Ngày 1/6 tới đây, các cơ sở giam giữ trong cả nước sẽ đồng loạt công bố quyết định đặc xá của Chủ tịch nước cho hơn 10 nghìn phạm nhân cải tạo tiến bộ. Để các phạm nhân sau khi được đặc xá nhanh chóng ổn định cuộc sống, hạn chế tái phạm, công tác THNCĐ tiếp tục được triển khai đồng bộ, hiệu quả với nhiều giải pháp thiết thực.
Phóng viên Báo CAND đã trao đổi với Thiếu tướng Nguyễn Văn Long, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng, Bộ Công an về những kết quả nổi bật của công tác THNCĐ cho người CHXAPT và các chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước, sự nỗ lực của Bộ Công an trong giúp đỡ họ trở thành người có ích cho xã hội trong thời gian tới.
Phóng viên: Đồng chí có thể đánh giá về kết quả nổi bật trong công tác THNCĐ cho người CHXAPT và người được đặc xá trong thời gian qua?
Thiếu tướng Nguyễn Văn Long: Thực hiện chính sách nhân văn, nhân đạo của Đảng, nhà nước ta, với nỗ lực của các cơ quan, ban, ngành, tổ chức, đoàn thể xã hội, đặc biệt là vai trò nòng cốt của lực lượng CAND, công tác THNCĐ đối với người CHXAPT và người được đặc xá trong thời gian qua đã đạt được những kết quả tích cực. Nổi bật là:
Thứ nhất, công tác THNCĐ đối với người CHXAPT và người được đặc xá đã được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp. Nhiều địa phương đã ban hành các chương trình, kế hoạch, chỉ thị, đề án để lãnh đạo, chỉ đạo, huy động sự tham gia vào cuộc của các cơ quan, ban, ngành, tổ chức xã hội trong giáo dục, cảm hóa, hỗ trợ, giúp đỡ người CHXAPT, người được đặc xá THNCĐ.
Thứ hai, rào cản về sự định kiến, kỳ thị đối với người CHXAPT, người được đặc xá đã từng bước được xóa bỏ. Qua khảo sát tình hình người CHXAPT về cư trú tại địa phương trong những năm qua cho thấy, cơ bản người CHXAPT cho rằng mình được cộng đồng quan tâm, giúp đỡ và không bị kỳ thị, xa lánh. Đây là điều kiện thuận lợi rất quan trọng để giúp người CHXAPT nhanh chóng hòa nhập cộng đồng
Thứ ba, tại các địa phương đã xây dựng được hàng trăm mô hình điển hình và từ đó được nhân rộng lên hàng ngàn mô hình về THNCĐ với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, hoạt động thiết thực, hiệu quả, giúp cho nhiều người ổn định cuộc sống, THNCĐ.
Thứ tư, đối với lĩnh vực an ninh, trật tự, với vai trò nòng cốt của lực lượng CAND trong tham mưu và tổ chức thực hiện công tác THNCĐ, đã góp phần giúp trên 80% người CHXAPT có cuộc sống ổn định, chấp hành nghiêm pháp luật. Qua đó, từng bước kiềm chế, kéo giảm tình trạng người CHXAPT hòa nhập cộng đồng tái phạm tội, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội ở từng địa phương.
Phóng viên: Đồng chí có thể chia sẻ cụ thể hơn về tỷ lệ tái phạm tội giảm như thế nào? Qua đó, tiếp tục khẳng định ra sao về tính bền vững của các chủ trương, chính sách hỗ trợ người CHXAPT, người được đặc xá?
Thiếu tướng Nguyễn Văn Long: Tỷ lệ tái phạm tội của người CHXAPT, người được đặc xá những năm gần đây cơ bản được kiềm chế, năm sau thấp hơn năm trước. Hiện nay, trên toàn quốc đang quản lý trên 150 nghìn người CHXAPT chưa được xóa án tích, với tỉ lệ tái phạm tội ở mức dưới 1,8%, điều đó cho thấy tính hiệu quả tích cực của các biện pháp phòng ngừa tái phạm tội.
Kết quả này không chỉ minh chứng cho sự thành công và bền vững của các chính sách hỗ trợ giúp đỡ người CHXAPT, người được đặc xá THNCĐ như Nghị định 49; Chỉ thị 33; Quyết định 22 của Chính phủ mà còn thể hiện rõ tính nhân văn, nhân đạo của Đảng, Nhà nước ta.
Việc giảm tỷ lệ tái phạm tội không chỉ duy trì đảm bảo an ninh trật tự và phát triển kinh tế xã hội ở mỗi địa phương, mà còn khẳng định cho sự thành công và tính bền vững của các chính sách hỗ trợ giúp người CHXAPT, người được đặc xá để họ THNCĐ một cách thành công và bền vững.
Phóng viên: Thiếu tướng có thể đánh giá kết quả thực hiện Quyết định số 22 của Chính phủ về chính sách tín dụng đối với người CHXAPT và ý nghĩa nhân văn của quyết định này?
Thiếu tướng Nguyễn Văn Long: Phải khẳng định rằng, Quyết định số 22 của Chính phủ hết sức nhân văn, đây là văn bản pháp lý đầu tiên về cơ chế chính sách tín dụng ưu đãi đối với người CHXAPT.
Qua hơn 2 năm triển khai, Quyết định số 22 của Chính phủ về chính sách tín dụng đối với người CHXAPT đã đạt được nhiều kết quả tích cực.
Cụ thể, tính đến nay, trên toàn quốc có gần 16 nghìn người CHXAPT, người được đặc xá được vay vốn, với tổng số tiền giải ngân trên 1.300 tỷ đồng, trong đó, đặc biệt có một số tỉnh giải ngân với số tiền rất cao.
Ý nghĩa nhân văn của Quyết định 22, đó là không chỉ giúp đỡ người CHXAPT về mặt kinh tế, mà còn thể hiện sự quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước trong việc tạo điều kiện cho họ có cơ hội làm lại cuộc đời. Quyết định này thể hiện rõ tinh thần nhân đạo, tạo ra cơ hội bình đẳng cho mọi người, cho dù họ đã từng phạm tội, nhằm giúp họ hòa nhập xã hội một cách bền vững và phát triển bản thân. Chính sách này góp phần giảm bớt sự kỳ thị, khuyến khích cộng đồng chung tay hỗ trợ, giúp người CHXAPT xây dựng cuộc sống mới, qua đó góp phần giữ gìn an ninh trật tự xã hội.
Phóng viên: Bộ Công an đang chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, sửa đổi bổ sung theo hướng tạo điều kiện thuận lợi và nâng mức cho vay tín dụng để người CHXAPT THNCĐ, có điều kiện để vay vốn lao động sản xuất, có công ăn việc làm ổn định. Xin đồng chí cho biết những quy định mới này?
Thiếu tướng Nguyễn Văn Long: Sau hơn 2 năm triển khai, bên cạnh những mặt tích cực như đã nói ở trên, Quyết định 22 còn một số hạn chế, khó khăn, vướng mắc. Để giải quyết hạn chế, khó khăn, vướng mắc đó, hiện nay, chúng tôi đang tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Quyết định sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 22 ngày 17/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người CHXAPT theo hướng thuận lợi hơn. Cụ thể như sau:
Thứ nhất, về đối tượng cho vay: Quy định hiện hành về điều kiện vay vốn đối với cá nhân người CHXAPT, thời gian kể từ khi CHXAPT đến thời điểm vay vốn tối đa là 5 năm. Còn dự thảo Quyết định sửa đổi, bổ sung: Thời gian kể từ khi CHXAPT đến thời điểm vay vốn tối đa là 10 năm để đáp ứng nhu cầu vay vốn của nhiều người CHXAPT chưa có công ăn việc làm ổn định, không có vốn để lao động, sản xuất, kinh doanh.
Thứ hai, về hạn mức vốn cho vay: Quy định hiện hành về mức vay để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm: Người CHXAPT: mức vốn cho vay tối đa là 100 triệu đồng/người; Cơ sở sản xuất kinh doanh: mức cho vay tối đa là 2 tỷ đồng/dự án và không quá 100 triệu đồng/người lao động tại cơ sở sản xuất kinh doanh. Để phù hợp với nhu cầu của người CHXAPT vay vốn hiện nay thì dự thảo nâng mức vay đối với cá nhân tối đa là 200 triệu đồng không phải bảo đảm tài sản. Mức vay đối với cơ sở sản xuất kinh doanh có sử dụng lao động là người THNCĐ nâng lên tối đa là 5 tỷ đồng và không quá 200 triệu đồng cho 1 người lao động. Người CHXAPT và cơ sở sản xuất kinh doanh có thể vay vốn một hoặc nhiều lần để sản xuất, kinh doanh và tạo việc làm nhưng không vượt mức vay tối đa theo quy định nêu trên.
Thứ ba, đối với vay vốn đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng được bổ sung thêm là: Mức cho vay tối đa là 100% tổng chi phí khách hàng phải trả trước khi đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài ký kết giữa khách hàng với doanh nghiệp.
Trên đây là một số điểm mới đưa vào dự thảo điều chỉnh, bổ sung Quyết định 22 ngày 17/8/2023 của Chính phủ về tín dụng đối với người CHXAPT nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người CHXAPT THNCĐ trong việc đào tạo nghề, tìm kiếm việc làm, lao động, sán xuất, kinh doanh.
Phóng viên: Đồng chí có thể chia sẻ kinh nghiệm trong công tác THNCĐ, giúp người được đặc xá vươn lên trong cuộc sống, trở thành người có ích cho xã hội và không tái phạm?
Thiếu tướng Nguyễn Văn Long: Từ những tình hình, kết quả trong công tác THNCĐ cho người CHXAPT, người được đặc xá trong những năm qua có thể chỉ ra một số nội dung sau:
Phải xác định người CHXAPT, người được đặc xá THNCĐ là một trong nhóm đối tượng yếu thế cần được quan tâm, giúp đỡ. Công tác THNCĐ phải được thực hiện ngay từ khi họ đang trong cơ sở giam giữ, đặc biệt trước khi họ CHXAPT, đặc xá, họ phải được phổ biến trách nhiệm, nghĩa vụ, được định hướng nghề nghiệp để chuẩn bị THNCĐ có hiệu quả. Nêu cao vai trò chủ công, nòng cốt của lực lượng Công an trong công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả các biện pháp đảm bảo THNCĐ.
Vì vậy, ngay khi họ trở về địa phương, cần được quan tâm tư vấn về tâm lý, hỗ trợ các thủ tục về pháp lý. Bên cạnh đó, cần sự quan tâm, giúp đỡ của gia đình, người thân và cộng đồng dân cư như gần gũi, chia sẻ, nắm bắt những tâm tư tình cảm, nguyện vọng của họ để có phương án giúp đỡ THNCĐ.
Từ kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, để đạt được hiệu quả bền vững trong công tác THNCD, không chỉ cần sự tham gia của các cơ quan chức năng mà còn cần sự ủng hộ và chung tay của cả cộng đồng. Làm tốt công tác tuyên truyền, không xa lánh, định kiến, kỳ thị, tạo sự đồng thuận, huy động sự vào cuộc của các ban, nghành, đoàn thể của cộng đồng xã hội trong quản lý, giáo dục giúp đỡ họ THNCĐ. Nâng cao vai trò, trách nhiệm trong phối hợp chặt chẽ giữa các ban, ngành, đoàn thể, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội trong tổ chức thực hiện công tác THNCĐ là nền tảng quan trọng và hiệu quả.
Cần sự chung tay, góp sức của các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tham gia vào việc đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người CHXAPT, từ đó giúp họ hòa nhập xã hội một cách bền vững, giảm thiểu tái phạm tội.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn đồng chí Thiếu tướng!
