Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dành 2,5 ngày để chất vấn và trả lời chất vấn

Ngày 11/5, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã họp phiên họp thứ 2, cho ý kiến một số nội dung quan trọng. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp. Dự phiên họp có các đồng chí Phó Chủ tịch Quốc hội, các Uỷ viên Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), đại diện các bộ, ngành chức năng. Trung tướng Đặng Hồng Đức, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an đại diện Bộ Công an dự phiên họp.

Cần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, bảo đảm luật, nghị quyết sau khi được Quốc hội thông qua phải sớm đi vào cuộc sống, không để khoảng trống pháp lý, không để người dân và doanh nghiệp phải chờ đợi văn bản hướng dẫn.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, Kỳ họp thứ Nhất vừa qua diễn ra trong thời gian ngắn nhưng với tinh thần tập trung cao độ, Quốc hội đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn, hệ trọng; trong đó có việc kiện toàn nhân sự cấp cao, bầu và phê chuẩn các chức danh theo thẩm quyền, đồng thời khẩn trương xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng về thể chế, chính sách, cụ thể hóa các định hướng lớn của Đảng, tạo động lực mới cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đề cập đến công tác xây dựng pháp luật, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành thực hiện nghiêm Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã được sửa đổi, nhất là quy định về thời hạn, chất lượng hồ sơ, tài liệu gửi UBTVQH, đại biểu Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng đã yêu cầu các dự án luật trình Quốc hội cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, đồng bộ với dự thảo nghị định, văn bản hướng dẫn thi hành. Khi luật, nghị định có chất lượng thì công tác thẩm tra, xem xét, thông qua tại Quốc hội sẽ thuận lợi hơn. Từ đó, cần từng bước đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, phân định rõ vai trò của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan liên quan, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng lập pháp. “Quan điểm xuyên suốt là không để phát sinh nợ đọng văn bản hướng dẫn thi hành, không để khoảng trống pháp luật. Luật, nghị quyết có hiệu lực thì phải thực hiện được ngay trong thực tế, bởi hiện nay người dân và doanh nghiệp đang rất mong đợi các nghị định, thông tư hướng dẫn để triển khai đồng bộ”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Quốc hội dành 2,5 ngày tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn.

Báo cáo Tổng kết Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI do Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh trình bày tại phiên họp nêu rõ: Kỳ họp thứ Nhất của Quốc hội khóa XVI có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo tiền đề cho hoạt động của Quốc hội trong cả nhiệm kỳ.  

Về chuẩn bị cho Kỳ họp thứ 2, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đề xuất tiếp tục tổ chức Kỳ họp thứ 2 theo 2 đợt họp để có thời gian cho các cơ quan tiếp thu, giải trình các ý kiến của đại biểu Quốc hội, chỉnh lý, hoàn thiện các dự thảo luật, nghị quyết với chất lượng tốt nhất trước khi trình Quốc hội thông qua.

Theo đó, Kỳ họp diễn ra trong khoảng gần 30 ngày làm việc với 2 đợt: Đợt 1 khoảng 20 ngày (từ ngày 20/10 đến ngày 13/11/2026), chủ yếu bố trí thảo luận các dự án luật, nghị quyết. Đợt 2 khoảng 10 ngày (từ ngày 25/11 đến ngày 5/12/2026), chủ yếu bố trí các nội dung về chất vấn và trả lời chất vấn; xem xét, thảo luận các báo cáo và biểu quyết thông qua các luật, nghị quyết. Thời gian nghỉ giữa 2 đợt họp khoảng 10 ngày, bao gồm nghỉ Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.

Dự kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội sẽ xem xét, quyết định: 36 dự án luật, nghị quyết thuộc công tác lập pháp (chưa bao gồm các dự án Chính phủ đang đề nghị bổ sung tiếp vào Chương trình lập pháp năm 2026); 6 nhóm nội dung về kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách nhà nước, giám sát và vấn đề quan trọng khác.

Để sớm chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng cho Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Tổng Thư ký Quốc hội đề nghị Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội, các cơ quan có liên quan chủ động tiến hành rà soát tổng thể về các nội dung cần trình Quốc hội tại Kỳ họp và tiến độ chuẩn bị của từng nội dung; trên cơ sở đó, có kiến nghị, đề xuất cụ thể về việc bổ sung hoặc rút khỏi chương trình, bảo đảm dự kiến chính xác, đầy đủ nội dung Kỳ họp; hạn chế đề nghị điều chỉnh, bổ sung sát Kỳ họp hoặc trong thời gian diễn ra Kỳ họp.

Ngoài ra, Tổng Thư ký Quốc hội đề nghị chỉ đạo hoàn thiện tài liệu các nội dung bảo đảm tiến độ, chất lượng, trình UBTVQH tại các phiên họp theo đúng quy định; đồng thời, đề xuất những nội dung, dự án cần thảo luận tại Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách để sớm xây dựng kế hoạch tổ chức (nếu cần thiết).

Cần tính toán bố trí chương trình phù hợp và chuẩn bị hồ sơ dự án luật đầy đủ

Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho rằng công tác nhân sự tại kỳ họp được tiến hành rất bài bản, có nhiều điểm mới tiến bộ, kết quả nhiều vị trí nhân sự là đạt tỉ lệ phiếu bầu 100%. Tuy là kỳ họp đầu tiên có nhiều nhân sự, đại biểu song công tác điều hành, thảo luận tại kỳ họp đều diễn ra thuận lợi, bài bản, rõ ràng. Về một số nội dung cần rút kinh nghiệm, Chủ nhiệm Lê Thị Nga đề nghị bám sát tiến độ và lịch trình của công tác xây dựng pháp luật, gửi tài liệu, hồ sơ dự án luật cho đại biểu nghiên cứu đúng thời hạn, hạn chế áp dụng thủ tục rút gọn.“Chính phủ cần rút kinh nghiệm, bám sát lịch họp của Quốc hội, tránh tình trạng đến giờ rồi mà người cần trình bày lại không có. Việc này đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo khắc phục tốt trong kỳ họp vừa qua, nhưng Chính phủ không nên để xảy ra lần nữa”, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát nêu.

Tán thành ý kiến của bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng để khắc phục hạn chế về vấn đề thời gian cho hoạt động lập pháp, cần tính toán bố trí chương trình phù hợp và chuẩn bị hồ sơ dự án luật đầy đủ.

Phát biểu về công tác lập pháp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, công tác xây dựng pháp luật càng ngày càng có sức ép rất lớn. Theo dự kiến bước đầu số lượng dự án luật, nghị quyết trình ra Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 cũng khá lớn. Do vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cần phối hợp chặt chẽ để rà soát danh mục các dự án luật, dự thảo nghị quyết cần xây dựng, ban hành để cụ thể hóa các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cũng nhấn mạnh, trừ một số trường hợp đặc biệt được trình theo thủ tục rút gọn đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đa số các dự án luật, nghị quyết cần được trình theo đúng quy trình, thủ tục thông thường và có danh mục rõ ràng.

Phát biểu kết luận phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại phiên họp, khẩn trương hoàn thiện Báo cáo tổng kết Kỳ họp để gửi đến các đại biểu Quốc hội và các cơ quan hữu quan theo quy định.

Về công tác chuẩn bị Kỳ họp thứ 2, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thống nhất, Kỳ họp thứ 2, sẽ khai mạc vào ngày 20/10/2026, họp tập trung tại Nhà Quốc hội và bố trí thành 2 đợt họp. “Dù còn khoảng 5 tháng để chuẩn bị cho kỳ họp, nhưng không vì thế mà làm theo kiểu đủng đỉnh, nước đến chân mới nhảy”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Theo dự kiến sơ bộ, tại Kỳ họp thứ 2 sẽ trình Quốc hội xem xét khoảng 40 dự án luật, nghị quyết. Do vậy, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các Bộ chủ trì soạn thảo luật, các Bộ trưởng, Thứ trưởng phải chỉ đạo quyết liệt, xem xét từng điều khoản, không để cơ quan cấp vụ phụ trách soạn thảo mà Bộ trưởng, Thứ trưởng không nắm được. “Luật có chất lượng hay không xuất phát từ Bộ chủ trì soạn thảo”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Để bảo đảm chất lượng, "tuổi thọ" của các đạo luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu các cơ quan liên quan thực hiện thật kỹ lưỡng; nghiêm túc khắc phục tình trạng chậm gửi tài liệu đến các cơ quan của Quốc hội và ĐBQH. Các dự án luật được trình theo thủ tục rút gọn cũng phải tuân thủ nghiêm quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Nội quy Kỳ họp Quốc hội.