi vừa cùng vợ bước ra khỏi rạp chiếu phim, anh Bouchikhi bị hai người lạ mặt áp sát. Hàng chục phát đạn lập tức cướp đi mạng sống của con người tội nghiệp trước khi anh kịp nói lời cuối cùng với người vợ đang mang thai sắp đến ngày sinh.

6 trong số 7 điệp viên Mossad tham gia vào vụ này bị cảnh sát Na Uy bắt giữ, nhưng chỉ có 5 người bị xét xử và lĩnh án từ 2 năm rưỡi đến 5 năm tù. Chỉ 22 tháng sau, tất cả đã được trả tự do. Trong khi đó, tên khủng bố Salameh thì tới năm 1978 mới bị ám sát tại Beirut.

Trong một vụ bê bối khác, năm 1997, 10 điệp viên Mossad nhận nhiệm vụ sang Jordani ám sát Khaled Mashal, một lãnh đạo của Hamas bằng cách tiêm thuốc độc. Kế hoạch thất bại, nhóm điệp viên bị bắt khi đang mang hộ chiếu giả Canada. Sự việc này đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Canada và Jordan với Israel. Canada đã ra lệnh trục xuất đại sứ Israel cho đến khi Chính phủ Israel chịu cam kết sẽ không cho phép sự việc tương tự xảy ra.

Trong các kho tư liệu của Mossad vẫn còn có nhiều bộ hồ sơ liên quan tới các vụ ám sát thành công hay thất bại, trong đó một số vụ chưa bao giờ được công bố. Cho tới nay, Mossad vẫn là một trong những cơ quan tình báo hoạt động tích cực nhất trên thế giới.

Yên Bình

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.