Ngày 7/12/2012, ông Nguyễn Thiện Hồng, Giám đốc Quỹ tín dụng nhân dân Hậu Giang (đặt tại 15B Nguyễn Công Trứ, phường 1, TP Vị Thanh, Hậu Giang) đứng ra cung cấp một bảo lãnh cho bên nhận bảo lãnh – Công ty TNHH De Heus có giá trị 20 tỷ đồng để bảo lãnh cho bên được bảo lãnh – Công ty Tùng Bách thực hiện các nghĩa vụ theo hợp đồng kể trên. Thời gian bảo lãnh có giá trị đến hết ngày 31/12/2013.
Theo trình bày của ông Gabor Fluit – Tổng Giám đốc Công ty TNHH De Heus, sau khi hợp đồng và chứng thư bảo lãnh kể trên được các bên ký kết, Công ty Tùng Bách lấy hàng liên tục từ ngày 12/12/2012 đến 28/2/2013 với tổng số tiền trên 23,747 tỷ đồng. Phía Công ty De Heus đã hoàn thành nghĩa vụ giao hàng và xuất đầy đủ hóa đơn theo quy định thế nhưng Công ty Tùng Bách chỉ thanh toán nhỏ giọt khoản tiền trên 5,294 tỷ đồng. Xét thấy Công ty Tùng Bách vi phạm hợp đồng (60 ngày kể từ ngày được xuất hóa đơn hàng, phải thanh toán đầy đủ 100% tiền hàng đã nhận) nên Công ty De Heus đã yêu cầu Công ty Tùng Bách phải đối chiếu xác nhận nợ từ ngày 12/12/2012 đến 28/2/2013 với số dư nợ gần 18,453 tỷ đồng. Phía Công ty Tùng Bách không có khả năng thanh toán nợ nên Công ty De Heus đã yêu cầu Quỹ tín dụng nhân dân hậu Giang phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh nợ nhưng lãnh đạo của Quỹ tín dụng nhân dân Hậu Giang luôn né tránh và hứa hẹn.
Đáng lưu ý, theo trình bày từ phía Công ty De Heus, Công ty Tùng Bách không phải là trường hợp duy nhất. Quỹ tín dụng nhân dân Hậu Giang vào ngày 12/12/2012 cũng đã cung cấp thư bảo lãnh Hợp đồng số 2511/2012/HĐMB_DH có giá trị 5 tỷ đồng được Công ty De Heus ký với Công ty TNHH MTV Thiện Quỳnh (gọi tắt là Công ty Thiện Quỳnh, đặt tại số 553 Nguyễn Trung Trực, phường An Hòa, TP Rạch Giá, Kiên Giang) vào ngày 25/11/2012.
Những chứng thư bảo lãnh có vấn đề.
Tài liệu thể hiện Công ty Thiện Quỳnh đã nhận hàng liên tục từ ngày 2/1/2013 đến 23/2/2013, với tổng số tiền trên 5,801 tỷ đồng, nhưng chỉ thanh toán cho bên bán hàng – Công ty De Heus, nhỏ giọt khoản tiền 500 triệu đồng vào ngày 22/2/2013. Công ty Thiện Quỳnh vi phạm hợp đồng, đồng thời xác nhận nợ với số tiền gần 5,302 tỷ đồng. Công ty Thiện Quỳnh không khả năng thanh toán nợ nên Công ty De Heus đã nhiều lần yêu cầu Quỹ tín dụng nhân dân Hậu Giang phải thực hiện trách nhiệm nghĩa vụ bảo lãnh thư, nhưng cũng như đối với khoản nợ của Công ty Tùng Bách, đơn vị này luôn né tránh…
Theo tìm hiểu của PV Báo CAND, có một số điểm hết sức khó ngờ liên quan đến hai vụ mua bán kể trên. Đó là ông Lê Hữu Tâm, Chủ tịch HĐQT Công ty Tùng Bách nhưng cũng đồng thời là Chủ tịch HĐQT của Quỹ tín dụng nhân dân Hậu Giang.
Trả lời thắc mắc của báo chí về dấu hiệu bất thường của các chứng thư bảo lãnh liên quan đến số tiền lớn như đã kể trên, ông Trần Quốc Hà, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh Hậu Giang, khẳng định: Quỹ tín dụng nhân dân Hậu Giang không có chức năng và không được phép phát hành thư bảo lãnh hợp đồng vì giấy phép không có chức năng này. Việc phát hành thư bảo lãnh hợp đồng là sai thẩm quyền, các thư bảo lãnh vô hiệu và không có giá trị. Quỹ tín dụng nhân dân Hậu Giang phát hành chứng thư nhưng không hạch toán, không đưa vào sổ sách nên Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Hậu Giang không theo dõi được.
Vẫn theo lời ông Hà, nếu một tổ chức tín dụng có chức năng phát hành thư bảo lãnh thì một chứng thư không quá 15% vốn điều lệ. Trong khi đó, Quỹ tín dụng nhân dân Hậu Giang không có chức năng này, vẫn ban hành chứng thư vượt cả vốn điều lệ. “Đây là việc làm vi phạm pháp luật”, ông Hà cho biết thêm.
Vụ việc đang được dư luận đặc biệt quan tâm. Cơ quan bảo vệ pháp luật cũng đang xem xét, xử lý