Sau đám đông là những điều phải nghe
Ngày 18/10/2024, hơn 50 người tập trung trên tuyến cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ. Dòng xe bị chặn lại. Điện thoại được bật lên để phát trực tiếp sự việc trên mạng xã hội.
Phía sau đám đông ấy là những khiếu nại liên quan đến việc thu hồi đất để mở rộng đường, xây trường học, sân thể thao và nhà văn hóa tại khu vực xã Đội Bình, huyện Yên Sơn trước đây, nay thuộc xã Nhữ Khê. Quá trình triển khai có lúc chưa chặt chẽ, việc lấy ý kiến, tuyên truyền và đối thoại chưa đầy đủ, khiến bức xúc tích tụ. Một số người đã lợi dụng tình hình, kích động các hộ dân ký đơn tập thể và có hành vi quá khích.
Đó là lúc một vụ việc dân sự có nguy cơ trượt sang một tình huống phức tạp về an ninh, trật tự.
Xử lý đám đông không khó bằng xử lý những gì nằm phía sau đám đông. Nóng vội, người dân có thể cảm thấy mình không được lắng nghe. Chậm một bước, sự việc có thể lan rộng, bị phát tán trên mạng rồi trở thành cái cớ để những đối tượng xấu xuyên tạc, kích động.
Phòng An ninh nội địa đã phối hợp với Công an các cấp rà soát từng trường hợp, đánh giá vai trò của từng người; đồng thời tham mưu cấp ủy, chính quyền tổ chức đối thoại, giải thích chính sách và tháo gỡ những vướng mắc phát sinh. Năm trường hợp vi phạm bị xử lý theo quy định. Những người bị lôi kéo được phân biệt với số cầm đầu, kích động.
Vụ việc kết thúc. Tuyến đường thông trở lại.
Nhưng với những cán bộ làm công tác an ninh nội địa, phần việc không dừng ở đó. Họ còn phải trở lại địa bàn, lắng nghe người dân, tìm xem những bức xúc nào chưa được giải quyết và những mâu thuẫn nào có thể một lần nữa bị lợi dụng.
Nói vậy để thấy, công tác an ninh nội địa không chỉ là đấu tranh với một hành vi đã xảy ra. Quan trọng hơn là nhận ra điều gì có thể xảy ra tiếp theo.
Phòng An ninh nội địa Công an tỉnh Tuyên Quang được thành lập ngày 3/12/2010, ban đầu mang tên Phòng An ninh xã hội. Qua nhiều lần kiện toàn, đơn vị hiện đảm nhiệm các lĩnh vực an ninh dân tộc, an ninh tôn giáo, an ninh xã hội; đấu tranh chống phản động, chống khủng bố và phòng ngừa hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, khiếu kiện để gây phức tạp về an ninh, trật tự.
Địa bàn phụ trách trải từ vùng trung du lên những xã miền núi cao và biên giới. Dân cư phân bố không đều, nhiều dân tộc cùng sinh sống; trình độ dân trí và khả năng tiếp cận thông tin giữa các khu vực còn chênh lệch. Có nơi, cán bộ muốn gặp một gia đình phải đi cả ngày đường. Nhưng một thông tin xuyên tạc từ bên ngoài lại chỉ mất vài giây để đến chiếc điện thoại trong bản.
Khó là ở đó.
Trong một lần trao đổi với phóng viên Báo CAND, Đại tá Hà Trung Trực, Trưởng phòng An ninh nội địa Công an tỉnh Tuyên Quang, từng nói: “Chúng tôi không áp đặt, mà đồng hành. Nhiều khi một lời khuyên của già làng lại hiệu quả hơn cả trăm tờ rơi”.
Đằng sau câu nói tưởng như giản dị ấy là cả một phương pháp công tác. Có người phải gặp nhiều lần. Có trường hợp phải vận động cả gia đình, dòng họ. Có việc không thể giải quyết chỉ bằng cán bộ Công an mà cần đến tiếng nói của già làng, trưởng bản, người có uy tín hoặc chức sắc tôn giáo.
Phải tìm đúng người. Và kiên trì.
Một trong những nhiệm vụ kéo dài, phức tạp nhất của đơn vị là đấu tranh xóa bỏ ảnh hưởng của “tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình”. Tổ chức này lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để lôi kéo một bộ phận đồng bào Mông, xây dựng hệ thống cốt cán, dựng các “nhà đòn”, tổ chức hoạt động trái pháp luật và nuôi ý đồ tập hợp lực lượng, ly khai, tự trị.
Không thể dùng một biện pháp cho tất cả.
Phòng An ninh nội địa đã tham mưu phân loại từng nhóm, từng người. Những đối tượng cầm đầu, cốt cán có hành vi vi phạm bị đấu tranh, xử lý nghiêm. Những người bị lôi kéo do thiếu thông tin được tuyên truyền, giải thích và tạo điều kiện trở lại cuộc sống bình thường. Cùng với đó là việc củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở, khắc phục sơ hở trong thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo và giải quyết những nhu cầu chính đáng của người dân.
Cán bộ xuống từng thôn, gặp từng hộ. Người có uy tín được mời cùng tham gia. Có người từng là cốt cán, sau khi được cảm hóa lại trở thành cầu nối vận động những người khác.
Toàn bộ 31 thôn thuộc 10 xã, 5 huyện từng chịu ảnh hưởng đã được chuyển hóa; 703 hộ với 4.083 nhân khẩu cam kết từ bỏ tổ chức. Các lực lượng đã vận động tháo dỡ 206 tấm phông trắng và 80 “nhà đòn” dựng, tái dựng trái phép. Mười người từng giữ vai trò cốt cán được cảm hóa, trở thành nhân tố tích cực tại cơ sở. Nhiệm vụ hoàn thành trong năm 2022, sớm hơn kế hoạch một năm.
Bình yên được dựng từ lòng dân
Trong công tác an ninh nội địa, có những kết quả được đo bằng những điều không xảy ra: không để một nhóm người phát triển thành tổ chức đối lập; không để khiếu kiện trở thành điểm nóng; không để những người nhẹ dạ tiếp tục bị đẩy vào hành vi vi phạm pháp luật.
Để có những chữ “không” ấy, người cán bộ nhiều khi phải đi thêm một đoạn đường, ngồi thêm một buổi và giải thích thêm một lần.
Trên lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, Phòng An ninh nội địa vừa đấu tranh ngăn chặn những hoạt động trái pháp luật, vừa bảo đảm quyền sinh hoạt tôn giáo chính đáng của người dân. Việc xử lý không chỉ hướng đến xóa bỏ một hiện tượng, mà còn phải giúp người từng tin theo ổn định tư tưởng và trở lại sinh hoạt bình thường trong cộng đồng.
Qua công tác tuyên truyền, vận động và đấu tranh, 12/12 hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới có hoạt động phức tạp trên địa bàn đã được giải quyết. Tà đạo “San sư khẻ tọ” bị xóa bỏ sau 27 năm tồn tại; 1.015 hộ với 5.985 nhân khẩu tự nguyện cam kết từ bỏ, 61 trường hợp trở lại với tín ngưỡng truyền thống. Đối với tổ chức “Ân điển cứu rỗi”, 356 người được vận động trở lại sinh hoạt trong tổ chức Tin Lành có tư cách pháp nhân.
Đại tá Hà Trung Trực cho rằng, kết quả quan trọng không chỉ nằm ở số trường hợp đã cam kết từ bỏ, mà ở việc người dân nhận ra bản chất của những hoạt động lợi dụng tôn giáo, tự nguyện trở lại cuộc sống bình thường. Với những người từng vi phạm đã chấp hành xong án phạt, đơn vị tiếp tục phối hợp gặp gỡ, giáo dục, giúp họ ổn định cuộc sống và tránh tái phạm. Đó không chỉ là một yêu cầu của công tác quản lý. Còn là nghĩa tình.
Cách làm ấy cũng được vận dụng trong giải quyết khiếu kiện và bảo đảm an ninh tại các dự án kinh tế - xã hội. Liên quan đến tuyến cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang, đơn vị đã phối hợp xử lý 17 vụ việc phức tạp; tuyên truyền, vận động 32 hộ bàn giao mặt bằng. Trong số này, 11 hộ đã có quyết định cưỡng chế thu hồi đất nhưng cuối cùng không phải tổ chức cưỡng chế.
Không phải cưỡng chế không có nghĩa là buông lỏng pháp luật. Đó là kết quả của nhiều cuộc gặp, phân tích rõ đúng sai và tìm được sự đồng thuận trước khi biện pháp cuối cùng phải thực hiện.
Trong khi cán bộ vẫn phải bám từng thôn, bản, một mặt trận khác đã mở ra trên không gian mạng. Đơn vị đã rà soát 553 hội, nhóm có nội dung phản động, chống đối; phát hiện 4.077 tài khoản có thông tin, địa chỉ liên quan đến Tuyên Quang. Trong đó, 1.307 trường hợp có khả năng truy nguyên đã được xác minh, 709 trường hợp được gọi hỏi, đấu tranh và yêu cầu bóc gỡ nội dung vi phạm. Ba đối tượng bị xử lý hình sự về hành vi tuyên truyền, tàng trữ hoặc phát tán thông tin, tài liệu nhằm chống Nhà nước.
Công nghệ làm thay đổi phương thức chống phá, nhưng không thay đổi được nguyên tắc căn bản của công tác an ninh: phải hiểu địa bàn và hiểu con người. Một tài khoản trên mạng, sau cùng, vẫn là một con người ngoài đời, có gia đình, quan hệ xã hội, nguyên nhân và mức độ nhận thức khác nhau. Người chủ động chống phá phải được phân biệt với người vì thiếu hiểu biết mà chia sẻ thông tin sai lệch.
Đấu tranh phải đúng. Vận động cũng phải trúng.
Sau hơn 15 năm xây dựng và chiến đấu, Phòng An ninh nội địa Công an tỉnh Tuyên Quang đã được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba năm 2020 và Huân chương Chiến công hạng Nhì năm 2025. Đơn vị ba lần được tặng Cờ thi đua của Chính phủ; bảy lần nhận Cờ thi đua của Bộ Công an và Tổng cục Chính trị CAND; cùng hàng chục Bằng khen của Chính phủ, Bộ Công an và UBND tỉnh.
Những phần thưởng ấy ghi nhận một chặng đường. Nhưng công việc của người lính An ninh nội địa không chỉ nằm trong hồ sơ.
Nó vẫn ở ngoài kia, trong một bản làng xa, nơi có người vừa nhận được một thông tin sai lệch trên điện thoại; bên một công trường đang vướng mặt bằng; hay trong căn nhà có người từng lầm đường nay đang cố gắng làm lại cuộc đời.
Ở đó, người cán bộ lại phải lên đường.
Đi thêm một bước. Nghe thêm một câu chuyện. Đối thoại thêm một lần.
Bình yên, nhiều khi được giữ lại từ những việc như thế.
