Halal - cánh cửa rộng mở cho doanh nghiệp Việt
Trong bối cảnh các doanh nghiệp đang đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, Halal được xem là một trong những hướng đi giàu tiềm năng nhất.
Không chỉ giới hạn trong lĩnh vực thực phẩm, Halal ngày nay đã phát triển thành một hệ sinh thái kinh tế toàn diện, bao gồm đồ uống, mỹ phẩm, dược phẩm, logistics, du lịch, khách sạn, tài chính và nhiều ngành dịch vụ khác.
Theo các chuyên gia, cộng đồng hơn 2 tỷ người Hồi giáo hiện chiếm khoảng 25% dân số thế giới. Quy mô thị trường Halal toàn cầu được dự báo có thể đạt khoảng 5.000 tỷ USD vào năm 2030. Đây là dư địa rất lớn cho các quốc gia xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.
Với lợi thế về nông nghiệp, chế biến thực phẩm, dệt may, du lịch cùng mạng lưới hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, Việt Nam được đánh giá có nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị Halal toàn cầu. Không chỉ mở rộng thị trường xuất khẩu, Halal còn tạo cơ hội thu hút đầu tư, phát triển du lịch và tăng cường hợp tác kinh tế với các quốc gia Hồi giáo.
Theo ông Huỳnh Xuân Sơn, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP Đà Nẵng, thị trường Halal đang tăng trưởng mạnh mẽ qua từng năm và mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam nói chung, doanh nghiệp Đà Nẵng nói riêng. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp tiếp cận và khai thác hiệu quả thị trường này vẫn còn khá khiêm tốn do thiếu thông tin, kinh nghiệm cũng như hiểu biết về hệ thống tiêu chuẩn và quy định đặc thù.
Tại nhiều địa phương, tiềm năng phát triển ngành Halal cũng đang được nhìn nhận rõ nét hơn. Sau sáp nhập, Gia Lai sở hữu không gian phát triển rộng lớn với lợi thế biển, rừng và núi, tạo nguồn cung phong phú các mặt hàng nông, thủy sản có giá trị xuất khẩu cao như cà phê, hồ tiêu, chanh dây, điều và thủy hải sản. Đây đều là những sản phẩm phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của các quốc gia Hồi giáo.
Những năm gần đây, xuất khẩu của Gia Lai sang các thị trường có đông người Hồi giáo đã ghi nhận tín hiệu tích cực. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sang khu vực Đông Nam Á, Trung Đông, Bắc Phi và Nam Á đạt hơn 42 triệu USD. Nhiều mặt hàng chủ lực như cà phê, sắn và sản phẩm từ sắn, thủy sản, sản phẩm gỗ, dệt may đã từng bước tiếp cận các thị trường này.
Tại Đà Nẵng, thành phố cũng đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái sản xuất, dịch vụ và logistics đáp ứng tiêu chuẩn Halal. Với lợi thế về chế biến thực phẩm, thủy sản, du lịch và hạ tầng logistics, địa phương được đánh giá có nhiều cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng Halal khu vực và toàn cầu.
Một tín hiệu tích cực khác là ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam chủ động tiếp cận thị trường Halal bằng cách điều chỉnh sản phẩm, quy trình sản xuất và chiến lược kinh doanh. Mới đây, Công ty TNHH HR Essence đã có nhiều sản phẩm cà phê và ngũ cốc được cấp chứng nhận Halal, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế.
Theo bà Hương Nguyễn, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH HR Essence, chứng nhận Halal không chỉ là điều kiện để thâm nhập thị trường mà còn là động lực giúp doanh nghiệp hoàn thiện toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguyên liệu, sản xuất đến quản trị chất lượng.
Vượt rào cản để tham gia chuỗi giá trị Halal toàn cầu
Dù cơ hội rất lớn, song hành trình chinh phục thị trường Halal của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức.
Theo ông Ramlan Osman, Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Halal quốc gia, chứng nhận Halal được xem là “tấm vé thông hành” giúp các sản phẩm chế biến từ nông sản Việt Nam tiếp cận cộng đồng Hồi giáo trên toàn thế giới. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn cần thiết hoặc chưa hiểu đầy đủ về yêu cầu của thị trường.
Một trong những rào cản lớn nhất là vấn đề chứng nhận Halal. Tại nhiều quốc gia Hồi giáo, đặc biệt là Malaysia, dù không phải tất cả sản phẩm đều bắt buộc phải có chứng nhận Halal, nhưng đây lại là tiêu chí được các nhà nhập khẩu, nhà bán lẻ và người tiêu dùng ưu tiên hàng đầu.
Việc thiếu chứng nhận khiến nhiều sản phẩm Việt Nam gặp khó khăn khi tiếp cận các hệ thống phân phối hiện đại. Trong khi đó, quy trình xin cấp chứng nhận Halal được đánh giá khá phức tạp và tốn kém, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Ông Trần Văn Tân Cương, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Halal Quốc gia Việt Nam cho rằng, trên thực tế tiêu chuẩn Halal không quá khắt khe như nhiều doanh nghiệp vẫn nghĩ. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải xác định rõ mục tiêu tiếp cận thị trường Hồi giáo và chủ động tuân thủ các quy định liên quan đến sản xuất, chế biến, bảo quản và vận chuyển hàng hóa.
Theo ông Cương, tính toàn vẹn Halal phải được bảo đảm xuyên suốt toàn bộ chuỗi cung ứng. Sản phẩm cũng cần có logo hoặc dấu hiệu nhận biết Halal theo quy định để tạo niềm tin cho người tiêu dùng.
Ngoài chứng nhận, nhiều doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong nghiên cứu thị trường và thích ứng với văn hóa tiêu dùng bản địa. Bao bì, nhãn mác, tên gọi sản phẩm nhiều khi chưa phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng Hồi giáo, khiến hàng Việt khó cạnh tranh dù chất lượng không hề thua kém.
Bên cạnh đó, hệ thống logistics Halal tại Việt Nam hiện vẫn chưa phát triển đồng bộ. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp đã chủ động đầu tư kho bãi, trung tâm chiếu xạ và hệ thống logistics nội bộ đạt tiêu chuẩn Halal nhằm phục vụ xuất khẩu. Đây được xem là lợi thế quan trọng để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Malaysia hiện được đánh giá là một trong những thị trường tiềm năng nhất đối với hàng hóa Halal của Việt Nam. Không chỉ có cộng đồng Hồi giáo đông đảo, quốc gia này còn đặt mục tiêu trở thành trung tâm Halal toàn cầu vào năm 2030. Điều này mở ra nhiều cơ hội hợp tác cho doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực thực phẩm, đồ uống, logistics và du lịch.
Trước những khó khăn của doanh nghiệp, các cơ quan quản lý, tổ chức xúc tiến thương mại và đơn vị chứng nhận đang tăng cường hỗ trợ thông qua các chương trình kết nối thị trường, hội chợ chuyên ngành và hoạt động tư vấn kỹ thuật.
Theo các chuyên gia, để khai thác hiệu quả thị trường Halal, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược dài hạn, đầu tư bài bản vào hệ thống quản lý chất lượng, nghiên cứu thị trường và phát triển thương hiệu. Đồng thời, cần chủ động kết nối với các tổ chức chứng nhận, đối tác phân phối và các chương trình xúc tiến thương mại chuyên sâu.
Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Đề án “Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030”, thị trường Halal được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới cho xuất khẩu. Nếu tận dụng tốt cơ hội, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể biến chứng nhận Halal thành “tấm vé thông hành” để đưa hàng hóa vươn xa trên thị trường quốc tế.
