Toàn tỉnh Bắc Ninh hiện có 1.539 người nghiện có hồ sơ quản lý tại cộng đồng; 22 xã được công nhận xã không ma túy từ năm 2025 và tiếp tục giữ vững kết quả; 12 xã đang xây dựng để đạt chuẩn không ma túy trong năm 2026. Trong bối cảnh tội phạm và tệ nạn ma túy còn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, Bắc Ninh đang đẩy mạnh xây dựng các mô hình tự quản, địa bàn không ma túy, tạo sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và nhân dân trong cuộc chiến đẩy lùi “cái chết trắng”.
Giữ vững danh hiệu "xã phường không ma tuý"
Tại xã Tân Chi, Công an xã chủ động tham mưu Đảng ủy, UBND xã ban hành các văn bản chỉ đạo thực hiện công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm về ma túy, quyết tâm giữ vững danh hiệu “xã không ma túy”. Một trong những điểm sáng của địa phương là triển khai hiệu quả mô hình “Phát huy phổ biến giáo dục pháp luật góp phần xây dựng xã Tân Chi không ma túy”.
Theo đó, Tổ tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật tổ chức tuyên truyền bằng nhiều hình thức như tuyên truyền trực tiếp tại khu dân cư, trường học hoặc trên hệ thống loa truyền thanh của 11 thôn. Nội dung tuyên truyền tập trung vào các quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy, nhận diện phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm ma túy và kỹ năng phòng ngừa cho người dân. Qua đó góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, phát huy vai trò quần chúng trong tố giác tội phạm.
Bà Nguyễn Thị Lụa, Chủ tịch UBND xã Tân Chi khẳng định: “Xây dựng xã không ma túy là nhiệm vụ chính trị thường xuyên của cả hệ thống chính trị. UBND xã xác định phải phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng Công an, huy động sự vào cuộc của các tổ chức đoàn thể, các thôn và từng gia đình trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm này, không để hình thành điểm, tụ điểm phức tạp về ma túy trên địa bàn”.
Phường Phù Khê có hơn 50 nghìn nhân khẩu, tập trung nhiều làng nghề truyền thống và lao động ngoại tỉnh, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, tệ nạn ma túy. Trước thực tế đó, Công an phường tham mưu UBND phường xây dựng mô hình “Tổ dân phố không ma túy”, huy động sự tham gia của các tổ chức đoàn thể và lực lượng tự quản ở khu dân cư.Tham gia mô hình, các hộ dân được tuyên truyền thường xuyên về tác hại của ma túy, ký cam kết không vi phạm pháp luật về ma túy. Từ đó, người dân không chỉ nâng cao cảnh giác mà còn chủ động phát hiện, tố giác tội phạm, tích cực quản lý, giáo dục con em và giúp đỡ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng.
Thượng tá Vũ Công Ứng, Trưởng Công an phường Phù Khê cho biết: “Chúng tôi xác định phòng, chống ma túy phải bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi khu dân cư. Khi người dân hiểu rõ tác hại của ma túy, chủ động bảo vệ con em và phối hợp với lực lượng Công an phát hiện, tố giác tội phạm thì hiệu quả phòng ngừa sẽ bền vững hơn rất nhiều”.
Nếu ở Phù Khê, mô hình “Tổ dân phố không ma túy” phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư thì tại xã Đồng Việt, công tác phòng, chống ma túy được gắn với truyền thống gia đình, dòng họ thông qua mô hình “Dòng họ không ma túy”. Các dòng họ đưa nội dung phòng, chống ma túy vào quy ước, thường xuyên nhắc nhở con cháu chấp hành pháp luật, phối hợp quản lý, giúp đỡ người sau cai tái hòa nhập cộng đồng, góp phần xây dựng môi trường sống khu dân cư an toàn.
Cũng với tinh thần ấy, Câu lạc bộ Phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội của phụ nữ thôn Hữu Ái, xã Đông Cứu trở thành điểm sáng trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Gần 20 năm qua, các thành viên kiên trì bám sát địa bàn, tuyên truyền pháp luật, cảm hóa người lầm lỗi, giúp nhiều trường hợp tái hòa nhập cộng đồng. Từ một địa bàn từng phức tạp về tệ nạn xã hội, Hữu Ái hôm nay đã trở thành khu dân cư bình yên, đoàn kết. Những mô hình phù hợp với đặc điểm từng địa phương đang tạo nên mạng lưới phòng ngừa ma túy vững chắc.
Nhiều giải pháp phòng ngừa ma tuý từ cơ sở
Ở Yên Phong – nơi tập trung nhiều khu công nghiệp, để chủ động phòng ngừa ma túy tại các khu công nghiệp, Đồn Công an Yên Phong tăng cường các đợt kiểm tra hành chính, kết hợp test nhanh chất ma túy đối với công nhân, người lao động tại các công trường bằng nhiều biện pháp như trực tiếp kiểm tra việc đăng ký tạm trú, lưu trú và rà soát nhân khẩu tại các lán trại, đồng thời tiến hành xét nghiệm nhanh đối với các trường hợp có biểu hiện nghi vấn liên quan ma túy. Đồng thời tuyên truyền, nhắc nhở chủ đầu tư, nhà thầu nâng cao trách nhiệm trong tuyển dụng, quản lý lao động; chủ động phối hợp với cơ quan chức năng phát hiện, xử lý các hành vi liên quan đến ma túy, không để phát sinh điểm phức tạp về an ninh, trật tự.
Bên cạnh đó, đơn vị còn phối hợp với một số doanh nghiệp tổ chức các buổi tuyên truyền trực tiếp về phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm ma túy và những hệ lụy do ma túy gây ra đối với người lao động. Từ các tình huống thực tế, người lao động được trang bị thêm kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện nguy cơ, nâng cao ý thức phòng ngừa và tự bảo vệ bản thân trước hiểm họa ma túy.
Tại xã Nghĩa Phương, công tác phòng, chống ma túy được triển khai quyết liệt với sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Đảng ủy, UBND xã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Nhờ đó, năm 2025, địa phương không phát sinh điểm, tụ điểm phức tạp về ma túy; số người sử dụng trái phép chất ma túy được rà soát, quản lý chặt chẽ.
Ông Ngô Văn Thắng, công dân thôn Tó chia sẻ: “Điều chúng tôi cảm nhận rõ nhất là môi trường sống an toàn hơn. Trẻ em có không gian vui chơi lành mạnh, thanh niên có nhiều hoạt động bổ ích, người dân yên tâm lao động, phát triển kinh tế vì không còn nỗi lo về tệ nạn ma túy như trước”.
Thực tế cho thấy, xây dựng xã, phường không ma túy là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì của cấp ủy, chính quyền và sự đồng thuận của nhân dân. Một địa bàn được công nhận không ma túy không đồng nghĩa với việc có thể chủ quan, lơ là, bởi tội phạm ma túy luôn biến đổi phương thức hoạt động và tìm cách len lỏi vào cộng đồng. Khi mỗi gia đình nâng cao trách nhiệm trong quản lý, giáo dục con em; mỗi khu dân cư chủ động phát hiện, tố giác vi phạm thì mục tiêu xây dựng địa bàn không ma túy sẽ từng bước trở thành hiện thực. Đó cũng là ý nghĩa của phong trào xây dựng cộng đồng không ma túy - chung tay giữ gìn môi trường sống an toàn, văn minh và bình yên cho mỗi người dân.
Những kết quả đạt được cho thấy, xây dựng xã, phường không ma túy không chỉ là mục tiêu trước mắt mà là quá trình bền bỉ, lâu dài, đòi hỏi sự quyết tâm của cấp ủy, chính quyền, lực lượng Công an và đặc biệt là sự đồng lòng của nhân dân. Khi mỗi gia đình trở thành một "pháo đài" phòng, chống ma túy; mỗi khu dân cư là một điểm tự quản an toàn; mỗi người dân là một "tai mắt" tích cực trong phát hiện, tố giác tội phạm, thì "lá chắn" phòng ngừa sẽ ngày càng vững chắc. Đó cũng là nền tảng để Bắc Ninh từng bước mở rộng những địa bàn không ma túy, giữ vững môi trường sống bình yên, an toàn, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn mới.
