Đó cũng là cơ hội để ông David Cameron (vừa phải điều trần trước quốc hội hôm 11-4) biện minh cho bê bối trốn thuế của mình sau khi danh tính của Thủ tướng Anh xuất hiện trong "Hồ sơ Panama". Và cho tới nay danh sách cá nhân, công ty và quốc gia trên thế giới bị tiết lộ từ "Hồ sơ Panama" ngày càng dài và người ta không biết tới khi nào vụ bê bối này mới chấm dứt.
Những cáo buộc khác nhau
Ngày 14-4, khi phát biểu trong cuộc đối thoại trực tiếp qua truyền hình với người dân Nga, Tổng thống Putin cho rằng, giới chức Mỹ đứng sau vụ rò rỉ "Hồ sơ Panama" và các thông tin đưa ra nhằm gieo rắc hoài nghi về các cá nhân, đó là hành động “khiêu khích”. Và tờ Suddeutsche Zietung của Đức từng chịu ơn ngân hàng Goldman Sachs của Mỹ.
Trước đó, ông Putin cũng từng tuyên bố, những tiết lộ liên quan tới "Hồ sơ Panama" thực chất là một phần trong âm mưu nhằm gây bất ổn tình hình xứ sở bạch dương bằng những cáo buộc tham nhũng vô căn cứ.
Tờ Sputnik News cũng vừa dẫn lời ông Bradley Birkenfeld, cựu nhân viên ngân hàng lớn nhất Thụy Sỹ UBS khẳng định, CIA đứng sau “Hồ sơ Panama”. Năm 2009, Bộ Tư pháp Mỹ từng phạt ngân hàng UBS 780 triệu USD vì bị kết tội trong cuộc điều tra gian lận quy mô lớn sau khi ông Bradley Birkenfeld tiết lộ thông tin nội bộ về vai trò của ngân hàng trong các hoạt động trốn thuế.
Tờ Spunik News còn trích báo cáo có tựa đề “Đổ vỡ từ nóc” của tổ chức từ thiện hàng đầu cho người nghèo (Oxfam), theo đó có hơn 50 công ty lớn nhất tại Mỹ đang giấu hàng nghìn tỷ USD tại các quỹ nước ngoài. WikiLeaks cũng từng cho rằng, Trung tâm nghiên cứu tham nhũng và tội phạm có tổ chức (OCCRP) của Mỹ, tham gia công bố "Hồ sơ Panama", đã cố ý tìm cách bôi nhọ Tổng thống Putin.
 |
| Tổng thống Vladimir Putin. |
 |
| Tổng thống Argentina Mauricio Macri. |
 |
| Thủ tướng David Cameron. |
Mặc dù cuộc khám xét tại công ty luật Mossack Fonseca kéo dài tới 27 tiếng đồng hồ, nhưng Trưởng nhóm công tố viên Javier Caraballo cho biết (13-4), công tác điều tra còn rất phức tạp vì Mossack Fonseca lưu trữ phần lớn dữ liệu ở dạng số trong hơn 100 máy tính. Do đó, hiện chưa thể xác định Mossack Fonseca có hoạt động trái phép hay không.
Ông Javier Caraballo còn tuyên bố, các nhà điều tra đã tịch thu hơn 100 máy tính của Mossack Fonseca để điều tra thêm và công ty này hợp tác tốt trong quá trình khám xét và điều tra. Hai luật sư Ramon Fonseca và Juergen Mossack, những sáng lập viên của Mossack Fonseca tuyên bố, họ không làm gì sai trái.
Ông Ramon Fonseca, Giám đốc Mossack Fonseca (là bạn của Tổng thống Panama Juan Carlos Varela) đã gửi đơn khiếu nại lên các công tố viên Panama vì cho rằng, các tin tặc nước ngoài đã tấn công và đánh cắp tài liệu bị rò rỉ trong "Hồ sơ Panama". Có một thực tế, những người hiểu và nắm chắc luật luôn biết cách lách luật như thế nào để không ai có thể “sờ gáy” mình. Chính phủ Panama đang truy tìm bằng chứng về mọi hoạt động phi pháp của Mossack Fonseca để trấn an dư luận.
Theo giới truyền thông, giới chức thuế đến từ các quốc gia giàu nhất thế giới vừa họp tại Paris (13-4) để phối hợp điều tra các giao dịch bí mật ở nước ngoài được tiết lộ trong "Hồ sơ Panama".
Còn theo tờ Le Monde, nghị viện châu Âu có thể sẽ thành lập ủy ban để điều tra “Hồ sơ Panama”. Tờ Le Monde còn cho rằng, có 365 ngân hàng trên thế giới đã sử dụng dịch vụ của Mossack Fonseca.
Trong khi đó, nhiều nhà hoạt động và lãnh đạo các nước châu Phi lo ngại, các doanh nghiệp lớn và các quốc gia giàu có thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) sẽ không nhanh chóng cải cách hệ thống thuế như họ đã cam kết.
Theo thống kê, các nước nghèo bị mất hơn 100 tỷ USD/năm tiền thuế doanh nghiệp chỉ vì sự khác biệt trong hệ thống thuế toàn cầu. Do đó, việc cải cách hệ thống thuế toàn cầu là cấp thiết.
Danh sách nối dài
Tiết lộ của tờ LEspresso đang khiến chính trường Italia “dậy sóng” khi công bố 100 cái tên từ "Hồ sơ Panama", trong đó có cựu Thủ tướng Silvio Berlusconi. Theo đó, ông Silvio Berlusconi là người đứng đầu Sport Image International, một công ty có trụ sở ở quần đảo Virgin thuộc Anh, được thành lập từ năm 1989 và đã hoạt động từ đó tới nay, nằm ngoài sự kiểm soát của hệ thống thuế Italia.
20 năm trước, Sport Image International từng bị điều tra về một số khoản tiền chi cho cầu thủ như Van Basten, Gullit nhưng không khai báo với cơ quan thuế. Và người chịu trách nhiệm liên lạc với Mossack Fonseca là luật sư người Anh David Mills, người từng bị kết án tù vì liên quan tới một số vụ trốn thuế của công ty truyền thông Mediaset của ông Silvio Berlusconi. Trước đó, Viện công tố thành phố Turin tuyên bố mở cuộc điều tra đối với các công dân, ngân hàng và công ty của Italia có tên trong "Hồ sơ Panama".
Theo đó, cảnh sát tài chính Italia sẽ thu thập hồ sơ, số liệu và danh sách cụ thể của những cá nhân và công ty nước này là khách hàng của Mossack Fonseca. Thứ trưởng Bộ Kinh tế Italia Enrico Zanetti tuyên bố, Chính phủ nước này sẽ theo dõi sát sao các cuộc điều tra kể trên và Italia luôn chống lại việc trốn thuế. Bởi theo "Hồ sơ Panama", có khoảng 1.000 khách hàng Italia quan hệ với Mossack Fonseca, và đứng đầu danh sách này là Luca di Montezemolo, từng là trưởng BTC World Cup Italia 1990, hiện là Chủ tịch hãng hàng không Alitalia.
Thủ tướng Iceland Sigmundur David Gunnlaugsson trở thành nạn nhân đầu tiên của “Hồ sơ Panama”, và chính khách nào là người tiếp theo đang được dư luận quan tâm. Trong khi đó, Tổng thống Argentina Mauricio Macri vừa bác bỏ cáo buộc mối liên quan với tập đoàn Marci có trụ sở tại Panama do phụ thân sáng lập. Bởi theo “Hồ sơ Panama”, tập đoàn Macri đã đăng ký kinh doanh tại Phòng công chứng thương mại Panama từ tháng 5-2010. Và chỉ vài tháng sau khi ra đời, tập đoàn Macri đã đổi tên thành Metro Consulting PTY.
Trước đó (8-4), Thẩm phán liên bang Argentina Sebastian Casanello cho biết, đang xem xét khả năng điều tra Tổng thống Mauricio Macri, người xuất hiện trong danh sách "Hồ sơ Panama" liên quan đến hành vi trốn thuế và rửa tiền. Theo tờ La Nacion, Tổng thống Mauricio Macri bị liệt kê là Giám đốc Công ty Fleg Trading tại Bahamas giai đoạn 1998-2009. Văn phòng Tổng thống cũng thông cáo, theo đó Công ty Fleg Trading và Công ty Kagemusha tại Panama đều thuộc gia đình nhà Macri và ông Mauricio Macri chỉ là giám đốc trên danh nghĩa bởi Tổng thống không đóng góp cổ phần, và không nhận lương.
Bộ trưởng Công nghiệp, Năng lượng và Du lịch Tây Ban Nha Jose Manuel Soria vừa đề nghị Panama tuyên bố ông không có liên hệ với các công ty ở Bahamas. Bởi theo “Hồ sơ Panama”, ông Jose Manuel Soria là Giám đốc Công ty UK Lines Limited ở Bahamas.
“Hồ sơ Panama” cũng cho biết, từ năm 2004, ông Kojo Annan, con trai cựu Tổng thư ký Liên hợp quốc Kofi Annan, đã mua một căn hộ ở thủ đô London, Anh với giá hơn 560.000 USD, và hiện bất động sản này được định giá khoảng 2 triệu USD.
Và ngoài việc được đăng ký là Giám đốc duy nhất của Công ty Sapphire Holding Ltd ở Samoa, “cậu ấm” Kojo Annan còn được đăng ký là Giám đốc của 2 công ty có trụ sở tại quần đảo Virgin thuộc Anh ở Caribbe. Ngay sau khi thông tin kể trên xuất hiện, luật sư của ông Kojo Annan đã bác bỏ mọi cáo buộc bởi các công ty của con trai cựu Tổng thư ký Kofi Annan "hoạt động theo luật và quy định quyền hạn liên quan".
Vai trò của ICIJ
Theo giới truyền thông, sau khi lên nắm quyền, Thủ tướng David Cameron luôn coi việc chống trốn thuế và rửa tiền là một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, coi minh bạch và trong sạch là tiêu chí để đánh giá và mục tiêu để phấn đấu.
Nhiều nhà phân tích cho rằng, lực lượng muốn Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) đang tận dụng tối đa bê bối của Thủ tướng David Cameron để nói “Không” trong vấn đề này. Và nếu không sớm giải quyết vấn nạn trốn thuế, không chỉ vị thế của chính phủ Anh bị sụt giảm, mà còn tác động tiêu cực tới nỗ lực giữ Anh ở lại trong EU, nhất là khi cuộc trưng cầu dân ý về vấn đề này đang tới gần.
Giới chuyên môn khuyến cáo, chừng nào các nước còn bí mật về số tiền đóng thuế của doanh nghiệp, và coi thông tin như một lợi thế để thu hút đầu tư, thì chừng đó khó có thể giảm bớt vấn nạn trốn thuế. Và ở đâu có hoạt động kinh doanh tài chính thì ở đó có các hoạt động cửa sau để trốn thuế, rửa tiền. Chừng nào còn có chênh lệch quá lớn về đóng thuế - nơi thì 2 con số, nơi thì gần như bằng không, thì còn có chuyện trốn thuế và rửa tiền.
Theo giới truyền thông, một người tự xưng là John Doe đã bí mật cung cấp 11,5 triệu chứng từ thuế bí mật của Mossack Fonesca và "Hồ sơ Panama" được tiết lộ kể từ hôm 4-4 đến nay. Và Liên đoàn phóng viên điều tra quốc tế (ICIJ) cùng hơn 100 hãng truyền thông quốc tế là người có công bạch hóa những bí ẩn trong các "thiên đường trốn thuế".
Việc hơn 100 hãng truyền thông trên thế giới cùng đăng tin một lúc về "Hồ sơ Panama" là điều hy hữu. Bởi sau khi được tờ Suddeutsche Zietung chia sẻ thông tin, gần 400 phóng viên, và hơn 100 hãng truyền thông đã gặp nhau ở Washington, Munich, London và Lillehammer để cung cấp cho dư luận những thông tin mật liên quan tới các hoạt động trốn thuế, rửa tiền. Và đây là lần hợp tác lớn nhất của các thành viên ICIJ. Theo bà Marina Walker Guevara, Phó Giám đốc ICIJ cho biết, còn rất nhiều thông tin mật quan trọng chưa được công bố.
