Liên Hiệp Quốc sẽ điều tra hoạt động nghe lén của NSA và GCHQ

Những hồ sơ tình báo mật do Edward Snowden tiết lộ trên báo chí hơn 6 tháng qua đang tạo nên những cuộc chiến chính trị, pháp lý khá căng thẳng ở cấp độ quốc gia lẫn quốc tế. Tâm điểm của các cuộc điều tra, điều trần hiện đang xoay quanh các hoạt động nghe lén của 2 cơ quan tình báo lớn nhất toàn cầu: NSA của Mỹ và GCHQ của Anh. Vấn đề đặt ra là việc báo chí đăng những thông tin do Snowden tiết lộ có vi phạm luật pháp của các quốc gia hay không.

Thứ ba tuần trước (3/12), Nghị viện Anh đã mở phiên điều trần để nghe lãnh đạo tờ báo Guardian giải trình về việc đăng tải những tài liệu tình báo mật của Snowden về các chương trình nghe lén của NSA và GCHQ.

Phiên điều trần là cơ hội để Tổng Biên tập tờ Guardian, Alan Rusbridger, thể hiện quan điểm của mình đối với những vấn đề về lòng yêu nước, tinh thần quốc gia, dân tộc, tự do báo chí, quyền riêng tư, quyền bảo đảm an ninh thông tin trong mối tương quan với an ninh quốc gia. Rusbridger cũng phản bác lại quan điểm một phía của các lãnh đạo tình báo Anh về việc tờ báo Guardian đăng những thông tin mật Snowden tiết lộ là "tiếp tay cho chủ nghĩa khủng bố".

Thực tế, trong hơn 6 tháng qua, tờ Guardian cùng vài tờ báo lớn khác trên thế giới đã đăng những loạt bài tiết lộ chương trình nghe lén PRISM của NSA và TEMPORA của GCHQ, trong đó chủ yếu phanh phui các kỹ thuật nghe lén quy mô lớn trên phạm vi toàn cầu. Các kỹ thuật tinh vi này đã giúp cho NSA và GCHQ nghe lén, đọc trộm hàng tỉ giao dịch điện thoại, e-mail và các giao dịch khác trên Internet. Trong một tiết lộ mới nhất đăng trên nhiều tờ báo quốc tế, kể cả tờ Guardian, NSA trong nhiều năm qua đã nghe lén đến 5 tỉ cuộc điện thoại trên toàn thế giới mỗi ngày.

Những thông tin này phản ánh mức độ NSA, với sự giúp sức của GCHQ (và các cơ quan tình báo tín hiệu của 3 quốc gia khác trong nhóm "5 con mắt" là Canada, Australia và New Zealand) xâm phạm cuộc sống riêng tư của hàng tỉ người trên thế giới, kể cả các nguyên thủ quốc gia. Tổng biên tập Rusbridger cho biết, những thông tin mà Guardian đăng tải đã được ban biên tập chọn lọc rất kỹ, chỉ đăng tải những thông tin thật sự phục vụ lợi ích công cộng và được bạn đọc quan tâm. Số tài liệu mà tờ báo này đăng tải trong 6 tháng qua chỉ bằng 1% trong kho tài liệu khổng lồ 58.000 file mà Snowden cung cấp cho tờ báo.

Trong số các tài liệu còn lại có cả những thông tin, dữ liệu tình báo vô cùng nhạy cảm, thậm chí là tên tuổi, danh tính của các điệp viên Mỹ, Anh và các nước đồng minh chia sẻ tình báo hiện đang hoạt động khắp nơi trên thế giới, và những thông tin này sẽ không được đăng vì mức độ nhạy cảm. Một số nghị sĩ thuộc Ban Nội vụ Quốc hội Anh đã yêu cầu Tổng Biên tập Rusbridger chứng minh những thông tin đăng tải không gây tổn hại cho an ninh quốc gia.

Những cáo buộc mà lãnh đạo các cơ quan tình báo cùng một số nghị sĩ Quốc hội Anh áp đặt cho tờ Guardian đã khiến cho giới truyền thông quốc tế và cả Liên Hiệp Quốc phẫn nộ.

Trong một bài báo đăng trên tờ Guardian ngày 2/12 vừa qua, ông Ben Emmerson - luật sư Hoàng gia Anh, đặc phái viên của Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc phụ trách về chống khủng bố và nhân quyền, cho rằng việc các lãnh đạo tình báo Anh (Andrew Parker của MI-5, John Sawers của MI-6 và Sir Iain Lobban của GCHQ) cáo buộc tờ Guardian "tiếp tay khủng bố" khi đăng những thông tin do Snowden tiết lộ là một điều đáng phẫn nộ.

Ông Ben Emmerson, đặc phái viên Tổng Thư ký LHQ về chống khủng bố và nhân quyền.
Ông Ben Emmerson, đặc phái viên Tổng Thư ký LHQ về chống khủng bố và nhân quyền.

Ông Emmerson dẫn chứng một loạt tình huống trong đó những "người thổi còi" đã làm đúng việc mình cần làm là đưa ra ánh sáng những hành vi sai trái, vi phạm luật pháp và xâm phạm quyền lợi của người dân vô tội. Chẳng hạn, vụ việc bà Katharine Gunn, cựu nhân viên Cơ quan Tình báo GCHQ vào năm 2003 đã tố cáo hoạt động gián điệp của Anh và Mỹ nhắm vào các phái đoàn Mexico và 5 nước khác tại Liên Hiệp Quốc nhằm thao túng lá phiếu thông qua nghị quyết của Hội đồng Bảo an cho phép tiến hành cuộc tấn công Iraq. Mặc dù bà Gunn có vi phạm Luật Bí mật quốc gia (Official Secrets Act), nhưng bà đã không bị khởi tố vì hành vi của bà được xem là nhằm ngăn chặn cái sai lớn hơn, do đó không bồi thẩm nào buộc tội bà.

Song song với việc bênh vực cho tờ báo Guardian, ông Ben Emmerson cũng tuyên bố sẽ mở cuộc điều tra về các chương trình nghe lén của Cơ quan Tình báo NSA của Mỹ và GCHQ của Anh. Ông Emmerson cho biết, ngoài việc xem xét năng lực thu thập, lưu trữ và phân tích các dữ liệu điện thoại, e-mail, tin nhắn của hàng tỉ người, cuộc điều tra cũng sẽ làm rõ liệu GCHQ có che giấu năng lực nghe lén của mình để qua mặt Quốc hội Anh hay không, và hệ thống giám sát và kiểm soát hiện hành có đủ mạnh để giám sát chặt chẽ hoạt động của các cơ quan tình báo hay không.

Ngoài ra, ông Emmerson còn cho biết, ông cũng sẽ thẩm vấn lãnh đạo các cơ quan tình báo MI-5, MI-6 và GCHQ để xác minh tính đúng đắn, xác thực của cáo buộc của các vị lãnh đạo tình báo này rằng những thông tin Snowden tiết lộ là "món quà cho bọn khủng bố".

Toàn bộ những kết quả của cuộc điều tra sẽ được ông Emmerson tổng hợp thành báo cáo, kiến nghị trình lên Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc khóa họp năm tới để làm căn cứ thông qua một nghị quyết cuối cùng về vấn đề nghe lén của các cơ quan tình báo trên phạm vi toàn cầu

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.