Hậu duệ đời thứ 5 tiết lộ hành trình trở thành họa sĩ của vua Hàm Nghi

Cuộc đời của vua Hàm Nghi, đặc biệt là những năm tháng bị lưu đày ở Algiers được TS Amandine Dabat – hậu duệ đời thứ 5 của ông tiết lộ vào ngày 12/11, trong buổi ra mắt cuốn sách “Hàm Nghi: Hoàng đế lưu vong - Nghệ sĩ ở Alger” và trao tặng Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam bức tranh “Những sườn đồi ở Deli Ibrahim” (Algiers) của vua Hàm Nghi.

Vua Hàm Nghi (1871-1944), tên húy là Nguyễn Phúc Minh, tự hiệu Ưng Lịch, lên ngôi năm 1884, là hoàng đế thứ tám của vương triều Nguyễn. Sau khi kinh thành Huế thất thủ năm 1885, vua Hàm Nghi rời khỏi kinh thành và ban Chiếu Cần Vương, kêu gọi hào kiệt, sĩ phu và nhân dân yêu nước đứng lên giành lại độc lập, tự do cho dân tộc. Năm 1888, vua bị thực dân Pháp bắt và đưa đi lưu đày ở Algiers (thủ đô của Algeria) vào năm 1889. Ông sống tại một biệt thư trên khu đồi El Biar, cách Algiers khoảng 12 km, vẫn giữ theo phong tục nước nhà cho đến khi qua đời vào tháng 1/1944.

Theo thông tin từ Ban tổ chức, trong thời gian bị lưu đày, vua Hàm Nghi đã được học hội họa và điêu khắc từ những bậc thầy như họa sĩ Marius Reynaud, nhà điêu khắc Léon Fourquet và Auguste Rodin. Ông đã sáng tác nhiều tác phẩm với những tình cảm dành cho quê hương Việt Nam và trưng bày tại các gallery ở Paris (Pháp).

Trước khi tạ thế, ông đã để lại một gia tài nghệ thuật gồm 91 bức tranh và các tác phẩm điêu khắc khác. Nhiều tác phẩm của ông được giới nghệ thuật biết đến qua các cuộc đấu giá và triển lãm tại Pháp.

Tiết lộ nhiều thông tin về cuộc đời vua Hàm Nghi -0
TS Amandine Dabat – hậu duệ đời thứ 5 của vua Hàm Nghi.

Chia sẻ tại sự kiện, TS Amandine Dabat đã chia sẻ nhiều thông tin về vua Hàm Nghi trong những năm tháng ông bị lưu đày, về hành trình ông trở thành họa sĩ và nhà điêu khắc, những tác phẩm mang dấu ấn đặc biệt của ông. Vua Hàm Nghi được họa sĩ Marius Reynaud đào tạo về mỹ thuật từ năm 1889. Marius Reynad dạy ông tại nhà riêng ở Algiers, theo mô hình Trường Mỹ thuật ở Paris, hai lần một tuần trong hơn 15 năm. Ông học các kỹ thuật vẽ tranh sơn dầu, phấn màu, nghệ thuật vẽ chân dung, nghiên cứu khỏa thân, phong cảnh, tĩnh vật, cảnh quan kiến ​​​​trúc…

Vua Hàm Nghi cũng được Léon Fourquet đào tạo về điêu khắc từ năm 1895 ở Algiers, sau đó ông được Auguste Rodin đào tạo từ năm 1899 ở Paris vào ba tháng hè. Vua Hàm Nghi đã trưng bày các tác phẩm của mình 3 lần ở Paris: Năm 1904 tại Bảo tàng Guimet (phấn màu khô); năm 1909 tại Phòng trưng bày Devambez (bản vẽ); năm 1926 tại Phòng trưng bày Mantelet - Colette Weil (12 tranh phấn màu, 38 tranh sơn dầu, 8 tác phẩm điêu khắc).

Tiết lộ nhiều thông tin về cuộc đời vua Hàm Nghi -0
Bức tranh “Những sườn đồi ở Deli Ibrahim” (Algiers) của vua Hàm Nghi.

Theo TS Amandine Dabat, trước khi sang Algiers, vua Hàm Nghi chưa am hiểu về hội hoạ phương Tây. Sau khi bị lưu đày, ông mới bắt đầu theo học nhiều bậc thầy về mỹ thuật. Ông sáng tác nhưng không bán tác phẩm mà chỉ dành tặng người thân, bạn bè, thường không ký tên lên tác phẩm. Chỉ khi nào người được tặng đề nghị tác giả ký tặng thì ông mới ký tên. Vì vậy, hiện nay có những tác phẩm của vua Hàm Nghi nhưng không để tên tác giả, có tác phẩm lại ký tên ông.

Bà Amandine Dabat cũng cho hay, vua Hàm Nghi đến với nghệ thuật, sáng tác như một cách để khoả lấp nỗi buồn đau vì bị lưu đày, xa quê hương tổ tiên. Ông đã tìm thấy trong nghệ thuật một không gian tự do mà ông không có được trong cuộc sống hàng ngày. Những điều đó được thể hiện rõ trong nhiều tác phẩm của vua Hàm Nghi. Nhận xét về tranh phong cảnh của vua Hàm Nghi, TS Lịch sử nghệ thuật Nora Taylor đã viết: “Phong cảnh trong tranh của Hàm Nghi được xem là sự kết nối đến nguồn cội với tư cách là một người đang khao khát trở về quê hương.” 

Tiết lộ nhiều thông tin về cuộc đời vua Hàm Nghi -0
Hậu duệ của vua Hàm Nghi giới thiệu tác phẩm “Những sườn đồi ở Deli Ibrahim (Algiers)” tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

TS Amandine Dabat cũng cho biết, bà chọn bức tranh “Những sườn đồi ở Deli Ibrahim (Algiers)” để trao tặng Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam sau khi đã tham khảo ý kiến với gia đình. Bà cho rằng, đây là một trong những tác phẩm quan trọng của vua Hàm Nghi. Tác phẩm được ông sáng tác năm 1908, miêu tả những đồi núi xung quanh biệt thự vua Hàm Nghi sinh sống cùng gia đình tại El Biar. 

Tháng 11/2024, bức tranh được gia đình vua Hàm Nghi lựa chọn để trao tặng Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, với mong muốn công chúng Việt Nam và du khách quốc tế có cơ hội được chiêm ngưỡng tác phẩm ngay tại chính quê hương của ông, đồng thời sẽ mở đường cho việc trao tặng tác phẩm khác của vua Hàm Nghi, để công chúng Việt Nam có thể hiểu rõ hơn về di sản nghệ thuật của ông. Bà trao tặng bức tranh này cùng với thời điểm phát hành cuốn sách “Hàm Nghi: Hoàng đế lưu vong - Nghệ sĩ ở Alger” được dịch sang tiếng Việt. Đây là cuốn sách biên soạn từ luận án tiến sĩ của Amandine Dabat. Cuốn sách này giải thích và làm rõ về cuộc đời nghệ thuật của vua Hàm Nghi, những ảnh hưởng của ông, sự phát triển phong cách của ông và mối liên hệ của ông với các nghệ sĩ lớn của thời đại.

Theo TS Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuât Việt Nam, việc tiếp nhận và trưng bày bức tranh “Những sườn đồi ở Deli Ibrahim (Algiers)” có ý nghĩa rất lớn đối với Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam nói riêng và với nền mỹ thuật Việt Nam nói chung. Điều đó thể hiện thái độ trân trọng và ghi nhận nghĩa cử của gia đình vua Hàm Nghi hồi hương tác phẩm hội họa của nhà vua yêu nước, đồng thời tôn vinh những tấm lòng hảo tâm hiến tặng tác phẩm nghệ thuật cho Bảo tàng. Tác phẩm “Những sườn đồi ở Deli Ibrahim (Algiers)” còn là nguồn tư liệu quý giá cho những nhà nghiên cứu lịch sử mỹ thuật cận - hiện đại Việt Nam cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20.

TS Amandine Dabat là chắt gái của công chúa Như Lý (con gái của vua Hàm Nghi). Năm 2015, bà bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Viện Lịch sử Nghệ thuật Quốc gia Pháp với đề tài “Hàm Nghi: Hoàng đế lưu vong - Nghệ sĩ ở Alger”. Cuốn sách “Hàm Nghi: Hoàng đế lưu vong - Nghệ sĩ ở Alger” do TS Amandine Dabat biên soạn, là công trình nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của vua Hàm Nghi trong vai trò một vị vua yêu nước và là một nghệ sĩ tài hoa trong thời gian ông sống lưu vong tại Pháp và Algeria.

Hoa Nguyễn

Các tin khác

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Trong khuôn khổ Liên hoan phim (LHP) châu Á Đà Nẵng (DANAFF) IV, ngày 29/6, tại rạp chiếu phim Lê Độ - Đà Nẵng, đã diễn ra chương trình mở màn Tiêu điểm điện ảnh Hoa Kỳ với buổi chiếu tác phẩm Somewhere in Time (Ngược dòng thời gian). Minh tinh Hollywood Jane Seymour - nữ chính của phim đã chia sẻ với khán giả nhiều câu chuyện từ hậu trường của tác phẩm này.

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Sau một tuần diễn ra với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, quảng bá du lịch và trải nghiệm di sản tại Việt Nam, cuộc thi Miss Multicultural World 2026 (Hoa hậu Văn hóa thế giới 2026) đã khép lại với lễ đăng quang của người đẹp Myanmar Soe Myintzu Lwin vào tối 28/6 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội.

Nhạc sĩ Trần Tiến đối thoại với nghệ sĩ trẻ

Nhạc sĩ Trần Tiến đối thoại với nghệ sĩ trẻ

Lần đầu tiên, nhạc sĩ Trần Tiến xuất hiện trong một concert đặc biệt, đối thoại - kết nối với 3 thế hệ nghệ sĩ trẻ. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chuỗi live concert mà nhạc sĩ Dương Cầm khởi xướng, “Phòng khách ba thế hệ”- âm nhạc của ký ức, yêu thương và sự thấu hiểu.

Khai mạc Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026

Khai mạc Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026

Ngày 28/6, Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026 – điểm hẹn chuyên môn trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần IV (DANAFF IV) đã chính thức khai mạc tại Đà Nẵng.

Tiếp nhận và trưng bày nhiều tư liệu về Bác Hồ trên đất Pháp

Tiếp nhận và trưng bày nhiều tư liệu về Bác Hồ trên đất Pháp

Cùng với Trưng bày “Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh: Hành trình vì hòa bình và độc lập dân tộc trên nước Pháp” khai mạc tại Paris, nhiều ảnh tư liệu được các gia đình Việt kiều đã từng đón Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm nước Pháp năm 1946 trao tặng Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch.

Trường đua F1 Mỹ Đình “bùng nổ” với Concert Thanh Xuân

Trường đua F1 Mỹ Đình “bùng nổ” với Concert Thanh Xuân

Tối 27/6, tại Trường đua F1 Mỹ Đình, hơn 20.000 khán giả đã cùng hòa mình vào Concert Thanh Xuân – Đại nhạc hội do Báo Tiền Phong tổ chức, Trung ương Đoàn chỉ đạo, chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII.

Điện ảnh châu Á hội tụ tại Đà Nẵng

Điện ảnh châu Á hội tụ tại Đà Nẵng

Quy tụ hơn 100 bộ phim cùng hàng trăm nhà làm phim, nghệ sĩ, chuyên gia điện ảnh trong nước và quốc tế, Liên hoan Phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV) không chỉ khẳng định vị thế ngày càng vững chắc của một sự kiện điện ảnh mang tầm khu vực mà còn mở ra không gian kết nối mới giữa điện ảnh Việt Nam với thế giới.

 Sôi động âm thanh lung linh sắc màu văn hóa Chăm

Sôi động âm thanh lung linh sắc màu văn hóa Chăm

Trong cộng đồng 54 dân tộc anh em trên đất nước Việt Nam, dân tộc Chăm có bề dày lịch sử và đời sống văn hóa phong phú, độc đáo, có nhiều đóng góp quan trọng vào tiến trình hình thành, giao thoa và phát triển của văn hóa Việt Nam

Người đứng sau loạt phim bom tấn Hollywood dự Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng

Người đứng sau loạt phim bom tấn Hollywood dự Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng

Nhà sản xuất phim kỳ cựu Bill Mechanic, người từng giữ vai trò Chủ tịch kiêm CEO của Fox Filmed Entertainment, góp phần tạo nên thành công của nhiều phim bom tấn của Hollywood như Titanic, Independence Day (Ngày độc lập), Cast Away (Một mình trên hoang đảo), Hacksaw Ridge (Người hùng không súng) sẽ tham dự Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần thứ IV.

Tuyên dương 126 gia đình văn hoá tiêu biểu của Thủ đô

Tuyên dương 126 gia đình văn hoá tiêu biểu của Thủ đô

Ngày 25/6, tại Hà Nội, TP Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tuyên dương các gia đình văn hóa tiêu biểu Thủ đô năm 2026. Đây là hoạt động nhiều ý nghĩa nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 – 28/6/2026), tôn vinh các gia đình văn hóa tiêu biểu, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam.

Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV: Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới

Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV: Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới

Với khẩu hiệu "Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới" (Bridging Asia to the World), DANAFF IV được kỳ vọng sẽ là mùa liên hoan có quy mô lớn nhất kể từ khi ra đời, đánh dấu bước phát triển mới với hàng loạt chương trình chuyên môn và hoạt động kết nối quốc tế, góp phần đưa điện ảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng, đồng thời thúc đẩy phát triển công nghiệp điện ảnh và các ngành công nghiệp văn hóa.