Vượt qua một chặng thời gian dài với nhiều khó khăn, 20 năm trở lại đây, Trại giam Xuân Phước đã có nhiều đổi mới và phát triển hoàn thiện từ hệ thống giao thông, thủy lợi, điện chiếu sáng cho đến các cơ sở hành chính, hậu cần kỹ thuật, nhà thăm gặp, khu dạy nghề, phân trại giam giữ phạm nhân… Đặc biệt là đã nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý giáo dục phạm nhân bằng nhiều biện pháp, trong đó luôn chú trọng gieo mầm thiện cho mỗi phạm nhân từ những hành động nhân văn.
Đại tá Trần Văn Dũng, Bí thư Đảng ủy, Giám thị Trại giam Xuân Phước cho biết, ngoài hai phân trại tại Xuân Phước, huyện Đồng Xuân, đơn vị còn có khu sản xuất Bình Sơn ở xã Hòa Phú, huyện Tây Hòa. Những năm gần đây, mỗi năm Trại giam Xuân Phước đảm nhiệm quản lý giáo dục, cải tạo trên 2.000 phạm nhân đến từ nhiều tỉnh, thành trong nước, trong số đó có nhiều phạm nhân là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có mức án 20-30 năm và chung thân, không ít đối tượng có nhiều tiền án, tái phạm nguy hiểm…
Do đó, ngoài việc tăng cường siết chặt công tác phân loại giam giữ, quản giáo, tổ chức lao động, dạy nghề, đơn vị thường xuyên đẩy mạnh công tác trinh sát, tuần tra kiểm soát, dẫn giải phạm nhân, triển khai khép kín các phương án bảo vệ, Trại giam Xuân Phước còn kết hợp nâng cao chất lượng hiệu quả công tác cảm hóa phạm nhân hoàn lương hướng thiện không chỉ bằng pháp luật, kỷ luật nghiêm minh mà còn gắn kết với tính nhân đạo, nhân văn sâu sắc.
Bằng nhiều biện pháp nghiệp vụ kết hợp thực hiện quy chế phối hợp bảo vệ ANTT với Công an, chính quyền địa phương, thời gian qua, các đội nghiệp vụ trinh sát, Cảnh sát quản giáo, Cảnh sát bảo vệ – cơ động của Trại giam Xuân Phước đã tiếp nhận, thu thập nhiều nguồn tin liên quan công tác ANTT phục vụ hiệu quả công tác quản lý, giam giữ, kịp thời đấu tranh chia tách phạm nhân cấu kết thực hiện hành vi phạm pháp… Nhờ đó, không xảy ra tình trạng phạm nhân trốn khỏi nơi giam giữ, gây rối trật tự, tỷ lệ phạm nhân vi phạm nội quy kỷ luật, xếp loại yếu kém giảm thiểu xuống 3-5%. Cảnh sát quản giáo thường xuyên tìm hiểu, động viên, chia sẻ khó khăn của phạm nhân để giúp họ an tâm cải tạo, mỗi năm có hàng trăm lượt phạm phạm nhân được đội ngũ y, bác sĩ trại giam khám, chữa bệnh, mặt khác đơn vị còn trích nguồn thu tự chủ sản xuất nông nghiệp - chăn nuôi, dịch vụ tiểu thủ công nghiệp để cải thiện bữa ăn cho phạm nhân nên hàng chục năm qua không có tình trạng phạm nhân suy kiệt sức khỏe do thiếu dưỡng chất. Đặc biệt khi dịch COVID-19 khởi phát ở Phú Yên, Trại giam Xuân Phước luôn chủ động triển khai thực hiện hiệu quả các biện pháp phòng, chống, bảo đảm ổn định sức khỏe cho CBCS và phạm nhân.
Thượng tá Nguyễn Quốc Chấn, Phó Giám thị Trại giam Xuân Phước cho biết thêm, bên cạnh việc chú trọng dạy nghề cho 40-50% phạm nhân mỗi năm để họ có cơ hội hoàn lương hướng thiện khi tái hòa nhập cộng đồng, Trại giam Xuân Phước thường xuyên duy trì những lớp học văn hóa xóa mù chữ do chính cán bộ quản giáo là thầy giáo giúp cho những phạm nhân mù chữ đã biết đọc, biết viết; trong số đó rất nhiều phạm nhân xúc động đến rơi nước mắt khi chính họ cầm bút viết thư về cho gia đình và cũng chính họ đọc những dòng thư của người thân gửi đến.
Phạm nhân Phạm Như Thế (SN 1992, trú ở thôn Tài Lương, xã Hoài Thanh Tây, thị xã Hoài Nhơn, Bình Định) đến Trại giam Xuân Phước giữa tháng 11/2014, thi hành án 18 năm tù về tội giết người, cho hay: “Sau gần 8 năm cải tạo ở đây, tôi luôn được sự quan tâm giáo dục, động viên rất thân thiện, giàu tình người của cán bộ quản giáo, giúp cho tôi nhận diện lỗi lầm, nỗ lực lao động, chấp hành tốt nội quy kỷ luật nên tôi được giảm án 40 tháng”.
Phạm nhân Nguyễn Phúc Quý (SN 1994, trú ở thôn Xuân Ngọc, xã Vĩnh Ngọc, TP Nha Trang, Khánh Hòa) tâm sự: “Chỉ vì một phút không kiềm chế cá tính nóng nảy nên tôi phải trả giá bằng hình phạt 13 năm tù về tội giết người. Sau gần 5 năm thi hành án tại trại giam này, tôi thật sự an tâm cải tạo vì cán bộ Công an luôn ứng xử bằng tình người giúp cho tôi cùng nhiều phạm nhân hướng thiện”…
Không chỉ thực hiện tốt công tác giam giữ, quản lý giáo dục phạm nhân, mà nhiều năm qua Trại giam Xuân Phước còn tổ chức nhiều hoạt động xã hội từ thiện. Hơn 3 năm qua (2019-2022), đơn vị đã trao tặng 70 suất quà trị giá 75 triệu đồng cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, học sinh nghèo vượt khó học giỏi ở xã Xuân Phước, huyện Đồng Xuân, vận động CBCS quyên góp 73,5 triệu đồng, 200 bộ sách giáo khoa, 2.000 tập vở ủng hộ đồng bào, học sinh miền Trung bị lũ lụt. Đồng thời, phối hợp xây dựng căn nhà tình nghĩa trị giá 100 triệu đồng cho bà Nguyễn Thị Hương ở xã Hòa Phú, huyện Tây Hòa, là vợ của liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến…
Ngoài ra, tổ chức cho CBCS hiến máu nhân đạo 160 đơn vị máu, tự chế 7.300 tấm kính chắn giọt bắn và đóng góp 2.500 khẩu trang, 1.000 găng tay y tế, 600 chai nước lọc, 20 thùng sữa tươi, 1.000kg gạo… trao tặng cho học sinh, người dân và đội ngũ trên tuyến đầu chống dịch ở huyện Đồng Xuân và huyện Tây Hòa (Phú Yên).
Với thành tích đã đạt được, 9 năm liền (2013-2021), Trại giam Xuân Phước được công nhận “Đơn vị văn hóa gương mẫu chấp hành điều lệnh CAND”; trong 3 năm 2019-2021, Trại giam Xuân Phước liên tục giữ vững danh hiệu “Đơn vị quyết thắng”, “Đảng bộ trong sạch vững mạnh”. Riêng cá nhân Đại tá Trần Văn Dũng, 13 năm liên tục (2009-2020) với vai trò Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám thị rồi Bí thư Đảng ủy, Giám thị Trại giam Xuân Phước, được công nhận là Chiến sĩ thi đua, trong đó có hai năm (2015, 2018) được công nhận là Chiến sĩ thi đua toàn lực lượng CAND, năm 2020 là Chiến sĩ thi đua toàn quốc; 9 năm liên tục (2013-2021) được Bộ trưởng Bộ Công an tặng 10 bằng khen, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên tặng 3 bằng khen; 2 năm 2014, 2019 vinh dự được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen.
Giúp phạm nhân sau khi chấp hành xong án phạt tù ổn định cuộc sống 
Giáo dục, cải tạo phạm nhân thể hiện sự khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước ta 
