Iran khởi động lò phản ứng hạt nhân Bushehr

Iran đã bắt đầu khởi động nhà máy năng lượng hạt nhân Bushehr đầu tiên của nước này để sẵn sàng sản xuất điện từ năm 2011.

Sau 35 năm xây dựng, nhà máy Bushehr cuối cùng đã hoạt động, và việc đưa các thanh nhiên liệu vào lõi của lò phản ứng đã mở đầu cho tiến trình kích hoạt nhà máy trở thành một lò phản ứng hạt nhân. Nga sẽ vận hành nhà máy ở miền nam Iran, cung cấp nhiên liệu hạt nhân và chịu trách nhiệm xử lý rác thải hạt nhân.

Các chuyên gia nói cho đến khi nào nhà máy Bushehr được nước Nga vận hành và chịu sự giám sát chặt chẽ của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) thì Iran sẽ ít có cơ hội phát triển vũ khí hạt nhân. Các kỹ sư Đức đã bắt đầu làm việc cho nhà máy năng lượng hạt nhân Bushehr từ thập niên 70 thế kỷ trước. Dự án tuy bị trì hoãn nhiều lần nhưng cuối cùng đã hoàn thành dưới sự giúp đỡ của Nga.

Theo các kỹ sư Nga, nhà máy Bushehr được đánh giá là an toàn để vận hành. Các chuyên gia hạt nhân tin tưởng sự liên quan của Nga đến dự án có nghĩa là Iran sẽ rất khó sử dụng nhà máy Bushehr để chế tạo một quả bom hạt nhân. Mặc dù vậy phương Tây vẫn cứ lo ngại chương trình làm giàu uranium riêng biệt của Tehran có thể ẩn chứa mục đích quân sự.

Theo các chuyên gia, nhiên liệu uranium mà nhà máy Bushehr sử dụng nằm dưới mức làm giàu cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân - uranium làm giàu hơn 90% mới dùng được để chế tạo vũ khí, trong khi đó uranium ở Bushehr chỉ được làm giàu đến mức 3,5%.

Thật ra, có nhiều mối nghi ngờ rằng phương Tây đã bật đèn xanh cho lò phản ứng 1.000MW được khởi động trong một thỏa thuận ở hậu trường với nước Nga. Theo thỏa thuận này, người ta tin rằng Washington đã đồng ý cho mở cửa lò phản ứng Bushehr với điều kiện Nga ủng hộ những biện pháp trừng phạt mới chống Iran của Liên Hiệp Quốc.

Phương Tây và Israel lại nhìn thấy mối nguy hiểm thật sự ẩn tàng ở chỗ Iran có chương trình làm giàu uranium của riêng mình. Tehran đã bắt đầu chương trình thử nghiệm để làm giàu uranium đến mức 20% - mà theo họ là cần thiết cho lò phản ứng nghiên cứu y khoa. Về mặt kỹ thuật, nhà máy có thể hoạt động trong vài tháng nữa dù các nguồn của Mỹ tin rằng sẽ phải mất 1 năm trước khi lò phản ứng cung cấp năng lượng cho mạng lưới điện của Iran.

Bên trong nhà máy Bushehr của Iran.
Bên trong nhà máy Bushehr của Iran.

Nhiên liệu dành cho lò phản ứng Bushehr do Nga cung cấp và nó sẽ được đưa trở lại Nga để tái xử lý. Và nhiên liệu do Nga cung cấp sẽ là đối tượng được bảo vệ nghiêm ngặt. Những chuyên gia kiểm soát vũ  khí giàu kinh nghiệm như là Mark Fitzpatrick ở Viện Quốc tế nghiên cứu chiến lược ở London (IISS) tin rằng, một lò phản ứng đang hoạt động của Iran sẽ không đặt ra mối nguy cơ phát triển vũ khí hạt nhân miễn là nó được vận hành chỉ để sản xuất năng lượng cho việc phát điện.

Tuy nhiên, Mark Hibbs lập luận rằng bước khởi động cuối cùng của Bushehr đã thể hiện sự thất bại đối với những nỗ lực ngoại giao của phương Tây. Mark Hibbs nói: "Các chính quyền phương Tây đã cố gắng đặt Bushehr dưới những biện pháp trừng phạt quốc tế. Nhưng những biện pháp này đã gặp thất bại ở hai điểm: họ không ngăn được Iran vận hành Bushehr và họ cũng có thể khiến cho lò phản ứng trở nên kém an toàn hơn".

Khi Bushehr khởi động, nó trở thành lò phản ứng duy nhất trên thế giới hoạt động trong khi chính quyền Iran không phụ thuộc vào Hiệp định An toàn hạt nhân quốc tế. Được coi là lò phản ứng sản xuất điện đầu tiên trong khu vực, dự án của Iran nhận được sự quan tâm sát sao của các quốc gia láng giềng ở Trung Đông.

Nhiều quốc gia khác ở Vùng Vịnh và xa hơn - ví dụ như Các tiểu Vương quốc Arập thống nhất (UAE) và Jordan - cũng đang thèm muốn theo đuổi chương trình năng lượng hạt nhân. Nhưng còn chương trình làm giàu uranium của Iran nhằm mục đích gì? Iran tuyên bố chương trình đang phát triển để cung cấp nhiên liệu cho hàng loạt những lò phản ứng được xây dựng ở các địa phương trong tương lai nhằm thỏa mãn nhu cầu năng lượng dài hạn cho đất nước

Diên San (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.