Theo Công an phường Thủ Dầu Một, hiện trên địa bàn có 717 khu nhà trọ với gần 8.000 phòng, 6 khu chung cư cao tầng cùng 104 cơ sở kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự. Đây là những địa điểm tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng để mua bán, tàng trữ hoặc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.
Từ thực tế đó, Nghị quyết số 08 của Đảng ủy phường về nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy, phấn đấu xây dựng phường không ma túy đã được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, tạo nền tảng để địa phương hướng tới mục tiêu xây dựng TP Hồ Chí Minh không ma túy vào năm 2030.
Khác với cách làm trước đây chủ yếu dựa vào lực lượng chuyên trách, việc triển khai Nghị quyết 08 đặt trọng tâm vào sức mạnh của cộng đồng dân cư. Từ cấp ủy chi bộ, Ban Điều hành khu phố đến các đoàn thể, lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở đều được huy động tham gia.
Ngay trong những tháng đầu năm 2026, Ban Chỉ đạo 26 phường đã được kiện toàn, thành lập tổ giúp việc, 6 tổ công tác chuyên trách và 40 tổ công tác tại 40 khu phố. Hệ thống này được xem như “cánh tay nối dài” của lực lượng Công an trong việc rà soát địa bàn, quản lý đối tượng và tuyên truyền vận động người dân.
Mục tiêu đặt ra trong năm 2026 là xây dựng và duy trì 24/40 khu phố đạt tiêu chí không ma túy. Sau khi thực hiện sắp xếp địa giới khu phố, địa phương tiếp tục điều chỉnh mục tiêu thành 16/26 khu phố đạt tiêu chí không ma túy, tương đương hơn 61% tổng số khu phố toàn phường.
Đây là nhiệm vụ không hề đơn giản bởi theo quy định hiện hành, một địa bàn chỉ được công nhận không ma túy khi không có người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy cư trú trên địa bàn; không có đối tượng vi phạm pháp luật về ma túy và không phát sinh điểm tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy.
Tuy nhiên, chính việc tăng cường rà soát, kiểm tra đã giúp lực lượng chức năng phát hiện thêm nhiều trường hợp liên quan đến ma túy vốn trước đây chưa được quản lý. Chỉ trong thời gian ngắn, địa phương đã phát sinh thêm 31 đối tượng mới liên quan đến sử dụng trái phép chất ma túy. Điều này cho thấy quá trình “làm sạch địa bàn” đang được triển khai quyết liệt và thực chất.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của chương trình xây dựng phường không ma túy là công tác tuyên truyền được triển khai rộng khắp với nhiều hình thức đa dạng.
Trong 6 tháng đầu năm, địa phương đã tổ chức 42 cuộc tuyên truyền trực tiếp tại khu dân cư và trường học, thu hút hơn 1.500 lượt người tham dự; phát trên 1.000 tờ rơi tuyên truyền về tác hại của ma túy và các quy định của pháp luật. Hình ảnh hàng trăm cán bộ, đoàn viên, hội viên và người dân tham gia lễ diễu hành xe đạp tuyên truyền phòng, chống ma túy hồi tháng 4 vừa qua đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.
Song song đó, 55 pa-nô, băng rôn tuyên truyền được treo tại các tuyến đường chính và khu vực đông dân cư; 145 cơ sở nhà trọ, khách sạn, karaoke, massage cùng nhiều doanh nghiệp, trường học tích cực tham gia hưởng ứng. Những con số ấy cho thấy cuộc chiến chống ma túy không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an mà đã trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội.
Một trong những giải pháp được xem là “mũi nhọn” trong xây dựng phường không ma túy là tổng rà soát cư trú kết hợp kiểm tra các cơ sở kinh doanh có điều kiện.
Trong đợt cao điểm, lực lượng chức năng đã rà soát toàn bộ 32.482 hộ dân với hơn 101.000 nhân khẩu, đạt tỷ lệ 100%; kiểm tra hơn 1.100 lượt nhà trọ, nhà nghỉ trên địa bàn. Đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 116/116 cơ sở đã được kiểm tra. Qua đó phát hiện 35 cơ sở vi phạm, xử phạt hành chính với tổng số tiền 239 triệu đồng.
Riêng trong đợt cao điểm 45 ngày làm sạch địa bàn, Công an phường đã kiểm tra hành chính 348 cơ sở lưu trú, kiểm tra ma túy đối với 324 khách lưu trú, phát hiện 9 trường hợp dương tính với chất ma túy và truy xét 7 đối tượng liên quan.
Nhiều chung cư, căn hộ dịch vụ, cơ sở lưu trú cũng được kiểm tra đồng loạt. Qua đó, cơ quan chức năng phát hiện hàng chục trường hợp chưa đăng ký tạm trú, góp phần chấn chỉnh công tác quản lý cư trú và ngăn chặn nguy cơ phát sinh tội phạm.
Không chỉ kiểm tra địa bàn, công tác quản lý người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy cũng được thực hiện chặt chẽ. Hiện địa phương đang quản lý 72 trường hợp thuộc diện quản lý về ma túy, gồm người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người sau cai nghiện. Trong quá trình kiểm tra chương trình điều trị Methadone, lực lượng chức năng đã xét nghiệm 122 trường hợp, phát hiện 8 người dương tính với ma túy và truy xét thêm 11 đối tượng liên quan.
Song song với công tác phòng ngừa, lực lượng Công an đã triển khai nhiều biện pháp đấu tranh quyết liệt với tội phạm ma túy. Trong 6 tháng đầu năm, Công an phường phối hợp các đơn vị nghiệp vụ phát hiện, bắt giữ 64 vụ với 177 đối tượng liên quan đến tội phạm và tệ nạn ma túy, thu giữ gần 168 gram ma túy Methamphetamine.
Đáng chú ý, trong số này có 8 vụ với từ 5 đối tượng trở lên, trong đó có 2 vụ đặc biệt với trên 10 đối tượng tham gia. Kết quả xử lý cho thấy 39 vụ với 142 đối tượng đã được chuyển cơ quan có thẩm quyền điều tra; 19 vụ với 24 đối tượng do Công an phường trực tiếp thụ lý; 6 vụ đang tiếp tục xác minh, truy xét.
Qua phân tích, cơ quan chức năng nhận định tội phạm ma túy đang có xu hướng chuyển sang hình thức tổ chức sử dụng tập thể tại nhà trọ, căn hộ cho thuê hoặc các cơ sở lưu trú. Đây là thách thức lớn đòi hỏi công tác quản lý địa bàn phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và không để xảy ra khoảng trống.
Xây dựng phường không ma túy là mục tiêu lớn nhưng không thể đạt được chỉ bằng những đợt cao điểm ngắn hạn. Điều quan trọng hơn là tạo dựng cơ chế phòng ngừa bền vững ngay từ cơ sở. Do vậy mà những mô hình như “Nhà trọ an toàn cho phụ nữ và trẻ em”, “Camera an ninh”, “Tuyến đường kiểu mẫu về an ninh, trật tự” hay các nhóm Zalo cộng đồng ở Thủ Dầu Một đang từng bước phát huy hiệu quả trong việc huy động người dân tham gia phát hiện, tố giác tội phạm.
Bên cạnh đó, việc hỗ trợ người nghiện và người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng cũng được xác định là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ tái phạm. Công tác tư vấn, hỗ trợ y tế, tâm lý, hướng nghiệp đang được địa phương triển khai đồng bộ, giúp người lầm lỡ có thêm cơ hội làm lại cuộc đời.
