Giao mùa, gia tăng trẻ em và người lớn mắc cúm

Theo ghi nhận tại nhiều bện viện trên địa bàn Hà Nội, thời tiết giao mùa, nhiều trẻ em và người lớn mắc cúm đến khám.

Sốt, đau mỏi người 3 ngày, chị Nguyễn Lê Hằng (Tây Hồ, Hà Nội) đến phòng khám gần nhà làm xét nghiệm cúm. Kết quả chị mắc cúm A. Theo chị Hằng, trước đó con gái chị cũng mắc cúm A và đã khỏi. "Trong lớp học thêm của cháu có nhiều bạn nghỉ học do cúm A, B. Thầy giáo khuyến cáo học sinh trong lớp đeo khẩu trang, sát khuẩn tay mỗi khi đến lớp", chị Hằng cho biết.

Tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn ghi nhận nhiều trường hợp mắc cúm đến khám. Đưa con gái 4 tuổi bị sốt, ho kéo dài tới khám, chị Nguyễn Thị Yên (phường Bồ Đề, Hà Nội) cho biết: Mấy ngày trước ở nhà test con dương tính với cúm A chỉ nghĩ mấy ngày con khỏi, nhưng sau đó thấy con ho nhiều, thở khò khè gia đình lo lắng cho bé vào bệnh viện.

Theo các bác sĩ, thời tiết giao mùa nóng - lạnh thất thường, độ ẩm cao, thuận lợi cho các virus, vi khuẩn phát triển. BS Lê Thị Kim Hoa, Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết, mặc dù cúm mùa thường lành tính nhưng cũng có thể tiến triển nặng với các biểu hiện như sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim và thậm chí có thể tử vong do các biến chứng.

Kể về trường hợp bé gái Q.A (6 tuổi, Hà Nội) mắc cúm A nguy kịch, PGS.TS Tạ Anh Tuấn, Trưởng Khoa Điều trị tích cực Nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, những biểu hiện ban đầu như ho, sốt, chảy mũi khiến gia đình chủ quan, cho đó là cảm lạnh thông thường và sớm tự khỏi. Nhưng sau một thời gian ngắn, tình trạng của cháu bé diễn biến nặng nhanh chóng, mệt nhiều và xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

Khai thác tiền sử, cháu bé chưa được tiêm phòng vaccine cúm hàng năm. Khi được đưa vào bệnh viện địa phương, bé đã trong tình trạng suy tim, được theo dõi viêm cơ tim tối cấp. Nhận thấy diễn tiến phức tạp và vượt quá khả năng điều trị, các bác sĩ đã nhanh chóng chuyển cháu đến Khoa Điều trị tích cực Nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương.

Tại đây, các bác sĩ xác định bệnh nhi mắc cúm A H3N2 kèm theo hàng loạt biến chứng nặng và hiếm gặp gồm viêm cơ tim tối cấp, tiêu cơ vân, tổn thương thận cấp và cơn bão cytokine (chất sinh học do tế bào tiết ra) gây một phản ứng viêm toàn thân quá mức chịu đựng của cơ thể, đáng lo ngại là bệnh nhi không đáp ứng với các thuốc và biện pháp điều trị hỗ trợ thông thường.

Theo PGS-TS.Tạ Anh Tuấn, tổn thương các cơ quan trong trường hợp này xuất phát từ hai cơ chế chính. Thứ nhất là do virus cúm gây tổn thương trực tiếp. Thứ hai là do bão cytokine, khi phản ứng viêm của cơ thể diễn ra quá mạnh, dẫn đến suy chức năng các cơ quan một cách lặng lẽ nhưng rất nặng nề. Bên cạnh đó, nhiễm cúm còn làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn, khiến tình trạng trở nên phức tạp và trầm trọng hơn.

Do không đáp ứng với các biện pháp điều trị nội khoa thông thường, cháu bé được chỉ định đồng thời nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu như thở máy, ECMO, lọc máu liên tục kết hợp lọc máu hấp phụ, thay huyết tương, sử dụng globulin miễn dịch, thuốc kháng virus cúm và kháng sinh phổ rộng. Trong suốt quá trình điều trị, chức năng tim của cháu được theo dõi chặt chẽ mỗi ngày với sự phối hợp của chuyên khoa Tim mạch.

Sau quá trình điều trị tích cực kéo dài 28 ngày (10 ngày hỗ trợ ECMO và 18 ngày lọc máu liên tục), tính mạng của cháu bé mới được cứu sống.

Trước biến chứng nguy hiểm của cúm A, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần theo dõi sát sức khỏe con em, đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có biểu hiện ốm, sốt, tránh tự ý dùng thuốc, trong gia đình có người mắc cúm A nên thực hiện cách ly tương đối, đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc để tránh lây lan, đặc biệt với người già và người có bệnh lý nền.

TS Đào Hữu Thân, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội cho biết, vaccine cúm mùa hiện nay đã được chứng minh an toàn và có hiệu quả cao, ngành y tế Hà Nội khuyến cáo các bậc phụ huynh nên sớm đưa trẻ đi tiêm phòng vaccine cúm hàng năm, đặc biệt là trẻ từ 6 tháng đến dưới 5 tuổi và những người có bệnh lý mạn tính, nhằm phòng ngừa các biến chứng nặng.

Theo BS Hoa, virus cúm mùa gồm nhiều chủng như H1N1, H3N2 và hai chủng nhóm B có khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục, do đó mỗi năm chủng virus lưu hành có thể thay đổi, vì vậy việc tiêm nhắc lại vaccine cúm mùa hàng năm là cần thiết để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Sở Y tế Hà Nội cho hay, cùng với các bệnh truyền nhiễm gia tăng trong thời điểm giao mùa, Hà Nội cung ứng đầy đủ các loại vaccine trong tiêm chủng mở rộng để tổ chức các buổi tiêm chủng thường xuyên, tiêm chủng bù liều đảm bảo đều đạt tỷ lệ tiêm chủng đạt chỉ tiêu kế hoạch đề ra.

Riêng tiêm chủng bù liều cho trẻ nhập học tại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học năm học 2025-2026 đạt lần lượt 92,1% và 93,6% (vượt chỉ tiêu đề ra là 90%).

Để phòng, chống cúm lây lan trong trường học, ngành y tế cũng khuyến cáo nhà trường, phụ huynh tăng cường phòng bệnh cho trẻ và tiêm vaccine phòng cúm để giảm lây nhiễm, giảm biến chứng nặng.