Mỹ và chính phủ các nước phương Tây khi thiết lập các lệnh trừng phạt kinh tế luôn đưa ra lý lẽ biện minh rằng, họ phải làm như vậy chỉ vì muốn Tehran từ bỏ tham vọng hạt nhân của mình. Những lệnh cấm vận mới còn đe dọa sẽ truy tố các định chế tài chính nước ngoài nếu các nước đó thực hiện một số loại hình kinh doanh trực tiếp với Iran.
Các biện pháp trừng phạt của cộng đồng quốc tế đã bắt đầu cho thấy những ảnh hưởng rõ rệt tới nền kinh tế Iran, khiến lạm phát gia tăng và làm trượt giá đồng tiền của nước này. Các tiểu Vương quốc Arập thống nhất (UAE) đã yêu cầu các ngân hàng ngừng cấp vốn cho giao dịch giữa Iran và Dubai. Càng ngày Iran càng gặp nhiều khó khăn hơn trong giao dịch quốc tế bằng đồng rial.
Mọi nỗ lực nhằm đảm bảo các loại thiết bị y tế và thuốc men sẽ không bị ảnh hưởng bởi lệnh trừng phạt đều không có hiệu quả vì ngành y tế Iran bắt buộc phải sử dụng ngoại tệ để mua thuốc thông qua hệ thống ngân hàng. Trong khi Mỹ và các quốc gia phương Tây cho rằng, Iran có thể dùng tiền đó để mua thiết bị quân sự cũng như việc mua các loại hóa chất dùng điều trị bệnh có thể được chính quyền Iran biến thành các… nhân tố hóa học dùng cho mục đích quân sự!
"Một số công ty nước ngoài đồng ý bán thuốc cho chúng tôi nhưng chúng tôi không có cách nào để chi trả cho họ được. Có lần, tiền của chúng tôi đã bị giữ ở ngân hàng trong 4 tháng và lệnh chuyển tiền liên tục bị từ chối". Naser Naghdi - Tổng giám đốc Darou Pakhsh là công ty dược lớn nhất nước cung cấp 1/3 nhu cầu dược phẩm của Iran nói với phóng viên tờ Guardian trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại từ Tehran.
"Đối với một số bệnh nhân thì thuốc men là yếu tố sống còn. Cả thế giới sẽ giải quyết như thế nào với vấn đề này? Liệu Mỹ, Anh, Đức, Pháp… có nghĩ về điều họ đang làm không? Nếu bệnh nhân mắc bệnh ung thư và không thể tìm được thuốc đặc trị, cái chết sẽ đến rất nhanh. Chính quyền phương Tây đã lừa dối chúng tôi. Họ khẳng định sẽ không áp đặt các lệnh cấm vận trên lĩnh vực y tế của chúng tôi. Thực tế đã có rất nhiều hãng dược vật tư y tế cấm vận".
Ông Naghdi còn cho biết, công ty của ông không thể mua thiết bị y tế như nồi hấp dùng để tiệt trùng, các thành phần thiết yếu để sản xuất thuốc, và một vài công ty dược lớn nhất Tây phương từ chối thực hiện bất kỳ giao dịch nào với Iran vì đối với họ, đây là "những giao dịch đầy rủi ro".
Một quan chức cấp cao của Anh thừa nhận rằng, các cuộc thảo luận giữa London, Brussels và Washington đã diễn ra trong nhiều tháng nhằm mục đích bỏ việc ngăn chặn cung cấp thuốc men dược phẩm, nhưng không có một quyết định dứt khoát nào được đưa ra. "Vấn đề là một số công ty dược phẩm lớn và các ngân hàng cho rằng không đáng phải dây dưa với những rắc rối và nguy cơ tổn hại danh tiếng, vì vậy họ cố gắng tránh xa", quan chức này nói.
Trong khi đó việc thiếu thuốc men điều trị ngày càng ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe người dân Iran. Hiện nay, 85.000 bệnh nhân ung thư mới được chẩn đoán mỗi năm, đòi hỏi phải hóa trị và xạ trị với lượng thuốc hiện nay đang ngày càng cạn kiệt.
Các chuyên gia y tế Iran bi quan nhận định: một "làn sóng ung thư" rất có thể sẽ bùng phát bởi tình trạng ô nhiễm môi trường sống và có thể do thực phẩm và các sản phẩm nhập khẩu giá rẻ kém chất lượng khác. Ngoài ra, có hơn 8.000 bệnh nhân mắc chứng máu khó đông đang lâm vào tình thế hiểm nghèo.
Những cuộc phẫu thuật cho bệnh nhân mắc chứng máu khó đông hầu như đã bị hoãn thực hiện vì sợ rủi ro bệnh nhân bị mất máu mà không có hóa chất tiếp ứng cho quy trình chống đông máu. Đó là chưa kể đến khoảng 23.000 người dân Iran nhiễm HIV/AIDS đang ngày càng đến gần với tử thần do thiếu thuốc men để duy trì sự sống.
Vì không có một nguồn cung cấp chính thức, thị trường thuốc Iran đang tràn ngập với các sản phẩm nhập lậu. Nhiều người vận chuyển thuốc bằng lừa từ Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng không có cách nào để biết sản phẩm là hàng giả hay thật. Các loại thuốc thường xuyên hư hỏng sau cuộc hành trình dài đầy nhọc nhằn qua vùng biên giới hiểm trở.
Chính phủ Mỹ và châu Âu đổ lỗi trực tiếp cho nhà nước Hồi giáo. "Biện pháp trừng phạt tài chính đối với Iran được đưa ra vì Chính phủ Iran từ chối giải quyết mối quan tâm của cộng đồng quốc tế về chương trình hạt nhân của mình".
Tại London, người đại diện của Bộ Ngoại giao Anh cho biết: "Có một số miễn trừ rõ ràng trong các biện pháp trừng phạt của EU cho phép Iran mua hàng hóa nhân đạo như thuốc men và thiết bị y tế. Vương quốc Anh ưu tiên phát hành giấy phép giao dịch đối với hàng hóa nhân đạo. Chính Chính phủ Iran mới là người phải chịu trách nhiệm về việc thiếu hụt hàng hóa nhân đạo".
Ông John Sullivan, phát ngôn viên Kho bạc Hoa Kỳ còn bồi thêm: "Nếu thực sự có tình trạng thiếu thốn thuốc men ở Iran, đó là do sự chọn lựa của Chính phủ Iran, không phải do Chính phủ Mỹ!"
