Giải pháp nào nâng cao vai trò “đầu tàu” của doanh nghiệp Nhà nước?

Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, vì thế công cuộc tái cơ cấu DNNN luôn được chú trọng. Song, nhiều vướng mắc vẫn đang kìm hãm đà phát triển của khối doanh nghiệp này.

Số liệu thống kê cho thấy khu vực DNNN đóng góp hơn 29% GDP cả nước, thu hút khoảng 0,7 triệu lao động, thể hiện được vai trò chủ đạo trên một số ngành, lĩnh vực và tạo nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hiệu quả sản xuất - kinh doanh của khối DNNN vẫn chưa đạt như kỳ vọng, chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ.

Giải pháp nào nâng cao vai trò “đầu tàu” của doanh nghiệp Nhà nước? -0
Doanh nhiệp Nhà nước đóng góp hơn 29% GDP của cả nước.

“Một trong những nguyên nhân của tình trạng trên là do cơ chế quản trị DNNN chậm được đổi mới, kém hiệu quả”, ông Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, Bộ Tài chính nhận định. Cũng theo ông Quỳnh, mặc dù khuôn khổ pháp lý về quản trị công ty của DNNN đã có những tiến bộ đáng kể trong những năm qua, nhưng vẫn tập trung nhiều hơn vào quản lý vốn nhà nước và chỉ cho đến gần đây mới chú trọng đến việc đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của khu vực nhà nước. Khuôn khổ pháp lý hiện hành coi DNNN là công cụ điều tiết nền kinh tế mà chưa thực sự thừa nhận quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của DNNN. DNNN phải chịu nhiều sự giám sát, phải báo cáo, xin ý kiến quá nhiều, dẫn đến mất nhiều thời gian, không theo kịp diễn biến thị trường. Mọi kế hoạch đều phải xin ý kiến, dù có lãi nhiều hay ít thì mức lương cũng chỉ có vậy.

Chia sẻ về quan điểm này, ông Nguyễn Hồng Long - Phó trưởng Ban chuyên trách, Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển DN của Chính phủ cho rằng, cần có sự đánh giá khách quan, công bằng về DNNN. DNNN có thể có lúc không hiệu quả bằng tư nhân, nhưng thực tế DNNN đang được khoác lên mình nhiều chức năng, nhiều mục tiêu, làm những việc mà DN khác không làm. Cùng lúc đó, DNNN có rất nhiều tầng lớp kiểm soát, phải xin ý kiến, điều này gây ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động của DN.

“DNNN mơ được như cơ chế của DN tư nhân, DN tư nhân thì mơ được tiếp cận nguồn lực như DNNN. Đó là “trong chán ngoài thèm”, ông Nguyễn Hồng Long so sánh. Trong khi đó, nhìn từ góc độ pháp lý, TS Tống Phương Dung, Cục Tài chính Doanh nghiệp (Bộ Tài chính) dẫn cụ thể về một số vướng mắc trong cơ sở pháp lý về quản trị công ty trong DNNN như: Chưa tách bạch chức năng quản lý nhà nước và chức năng đại diện chủ sở hữu; chủ sở hữu nhà nước can thiệp vào hoạt động của DN…

Trước những bất cập này, ông Phạm Đức Trung, Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương cho rằng, để quản trị tốt DNNN cần 7 yếu tố cơ bản. Trong đó, mỗi DNNN phải có mục tiêu và nhiệm vụ rõ ràng, tách bạch giữa mục tiêu chính trị xã hội với mục tiêu kinh doanh. Chủ sở hữu nhà nước cần thực hiện trách nhiệm của mình trên nguyên tắc năng động, minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả. Khuôn khổ thể chế và pháp luật cần bảo đảm cho DNNN cạnh tranh bình đẳng theo cơ chế thị trường khi tiến hành các hoạt động kinh doanh thông thường. Các cổ đông ngoài nhà nước tại DNNN đa sở hữu phải được đối xử công bằng… Còn ông Hà Huy Tuấn, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia đề xuất phải có hệ thống cụ thể riêng cho DNNN, bởi nếu áp những quy định cho DN thông thường với DNNN sẽ rất dễ bị “vênh”. Trong đó, đặc biệt là những vấn đề như hệ thống quản trị, chính sách thuế… phải có cách tiếp cận riêng, với những hệ thống quy định, chế tài riêng cho DNNN.

Về phía Bộ Tài chính, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp Đặng Quyết Tiến cho rằng, các vấn đề về quản trị DNNN đã có đủ căn cứ pháp lý, nhưng văn bản hướng dẫn, tổ chức thực hiện chưa rõ ràng. Ông Tiến thừa nhận trách nhiệm đó là của cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm các bộ ngành, trong đó có trách nhiệm của Bộ Tài chính, mà trực tiếp là Cục Tài chính doanh nghiệp. Tới đây, khi sửa Luật 69/2014/QH13 về quản lý, sử dụng đầu tư vốn nhà nước, có nhiều vấn đề DN đề xuất cần được đưa vào thể chế trong Luật. Cơ quan nhà nước xác định chỉ ban hành thể chế và giám sát thực hiện.

Được biết, mới đây, Bộ Tài chính đã có quyết định ban hành Kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết 68/NQ-CP ngày 12/5/2022 của Chính phủ về tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động và huy động nguồn lực của DNNN, trọng tâm là tập đoàn kinh tế, tổng công ty trong phát triển kinh tế - xã hội. Tại kế hoạch này, lãnh đạo Bộ Tài chính giao Cục Tài chính doanh nghiệp nghiên cứu, trình Chính phủ sửa đổi các quy định về quản lý lao động, tiền lương, tiền thưởng đối với người quản lý, người lao động trong DNNN theo nguyên tắc thị trường gắn với năng suất lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh của DN.

Ngoài ra, Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu, trình Chính phủ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật hiện hành, cơ chế thúc đẩy DNNN mạnh dạn đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh, theo kịp tốc độ phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ; thay đổi mô hình kinh doanh của nền kinh tế toàn cầu, xu thế phát triển trên thế giới; trong đó xem xét cơ chế lựa chọn tổ chức, cá nhân thực hiện quản lý, vận hành DNNN hoặc một phần tài sản, dự án của DNNN trong một khoảng thời gian nhất định...

B.K

Các tin khác

Siêu cảng của T&T Group góp phần nâng cao năng lực logistics quốc gia bằng công nghệ

Siêu cảng của T&T Group góp phần nâng cao năng lực logistics quốc gia bằng công nghệ

Quy mô giao thương ngày càng lớn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực logistics quốc gia. Việt Nam cần những trung tâm kết nối nhiều phương thức vận tải, xử lý hàng hóa theo tiêu chuẩn quốc tế và ứng dụng công nghệ. Trên hành lang Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, siêu cảng logistics Vietnam SuperPort do Tập đoàn T&T Group và Tập đoàn YCH (Singapore) hợp tác phát triển đang từng bước đáp ứng yêu cầu đó.

Hà Nội phát động chiến dịch “Mái nhà đón nắng”

Hà Nội phát động chiến dịch “Mái nhà đón nắng”

Sáng 14/11, tại Vườn hoa Lạc Long Quân, Sở Công Thương TP Hà Nội phối hợp với Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) tổ chức Lễ phát động chiến dịch “Mái nhà đón nắng” với thông điệp “Biến nắng thành điện”.

Kỳ 1: Khơi thông nguồn lực, mở đường phát triển

Kỳ 1: Khơi thông nguồn lực, mở đường phát triển

Kinh tế nhà nước nắm giữ những nguồn lực quan trọng của quốc gia, từ đất đai, tài nguyên, kết cấu hạ tầng đến ngân sách, vốn nhà nước và hệ thống doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị được xem là bệ phóng thể chế mới để kinh tế nhà nước dẫn dắt tăng trưởng 2 con số.

Cà Mau chấm dứt hợp tác với doanh nghiệp nợ tiền mua lúa của dân

Cà Mau chấm dứt hợp tác với doanh nghiệp nợ tiền mua lúa của dân

UBND tỉnh Cà Mau quyết định đơn phương chấm dứt hiệu lực biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty TNHH Tập đoàn nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu (gọi tắt là Công ty Toàn Cầu), sau khi doanh nghiệp này triển khai không đầy đủ các nội dung cam kết, phát sinh nhiều bất cập trong liên kết thu mua, bao tiêu lúa gạo và chậm thanh toán cho hợp tác xã và người dân.

Nestlé Milo khánh thành và bàn giao sân chơi thể thao cộng đồng

Nestlé Milo khánh thành và bàn giao sân chơi thể thao cộng đồng

Tiếp nối hành trình của chương trình Năng Động Việt Nam, Công ty TNHH Nestlé Việt Nam, thông qua nhãn hàng Nestlé MILO, đã phối hợp cùng chính quyền địa phương tổ chức Lễ khánh thành và bàn giao sân chơi thể thao cộng đồng tại Nhà văn hóa cộng đồng KDC Quan Nam 5, phường Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng.

SHB vào Top 10 thương hiệu dẫn đầu Việt Nam năm 2026

SHB vào Top 10 thương hiệu dẫn đầu Việt Nam năm 2026

Ngày 12/11, tại lễ vinh danh 50 thương hiệu dẫn đầu năm 2026 do Forbes Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) được xướng tên ở vị trí thứ 10 trong bảng xếp hạng, với giá trị thương hiệu đạt 836 triệu USD. Trước đó, SHB từng được Forbes Việt Nam vinh danh trong Top 25 thương hiệu tài chính dẫn đầu Việt Nam 2021.

Bảo hiểm xã hội TP Hồ Chí Minh và Viện Kiểm sát nhân dân khu vực đẩy mạnh công tác phối hợp

Bảo hiểm xã hội TP Hồ Chí Minh và Viện Kiểm sát nhân dân khu vực đẩy mạnh công tác phối hợp

Bảo hiểm xã hội (TP Hồ Chí Minh) đang đẩy mạnh phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân khu vực (VKSND khu vực) trên địa bàn thành phố, tăng cường rà soát, làm việc, đôn đốc và xử lý các đơn vị vi phạm, nhất là những trường hợp chậm đóng kéo dài, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Vì sao VPBank tăng trưởng mạnh mẽ cả tín dụng lẫn huy động mà vẫn kiểm soát tốt nợ xấu?

Vì sao VPBank tăng trưởng mạnh mẽ cả tín dụng lẫn huy động mà vẫn kiểm soát tốt nợ xấu?

Trong 9 tháng năm 2026, VPBank ghi nhận tín dụng riêng lẻ tăng gần 30%, huy động tăng nhanh hơn cho vay và tỷ lệ nợ xấu theo Thông tư 31 duy trì quanh 2%, nhờ chiến lược tăng trưởng có trọng tâm, kỷ luật thẩm định, ứng dụng AI trong quản trị rủi ro, đồng thời chủ động khai thác phân khúc hộ kinh doanh và đa dạng hóa nguồn vốn.

Các công trình nghiên cứu, thử nghiệm thành công góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của đội ngũ kỹ sư BSR.

BSR làm chủ công nghệ khai thác dữ liệu điện, hướng tới bảo dưỡng thông minh

Trong nhà máy lọc dầu (NMLD) vận hành liên tục, dữ liệu điện có vai trò quan trọng trong giám sát và đánh giá tình trạng thiết bị. Từ thực tế nhiều nguồn dữ liệu chưa được khai thác hiệu quả, đội ngũ kỹ thuật Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR, đơn vị thành viên của PETROVIETNAM) đã phát triển hệ thống thu thập, giám sát dữ liệu điện và thử nghiệm thành công tại trạm SS7, NMLD Dung Quất. Giải pháp góp phần nâng cao năng lực giám sát, tạo nền tảng cho bảo dưỡng dựa trên tình trạng thiết bị.

Kinh tế - xã hội Lạng Sơn bứt phá mạnh mẽ: Tạo đà vững chắc về đích năm 2026

Kinh tế - xã hội Lạng Sơn bứt phá mạnh mẽ: Tạo đà vững chắc về đích năm 2026

10 tháng năm 2026, kinh tế - xã hội tỉnh Lạng Sơn ghi nhận nhiều kết quả tích cực trên các lĩnh vực. Nổi bật trong đó là thu ngân sách tăng 74,54%, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh cùng sự bứt phá của ngành du lịch và sản xuất công nghiệp, tạo tiền đề quan trọng để Lạng Sơn hoàn thành thắng lợi các mục tiêu phát triển năm 2026.

Phiên bán hàng trực tuyến Shopee Mega Sale 11.11 hưởng ứng Vibrant HCMC

Phiên bán hàng trực tuyến Shopee Mega Sale 11.11 hưởng ứng Vibrant HCMC

Lần đầu tiên Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh xuất hiện trong phiên bán hàng trực tuyến (livestream) Mega Sale 11.11 của Shopee, nằm trong chuỗi hoạt động kích cầu kinh tế thành phố, mang đến nhiều ưu đãi cho người tiêu dùng và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp, nhà bán hàng.

Chi nhánh Trường Sơn 21 phát động đợt thi đua “60 ngày đêm lao động Quyết thắng”

Chi nhánh Trường Sơn 21 phát động đợt thi đua “60 ngày đêm lao động Quyết thắng”

Hướng tới chào mừng kỷ niệm 82 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944 – 22/12/2026), 37 năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân (22/12/1989 – 22/12/2026), Chi nhánh Trường Sơn 21, Binh đoàn 12 vừa tổ chức phát động đợt thi đua cao điểm “60 ngày đêm lao động Quyết thắng” nhằm cổ vũ, động viên cán bộ, nhân viên, người lao động nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, chủ động, sáng tạo, quyết tâm hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ được giao.

Đưa thương mại điện tử về xã, mở rộng đầu ra nông sản

Đưa thương mại điện tử về xã, mở rộng đầu ra nông sản

Từ những đơn hàng đầu tiên trên nền tảng số đến mục tiêu 60% số xã có thương nhân bán hàng trực tuyến vào năm 2030, thương mại điện tử đang được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, để người dân thực sự sống được bằng kinh doanh trực tuyến, cần nhiều hơn những lớp tập huấn hay phiên livestream theo phong trào.

Khơi thông nguồn vốn, thích ứng nhanh trước biến động

Khơi thông nguồn vốn, thích ứng nhanh trước biến động

Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) vừa tổ chức thành công Diễn đàn Kinh tế thường niên lần thứ 12 – MB Economic Insights 2026 với chủ đề "Khơi thông nguồn vốn, thích ứng nhanh trước biến động" tại Khách sạn JW Marriott Hotel & Suites Saigon.