Đổi mới sáng tạo dưới góc nhìn thể chế và hạ tầng quản trị Quốc gia

Tại Diễn đàn "Tương lai khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia 2026" vừa diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, thông điệp xuyên suốt được các nhà quản lý, chuyên gia trong và ngoài nước khẳng định: Đổi mới sáng tạo (ĐMST) phải chuyển dịch mạnh mẽ từ nhận thức sang hành động, từ nghiên cứu sang ứng dụng và thương mại hóa. ĐMST không thể dừng lại ở khẩu hiệu hay các mô hình lý thuyết, mà phải đo lường bằng kết quả thực chất và giá trị cụ thể tạo ra cho nền kinh tế-xã hội.

Để hiện thực hóa định hướng này, hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa hạ tầng quản trị số và khai thông nguồn vốn thông qua tài chính công nghệ đang được xem là những "trụ cột" quyết định tính khả thi của chiến lược chuyển đổi số quốc gia.

Chuyển dịch chiến lược, từ nhận thức sang kết quả thực chất

Tại phiên khai mạc diễn đàn, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh: "Hiệu quả của đổi mới sáng tạo phải được đo bằng kết quả thực chất: công nghệ được làm chủ, sản phẩm được tạo ra, tài sản trí tuệ được khai thác, doanh nghiệp được nâng cao năng lực, thị trường được mở rộng, mô hình hiệu quả được nhân rộng và giá trị mới được tạo ra cho nền kinh tế và xã hội". Sự chuyển dịch này đòi hỏi hệ thống thể chế không chỉ dừng lại ở vai trò quản lý hay bảo hộ hành lang pháp lý, mà phải chủ động kiến tạo môi trường, kết nối các nguồn lực và đo lường sự phát triển bằng dữ liệu thực tế.

Một trong những bước đi thể chế mang tính đột phá được giới thiệu tại diễn đàn là Khung kiến trúc tổng thể Quốc gia số (ban hành theo Quyết định số 1425/QĐ-TTg ngày 29/7/2026 và Công văn hướng dẫn 7234/BKHCN-CĐSQG). Trình bày về tầm quan trọng của khung quản trị này, ông Đặng Tùng Anh, đại diện Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), chỉ rõ nút thắt lớn nhất của quá trình chuyển đổi số thời gian qua là tình trạng đầu tư phân tán, dữ liệu rời rạc và khó kiểm chứng hiệu quả.

Ông khẳng định: "Không thể xây dựng quốc gia số bằng phép cộng của những hệ thống rời rạc. Khung Kiến trúc tổng thể Quốc gia số chính là 'bản thiết kế' dùng chung cho toàn bộ hệ thống chính trị". Khung kiến trúc số quốc gia được thiết kế gồm 4 lớp chuyên môn (kênh tương tác & đo lường; Ứng dụng & nghiệp vụ dùng chung; Dữ liệu & nền tảng lõi; Hạ tầng số & an ninh mạng) kết hợp cùng 4 thành phần quản trị xuyên suốt. Khung quán triệt hai nguyên tắc cốt lõi là lấy Dữ liệu làm trung tâm (Data-centric); Ưu tiên Trí tuệ nhân tạo (AI First), tích hợp công nghệ AI ngay từ khâu thiết kế hệ thống để phân tích, dự báo và tự động hóa quy trình nghiệp vụ.

Đặc biệt, thể chế mới thay đổi căn bản phương thức quản lý, chuyển từ duyệt hồ sơ tài liệu sang kiểm soát sự tuân thủ kiến trúc xuyên suốt vòng đời đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ và vận hành thông qua hệ thống quản trị kiến trúc (NAS) và bộ chỉ số KPI đo lường bằng dữ liệu thực tế. Theo lộ trình, các cơ quan, tổ chức phải hoàn thành rà soát và ban hành Khung kiến trúc trước ngày 29/01/2027.

Các đại biểu tham dự diễn đàn “Tương lai khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia 2026".
Các đại biểu tham dự diễn đàn “Tương lai khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia 2026".

Định giá công nghệ và Tài chính công nghệ

Nếu dữ liệu và nguồn nhân lực là nguyên liệu, thì tài chính công nghệ chính là "mảnh ghép ẩn" giúp chuyển hóa ý tưởng thành tài sản kinh tế. Mặc dù Việt Nam đã vươn lên vị trí 44/133 trên Chỉ số Đổi mới sáng tạo Toàn cầu (GII 2024) với hơn 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, các doanh nghiệp công nghệ vẫn gặp trở ngại lớn khi tiếp cận vốn tín dụng.

Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Keeheon Cho, Giám đốc Điều hành Hiệp hội Định giá Hàn Quốc (KVA), phân tích rằng các ngân hàng truyền thống thường đòi hỏi tài sản thế chấp hữu hình (nhà xưởng, bất động sản), trong khi tài sản giá trị nhất của doanh nghiệp số và AI lại là tài sản vô hình. Ông Cho nhấn mạnh: "Chuyển đổi số không đơn thuần là câu chuyện công nghệ - đó là quá trình chuyển hóa công nghệ thành vốn (turning technology into capital)".

Từ kinh nghiệm phát triển mô hình đánh giá năng lực kỹ thuật (TCB) và Quỹ bảo lãnh tín dụng Công nghệ Hàn Quốc (KOTEC) từ năm 1989, đại diện KVA đưa ra đề xuất hợp tác trọng tâm với Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam dựa trên 3 trụ cột: Xây dựng hệ thống định giá công nghệ chuẩn hóa; Đào tạo đội ngũ chuyên gia định giá tài sản trí tuệ; Phát triển hạ tầng giao dịch công nghệ.

Bên cạnh đó, theo các đại biểu tham dự diễn đàn, tính thực chất của ĐMST còn thể hiện ở việc thể chế hóa mô hình liên kết "3 Nhà" (Nhà nước-Nhà trường/Viện- Doanh nghiệp). Trong khuôn khổ hành lang pháp lý mới, nổi bật là Nghị quyết 57-NQ/TW, Luật Trí tuệ nhân tạo (hiệu lực từ 1/3/2026), Luật Dữ liệu và Luật Chuyển đổi số, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thông qua việc đặt bài toán lớn, mở 15 bộ dữ liệu ưu tiên (theo Quyết định 804/QĐ-TTg) và ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).

Nhà trường và Viện nghiên cứu chịu trách nhiệm sáng tạo tri thức lõi và đào tạo nguồn nhân lực (hướng tới mục tiêu 50.000 nhân lực ứng dụng AI và 10.000 nhân lực AI chuyên sâu đến năm 2030 theo Quyết định 1528/QĐ-TTg). Trong khi đó, Doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm để tiếp nhận chuyển giao, đồng tài trợ nghiên cứu và thương mại hóa sản phẩm ra thị trường.

Có thể nói, thể chế không còn là rào cản hay chiếc áo quản lý thụ động, mà đang chuyển mình trở thành bệ phóng cho đổi mới sáng tạo. Việc kết nối đồng bộ giữa Khung kiến trúc số quốc gia, hạ tầng tài chính công nghệ và mô hình hợp tác "3 Nhà" chính là lời giải thể chế mang tính căn cơ. Đây là tiền đề vững chắc để Việt Nam biến tri thức và công nghệ thành năng lực sản xuất thực tế, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu nâng tỷ trọng kinh tế số đạt trên 30% GDP vào năm 2030.

Phạm Huyền

Các tin khác

Viettel hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp quy mô 370 tỷ đồng tại TP Hồ Chí Minh

Viettel hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp quy mô 370 tỷ đồng tại TP Hồ Chí Minh

Ngày 17/11, Viettel Telecom công bố hệ sinh thái giải pháp số dành cho doanh nghiệp tại Diễn đàn “Kết nối giải pháp chuyển đổi số doanh nghiệp Việt”. Đồng thời, triển khai chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại TP Hồ Chí Minh với tổng giá trị lên tới 370 tỷ đồng.

Công an TP Đồng Nai đẩy mạnh việc ứng dụng AI để phục vụ người dân

Công an TP Đồng Nai đẩy mạnh việc ứng dụng AI để phục vụ người dân

Từ thành phố đến từng xã, phường, toàn lực lượng Công an thành phố Đồng Nai đang đẩy mạnh số hóa hồ sơ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), mở rộng dịch vụ công trực tuyến và tổ chức nhiều đợt cao điểm cấp căn cước, tài khoản định danh điện tử… Tất cả đều thể hiện rõ quyết tâm “Đưa công nghệ vào các hoạt động để phục vụ nhân dân” một cách thực chất, liên tục…

Tháo gỡ "điểm nghẽn", đưa chip Việt vào chuỗi giá trị toàn cầu

Tháo gỡ "điểm nghẽn", đưa chip Việt vào chuỗi giá trị toàn cầu

Xây dựng năng lực nghiên cứu, phát triển công nghiệp bán dẫn phải gắn với sản phẩm và thị trường. Muốn vậy, cần tháo gỡ những "điểm nghẽn" về hạ tầng, nhân lực, cơ chế tài chính, đồng thời xác định rõ phân khúc Việt Nam có lợi thế để tập trung nguồn lực.

Kiến tạo nền tảng nhân lực, nhân tài cho kỷ nguyên công nghệ lượng tử

Kiến tạo nền tảng nhân lực, nhân tài cho kỷ nguyên công nghệ lượng tử

Sau quá trình tuyển chọn và phỏng vấn chuyên sâu với sự đánh giá của Hội đồng chuyên gia, những ứng viên xuất sắc nhất của Chương trình Phát triển Nhân tài Lượng tử 2026 chính thức được ra mắt và bước vào lộ trình đào tạo tại Trường Đại học Quang Trung. Đây là dấu mốc quan trọng trong hành trình phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào lĩnh vực công nghệ lượng tử toàn cầu.

Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam: Đẩy mạnh khoa học công nghệ và phát triển xanh

Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam: Đẩy mạnh khoa học công nghệ và phát triển xanh

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và yêu cầu phát triển kinh tế tuần hoàn thân thiện với môi trường, tư tưởng “Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển xanh; nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, đưa Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam - Công ty cổ phần (Vinafor) phát triển bền vững bước vào kỷ nguyên mới” đã và đang trở thành “kim chỉ nam” xuyên suốt trong mọi hoạt động chiến lược của Tổng công ty.

Công nghệ số mở đường cho các dự án hạ tầng quy mô lớn

Công nghệ số mở đường cho các dự án hạ tầng quy mô lớn

Trong bối cảnh hàng loạt dự án hạ tầng giao thông trọng điểm chuẩn bị được triển khai, việc làm chủ công nghệ, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xem là giải pháp quan trọng giúp ngành Xây dựng nâng cao hiệu quả đầu tư, rút ngắn thời gian thi công và kiểm soát chi phí.

Italia phạt Meta 805 triệu euro vì truy cập ảnh người dùng trái phép

Italia phạt Meta 805 triệu euro vì truy cập ảnh người dùng trái phép

Cơ quan bảo vệ dữ liệu Italia ngày 14/11 quyết định phạt tập đoàn Meta 805 triệu euro (khoảng 887 triệu USD) vì truy cập ảnh và video trên điện thoại của người dùng Facebook mà không có sự đồng ý cụ thể. Khoảng 20 triệu người dùng Android tại nước này được cho là bị ảnh hưởng.

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Hàng loạt dịch vụ cốt lõi của Microsoft như Outlook, Teams và Copilot đã gặp sự cố gián đoạn nghiêm trọng kéo dài từ Mỹ sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong ngày 13/11, khiến hoạt động của nhiều cơ quan chính phủ và tập đoàn lớn bị ảnh hưởng nặng nề.

Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị Công an xử lý thông tin sai sự thật, xúc phạm giám đốc

Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị Công an xử lý thông tin sai sự thật, xúc phạm giám đốc

Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) TP Huế cho rằng, việc lan truyền các thông tin sai sự thật về Giám đốc Sở đã làm xúc phạm danh dự, uy tín của cá nhân của Giám đốc; ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của ngành Giáo dục thành phố, gây hoang mang trong đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, phụ huynh và dư luận xã hội...

Cảnh giác SMS giả mạo ngân hàng, chiếm đoạt tài sản

Cảnh giác SMS giả mạo ngân hàng, chiếm đoạt tài sản

Tin nhắn SMS giả mạo thương hiệu ngân hàng (SMS Brandname) đang được kẻ gian lợi dụng để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Nguy hiểm hơn, tin nhắn giả mạo xuất hiện ngay trong luồng hội thoại chứa các thông báo chính thức của ngân hàng, khiến người dùng khó phân biệt thật – giả, dễ sập bẫy nếu mất cảnh giác.

VKAISS 2026 kết nối toàn diện tiềm năng hợp tác bán dẫn giữa Việt Nam-Hàn Quốc

VKAISS 2026 kết nối toàn diện tiềm năng hợp tác bán dẫn giữa Việt Nam-Hàn Quốc

Ngày 12/11, tại Hà Nội, Hội nghị AI – Bán dẫn Việt Nam – Hàn Quốc lần thứ nhất (VKAISS 2026) quy tụ hơn 400 đại biểu, hơn 50 doanh nghiệp cùng các viện nghiên cứu, trường đại học hai nước. Hội nghị ghi nhận 8 biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) và gần 100 phiên kết nối kinh doanh, thúc đẩy hợp tác về AI, bán dẫn và đào tạo nhân lực.

Đột phá cải cách hành chính, đưa công nghệ về miền di sản

Đột phá cải cách hành chính, đưa công nghệ về miền di sản

Giữa vùng đất cội nguồn Hạ Hòa (Phú Thọ), nơi lưu giữ linh khí Đền Mẫu Âu Cơ, bộ máy chính quyền cơ sở xã Hiền Lương đang quyết liệt trong cải cách hành chính. Nhờ tích hợp mô hình Kiosk AI và chuyển đổi số toàn diện, chính quyền cấp xã không chỉ gỡ "nút thắt" về nhân lực mà còn đánh thức tiềm năng quản trị, đưa dịch vụ công đến gần hơn với người dân bằng tư duy thực tiễn và nhịp đập thời đại.

VNPT – Symphony hợp tác cung cấp dịch vụ truyền dẫn quốc tế, thúc đẩy thương mại hóa năng lực mạng

VNPT – Symphony hợp tác cung cấp dịch vụ truyền dẫn quốc tế, thúc đẩy thương mại hóa năng lực mạng

Ngày 9/11, tại trụ sở Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), Tổng công ty Hạ tầng mạng (VNPT Net), đại diện VNPT, và Symphony Communication Public Company Limited (Thái Lan) đã chính thức ký kết các thỏa thuận hợp tác cung cấp hạ tầng kết nối quốc tế theo mô hình dịch vụ mạng toàn trình (Network as a Service).

Chủ động bảo vệ học sinh, sinh viên trước cạm bẫy trên không gian mạng

Chủ động bảo vệ học sinh, sinh viên trước cạm bẫy trên không gian mạng

Công an Đồng Nai đang đẩy mạnh phối hợp với ngành giáo dục và các địa phương tuyên truyền, trang bị kỹ năng nhận diện, phòng ngừa lừa đảo, dụ dỗ và xâm hại trên không gian mạng cho học sinh, sinh viên. Qua chiến dịch “Không một mình”, các em được hướng dẫn chủ động bảo vệ bản thân và tìm kiếm trợ giúp khi cần thiết.