Gửi tâm tư qua từng nét vẽ
Không có những họa sĩ chuyên nghiệp, cũng chẳng có những điều kiện sáng tác đầy đủ, nhưng tại Hội thi vẽ và triển lãm tranh do Trại giam Thanh Cẩm (Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng Bộ Công an) tổ chức, mỗi bức tranh đều mang theo một câu chuyện, một nỗi niềm và những khát vọng rất đỗi đời thường. Đó là tình yêu quê hương, đất nước, tình cảm gia đình, sự biết ơn đối với những người đang ngày đêm quản lý, giáo dục mình và cả những day dứt về lỗi lầm đã qua.
Tham gia hội thi có 3 đội, gồm phạm nhân thuộc Phân trại số 1, Phân trại số 2 và Khu lao động dạy nghề. Theo thể lệ, mỗi phân trại chuẩn bị 20 tác phẩm, Khu lao động dạy nghề chuẩn bị 15 tác phẩm. Các tác phẩm được thể hiện trên giấy hoặc bằng những chất liệu sáng tạo khác, với quy cách khổ A0.
Từ những tờ giấy trắng, bằng sự khéo léo, trí tưởng tượng và cảm xúc của mình, các phạm nhân đã tạo nên những bức tranh mang nhiều màu sắc, chủ đề khác nhau. Có bức tranh tái hiện vẻ đẹp quê hương, đất nước; có tác phẩm khắc họa hình ảnh gia đình với mái nhà thân thuộc, tình cảm cha mẹ, vợ chồng, con cái. Cũng có những bức tranh hướng về truyền thống vẻ vang của lực lượng Công an nhân dân, lực lượng Cảnh sát quản lý trại giam.
Mỗi tác phẩm có một cách thể hiện riêng, nhưng điểm gặp gỡ chính là những thông điệp nhân văn được gửi gắm phía sau từng đường nét. Ở đó, người xem có thể cảm nhận được nỗi nhớ nhà, niềm mong mỏi được trở về, sự trân trọng những điều bình dị mà trước đây có thể họ chưa từng nhận ra. Những sắc màu đôi khi còn vụng về, những nét vẽ chưa thật tròn trịa, nhưng tình cảm và khát vọng được gửi gắm trong đó lại chân thành, sâu lắng.
Với phạm nhân Trần Đức A., Phân trại số 1, Trại giam Thanh Cẩm, đây là lần đầu tiên anh được tham gia một hội thi vẽ có ý nghĩa như vậy. Qua tác phẩm của mình, anh muốn gửi gắm tình cảm đối với ban giám thị, cán bộ quản giáo, đồng thời thể hiện những suy nghĩ, day dứt về lỗi lầm đã gây ra.
Phạm nhân Trần Đức A. chia sẻ: "Hội thi giúp chúng tôi có dịp nhìn nhận lại bản thân, suy nghĩ về những điều đã qua và nuôi dưỡng niềm tin vào cuộc sống. Qua hoạt động này, chúng tôi cảm nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của ban giám thị và cán bộ quản giáo, từ đó có thêm động lực tích cực cải tạo, rèn luyện, phấn đấu trở thành người có ích cho gia đình và xã hội khi được trở về với cộng đồng".
Còn đối với phạm nhân Nguyễn Văn T., hội thi mang đến những trải nghiệm mới mẻ. Đây là dịp để các phạm nhân cùng làm việc, trao đổi ý tưởng, giao lưu và học hỏi kinh nghiệm từ những đội bạn. Mỗi người có một góc nhìn, một cách cảm nhận và thể hiện riêng, nhưng tất cả đều hướng đến những giá trị tốt đẹp, thể hiện mong muốn vươn lên, sửa chữa lỗi lầm và làm lại cuộc đời.
Thắp lên niềm tin từ những điều bình dị
Có lẽ, giá trị lớn nhất của hội thi không nằm ở số lượng tác phẩm hay thứ hạng của các đội mà ở những chuyển biến trong suy nghĩ, nhận thức của mỗi phạm nhân. Bởi hội họa, với ngôn ngữ riêng của đường nét và màu sắc, đã mở ra một cách thức để họ bộc lộ cảm xúc, nhìn lại chính mình và hướng tâm hồn đến những điều tốt đẹp.
Trong cuộc sống thường ngày phía sau cánh cổng trại giam, những hoạt động văn hóa, văn nghệ như hội thi vẽ có ý nghĩa thiết thực đối với công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân. Khi được khuyến khích sáng tạo, được thể hiện suy nghĩ và được ghi nhận những nỗ lực của bản thân, mỗi phạm nhân có thêm cơ hội cảm nhận giá trị của lao động, tình cảm và trách nhiệm đối với gia đình, xã hội.
Đặc biệt, những hình ảnh về mái ấm gia đình, quê hương, đất nước trong các tác phẩm như những lời nhắc nhở về những giá trị mà mỗi người cần trân trọng. Có thể, với nhiều phạm nhân, đó cũng là những điều họ từng vô tình đánh mất hoặc chưa đủ nhận thức để gìn giữ. Để rồi, qua từng nét vẽ, những ký ức, tình cảm và khát vọng được trở về với cuộc sống bình thường lại được khơi dậy.
Trung tá Lê Như Cường, Giám thị Trại giam Thanh Cẩm cho biết, hội thi đã tạo cơ hội để phạm nhân tham gia một hoạt động văn hóa lành mạnh, phát huy khả năng sáng tạo, thể hiện những suy nghĩ, tình cảm của mình. Qua mỗi tác phẩm, phạm nhân có dịp nhìn lại những giá trị của cuộc sống, tình cảm gia đình và những điều tốt đẹp cần hướng tới. Đây cũng là cách để động viên họ tích cực học tập, lao động, chấp hành nội quy, quy định của trại giam, từng bước sửa chữa lỗi lầm và nuôi dưỡng quyết tâm làm lại cuộc đời.
Kết thúc hội thi, Ban tổ chức đã trao giải Nhất cho Phân trại số 1, giải Nhì cho Khu lao động dạy nghề và giải Ba cho Phân trại số 2. Cùng với đó, nhiều giải thưởng cá nhân được trao cho các tác phẩm tiêu biểu. Những phần thưởng ấy là sự ghi nhận đối với nỗ lực, khả năng sáng tạo của các phạm nhân, đồng thời khích lệ tinh thần tham gia các hoạt động giáo dục, cải tạo trong đơn vị.
Đáng chú ý, từ hiệu quả của hội thi, Trại giam Thanh Cẩm đang nghiên cứu xây dựng câu lạc bộ vẽ tranh dành cho phạm nhân. Đây sẽ là không gian để những người đang chấp hành án có điều kiện duy trì niềm đam mê, phát huy năng khiếu, chia sẻ cảm xúc và gửi gắm những suy nghĩ tích cực thông qua hội họa. Cùng với đó, đơn vị tiếp tục đổi mới, đa dạng hóa các hoạt động giáo dục, cải tạo bằng những sân chơi văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và hoạt động trải nghiệm thiết thực.
Mỗi người có thể từng mắc sai lầm, phải trả giá cho những hành vi vi phạm pháp luật, nhưng điều đó không có nghĩa cánh cửa hướng thiện đã khép lại. Phía sau những song sắt, khi được quan tâm, giáo dục và tạo điều kiện để rèn luyện, mỗi phạm nhân vẫn có cơ hội nhận ra giá trị của cuộc sống, nuôi dưỡng niềm tin và khát vọng sửa chữa lỗi lầm.
Những bức tranh tại Trại giam Thanh Cẩm có thể chưa phải là những tác phẩm hội họa hoàn mỹ, nhưng mỗi đường nét, sắc màu đều chứa đựng những thông điệp đáng trân trọng. Đó là khát vọng được trở về, được sống có ích, được bù đắp những tổn thương đã gây ra cho gia đình và xã hội. Trên hành trình ấy, mỗi nét vẽ hướng thiện hôm nay có thể trở thành một dấu mốc nhỏ, góp phần mở ra con đường trở về với cuộc đời ngày mai.
