Chia sẻ tại Hội thảo khoa học “Lọc máu chu kỳ tại bệnh viện Bạch Mai - chặng đường 54 năm phát triển và định hướng cho tương lai” vào chiều 19/6, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trong những năm gần đây, bệnh thận mạn tính đang là một thách thức lớn đối với hệ thống y tế toàn cầu cũng như tại Việt Nam.
Tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng gia tăng nhanh chóng, gắn liền với sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, cùng với quá trình già hóa dân số và những thay đổi trong lối sống hiện đại.
Đáng lưu ý, phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm, dẫn đến việc phát hiện muộn khi chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng.
Đứng trước bối cảnh đó, các phương pháp điều trị thay thế thận, đặc biệt là lọc máu, đã trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong điều trị suy thận giai đoạn cuối ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Mục tiêu của lọc máu không chỉ để loại bỏ các chất độc hại tích tụ trong cơ thể, duy trì cân bằng nội môi, kéo dài sự sống, mà còn phải quan tâm tới vấn đề chất lượng cuộc sống ở người bệnh.
Trao đổi bên lề hội nghị, TS.BS Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, hiện Trung tâm đang có 300 bệnh nhân bị suy thận mạn giai đoạn cuối phải lọc máu chu kỳ. Trước đây, thời điểm cao nhất bệnh viện tiếp nhận gần 700 bệnh nhân lọc máu chu kỳ. Để giảm tải, bệnh viện đã chuyển giao kỹ thuật lọc máu cho tuyến dưới, nên nhiều bệnh nhân suy thận đã được chuyển về tuyến dưới điều trị.
Trong 300 bệnh nhân phải lọc máu chu kỳ, tỷ lệ chỉ định ghép thận chiếm khoảng 70% - 80%. Với kỹ thuật lọc máu hiện đại và chất lượng lọc máu đã được cải thiện, đã kéo dài thời gian sống cho cho người bệnh. Đến nay, có bệnh nhân lọc máu chu kỳ tại Bệnh viện Bạch Mai đã gần 30 năm.
Theo BS Dũng, có 2 nguyên nhân hàng đầu dẫn đến căn bệnh suy thận tại Việt Nam: Bệnh lý cầu thận và bệnh lý về rối loạn chuyển hoá như béo phì, thừa cân, tiểu đường...
Lý giải vì sao bệnh suy thận ngày càng gia tăng và đối tượng mắc cũng ngày càng trẻ hoá, BS Dũng cho hay, ngoài nguyên nhân bệnh lý cầu thận, còn là do rối loạn chuyển hoá, đặc biệt là thừa cân, béo phì xuất hiện trong lớp trẻ.
"Người trẻ thường sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, có hàm lượng chất bảo quản, đặc biệt là hàm lượng muối cao và sinh hoạt không điều độ, ít vận động...dẫn đến tình trạng thừa cân, béo phì và các bệnh lý chuyển hoá. Đây là nguyên nhân làm gia tăng bệnh thận mạn trong giới trẻ và thúc đẩy người trẻ bị suy thận giai đoạn cuối tại Việt Nam.
Số liệu về tỷ lệ người trẻ đang bị suy thận chúng tôi đang nghiên cứu và sẽ có báo cáo trong thời gian sớm để cảnh báo đến cộng đồng", BS Dũng nói.
Chuyên gia cũng cho biết, dấu hiệu cảnh báo bệnh thận mãn rất thầm kín như tiểu máu, tiểu bọt, tiểu đêm... và thường bị bỏ qua. Người bệnh khi biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn nặng như phù, tăng huyết áp không kiểm soát, suy tim, thiếu máu, nôn ói...mới tới bệnh viện.
Vì vậy, khi có dấu hiệu bất thường cần phải đến khám ở bác sĩ chuyên khoa. Hoặc người dư cân béo phì, tiểu đường, tăng huyết áp, trong gia đình có người mắc bệnh thận mạn thì phải tầm soát sớm, khi đó thời gian điều trị bảo tồn sẽ kéo dài, tránh tiến triển đến giai đoạn cuối phải chạy thận chu kỳ.
Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu hiện đã triển khai tất cả các phương pháp điều trị thay thế thận hiện đại nhất trên thế giới, từ ghép thận, đến các kỹ thuật lọc máu hiện đại... để ứng dụng điều trị cho người bệnh. Vì vậy, chất lượng lọc máu chu kỳ đã được cải thiện rõ rệt.
Hiện nay, BHYT cho các kỹ thuật cao về lọc máu chu kỳ còn hạn chế, các chuyên gia mong muốn thời gian tới, để chất lượng lọc máu chu kỳ tốt hơn nữa cho người bệnh, chi trả BHYT nếu được thay đổi sẽ nâng cao chất lượng lọc máu.
Cụ thể, như bỏ dây máu (hiện người bệnh đang phải sử dụng dây máu lọc tới 6 lần), để giảm thiểu nhiễm khuẩn lây nhiễm cho người bệnh; giảm số lượng tái sử dụng quả lọc máu từ 6 lần xuống 3 lần để nâng cao chất lượng lọc máu
Cần nghiên cứu thanh toán BHYT cho các kỹ thuật lọc máu cao, từ 1 tháng/lần là chưa đủ cho người bệnh, cần giảm xuống 1 tuần/ lần để người bệnh suy thận giai đoạn cuối cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm chi phí chạy thận.
Để có một cơ thể khỏe mạnh, BS Dũng khuyến cáo, người dân nên kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 1 năm 1 lần, xét nghiệm nước tiểu là một trong những yếu tố cơ bản, rẻ tiền và gợi ý cho bệnh thận mạn. Nếu làm thêm xét nghiệm chuyên sâu hơn nữa thì rất tốt, như mức lọc cầu thận, chỉ số đánh giá chức năng thận.
Đặc biệt, những đối tượng có nguy cơ cao cần thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa để tầm soát phát hiện bệnh sớm.
Theo Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, ngày 26/6 tới đây, cơ sở 2 tại Ninh Bình khai trương đi vào hoạt động, bệnh viện sẽ điều động 1.288 nhân lực chất lượng cao, gồm các y bác sĩ, chuyên gia đầu ngành, lãnh đạo khoa phòng luân phiên về làm việc.
"Chúng tôi xây dựng bệnh viện cơ sở 2 tốt hơn cơ sở 1. Đến nay, trang thiết bị, cơ sở vật chất được đầu tư, lắp đặt hiện đại, đồng bộ, cam kết phục vụ người dân một cách tốt nhất. Đặc biệt, đưa trung tâm lọc máu ở cơ sở 2 trở thành hiện đại bậc nhất cả nước", PGS.TS Đào Xuân Cơ nói.
