Tạo việc làm và sinh kế cho người lầm lỗi
Trong chuyến công tác tại Công an tỉnh Lào Cai vào những ngày miền Bắc bước vào đợt nắng nóng, chúng tôi có dịp được nghe câu chuyện về việc triển khai Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg (gọi tắt là Quyết định số 22) của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù…
Điểm đầu tiên chúng tôi có mặt là xã Phúc Lợi, nơi triển khai mô hình “Phát triển kinh tế vườn rừng”. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, 3 thành viên tham gia mô hình đã tích cực lao động sản xuất, ổn định cuộc sống; có việc làm, thu nhập ổn định và chấp hành tốt các quy định của pháp luật góp phần giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn. Đến thời điểm hiện tại, tổng diện tích vườn rừng của 3 thành viên là 15,3ha chủ yếu là cây quế, thu nhập bình quân khoảng 160 triệu đồng/1 thành viên/1 năm.
Một trong số đó là trường hợp của anh Triệu Văn Tuấn. Từ số vốn được vay, anh đã mở một quán tạp hoá và một cây xăng mini, tạo thu nhập cho gia đình ổn định cuộc sống. Lúc chúng tôi đến, anh đang tất bật bên cây xăng của gia đình… Nhìn cơ ngơi của anh Tuấn, ít ai biết rằng người đàn ông đó đã từng có một thời lầm lỗi.
Được biết, sau khi chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương, tái hoà nhập cộng đồng cũng như nhiều trường hợp khác, anh Tuấn mang trong mình mặc cảm. Giữa lúc này, Thiếu tá Hoàng Văn Mạnh, Phó Trưởng Công an xã Phúc Lợi đã chủ động tìm gặp, động viên; sau đó, hỗ trợ cho anh được vay 100 triệu đồng theo Quyết định số 22 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù.
Có đồng vốn trong tay, anh Tuấn đã tích cực lao động trồng rừng. Cùng với cửa hàng, vườn quế có hiệu quả kinh tế không chỉ giúp anh có cuộc sống ổn định mà còn tạo công ăn việc làm cho những người khác.
Hay như trường hợp của anh Đặng Tấn Sửu, một người từng lầm lỡ cũng đã vươn mình thoát nghèo từ khoản vay dành cho người chấp hành xong án phạt tù.
Anh Sửu cho biết: “Sau khi ra tù, tôi được chính quyền địa phương tạo điều kiện cho vay vốn phát triển rừng. Tôi mong rằng, trong thời gian tới sẽ được tiếp cận thêm nguồn vốn để phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống”. Ngã ở đâu, đứng lên ở đó, anh Sửu đã học cách trồng và khai thác quế, an cư, lạc nghiệp.
Thiếu tá Hoàng Văn Mạnh, Phó Trưởng Công an xã Phúc Lợi, người đã trực tiếp giúp đỡ 3 người chấp hành án phạt tù cho biết, Công an xã thường xuyên gặp gỡ, trao đổi, nắm bắt tâm tư nguyện vọng của các đối tượng chấp hành xong án phạt tù tham gia xây dựng mô hình phát triển kinh tế vườn rừng. Từ đó, kịp thời phát hiện những khó khăn vướng mắc; hỗ trợ tháo gỡ kịp thời, không để các đối tượng tái hòa nhập cộng đồng phát sinh tâm lý chán nản, từ bỏ, có nguy có tái phạm tội
Mở ra hướng đi cho người nghiện
Trao đổi với chúng tôi, Thiếu tá Bàn Hữu Chính, Trưởng Công an xã Phúc Lợi cho biết, Phúc Lợi là địa bàn miền núi, vùng kinh tế đặc biệt khó khăn của tỉnh Lào Cai được sáp nhập từ 3 xã Trúc Lâu, Phúc Lợi, trung tâm của huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái cũ với dân số 15.420 người, trên 85% là đồng bào dân tộc thiểu số…
Trên địa bàn có tổng số 40 người thuộc diện quản lý, giáo dục tại địa phương. Trong đó, người chấp hành xong án phạt tù, đặc xá trở về địa phương là 31 người; người chấp hành án treo, cải tạo không giam giữ 9 người. Về cơ bản, những người trong diện quản lý, giáo dục tại địa phương đều chấp hành nghiêm các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương; không có trường hợp nào tái phạm.
Trước thực trạng trên, Công an xã Phúc Lợi đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương ban hành kế hoạch giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng. Trong đó, tham mưu tiếp tục duy trì mô hình “Phát triển kinh tế vườn rừng” đối với 3 người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương nhằm tiếp tục tạo điều kiện cho họ tiếp cận các nguồn vốn vay, duy trì phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống, từng bước hòa nhập cộng đồng.
Tuy nhiên, đời sống nhân dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp. Một số người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương gặp nhiều khó khăn về việc làm, thu nhập, nếu không được quan tâm giúp đỡ kịp thời sẽ có nguy cơ tái phạm tội.
Đơn vị đồng thời đã tham mưu cấp ủy, chính quyền chỉ đạo các ngành, đoàn thể phối hợp rà soát, nắm tình hình, đánh giá hiệu quả của các trường hợp chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương tham gia mô hình phát triển kinh tế vườn rừng.
“Công an xã Phúc Lợi phối hợp các cơ quan chuyên môn, đoàn thể xã, thôn tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân xóa bỏ định kiến; tạo điều kiện để các đối tượng tham gia lao động, sản xuất, phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống. Việc tuyên truyền được thực hiện trên các phương tiện thông tin, hệ thống loa truyền thành của xã, trong các buổi họp thôn, xóm để người dân hiểu việc giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập là trách nhiệm của cả cộng đồng”, Trưởng Công an xã Phúc Lợi tiếp lời.
Đồng thời, đơn vị tiếp tục huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị trong giúp đỡ người tái hòa nhập cộng đồng, trong đó chú trọng phát huy vai trò của lực lượng tham gia bảo vệ ANTT cơ sở, mặt trận Tổ quốc, hội cựu chiến binh, hội phụ nữ, hội nông dân, đoàn thanh niên… Mỗi tổ chức đảm nhận những nhiệm vụ phù hợp như: Thường xuyên tổ chức thăm hỏi, động viên người tái hòa nhập; phối hợp quản lý, giáo dục và nắm bắt tâm tư, nguyện vọng; hỗ trợ, tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vay vốn…, tạo thành mạng lưới hỗ trợ toàn diện, để người tái hòa nhập cộng đồng cảm nhận được sự quan tâm của xã hội.
Ngoài ra, Công an xã đã phối hợp kết nối với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn để hỗ trợ, giúp đỡ thu mua sản phẩm lâm nghiệp từ mô hình. Tiếp tục tạo điều kiện người tái hòa nhập cộng đồng tiếp cận các nguồn vốn để nhân rộng mô hình, mở rộng quy mô sản xuất.
Bên cạnh kết quả đạt được, Trưởng Công an xã Phúc Lợi còn trăn trở trước những khó khăn như: Nguồn vốn vay còn hạn chế; việc tiêu thụ sản phẩm lâm nghiệp đôi khi còn gặp khó khăn do biến động thị trường.
Thiếu tá Bàn Hữu Chính cho hay: "Trong thời gian tới, Công an xã sẽ tiếp tục tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương duy trì và nhân rộng mô hình tái hòa nhập cộng đồng “phát triển kinh tế vườn rừng” đảm bảo thiết thực, hiệu quả, phù hợp điều kiện thực tế tại địa phương. Cùng với đó, tăng cường phối hợp với các cơ quan, đoàn thể hỗ trợ vốn vay, tập huấn kỹ thuật phát triển kinh tế; tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân chung tay giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng. Đồng thời, thường xuyên theo dõi, quản lý, động viên các trường hợp chấp hành xong án phạt tù yên tâm lao động sản xuất, ổn định cuộc sống”.
Nhân rộng nhiều mô hình
Trao đổi với chúng tôi, Thiếu tá Nguyễn Tiến Toản, Phó Đội trưởng Đội hướng dẫn công tác thi hành hình sự và tái hoà nhập cộng đồng cho biết, trên địa bàn tỉnh Lào Cai đang quản lý 3.252 đối tượng tái hoà nhập cộng đồng. Trong thời gian qua, Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh Lào Cai đã làm tốt công tác tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương trong quản lý, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương sinh sống. Chỉ đạo lực lượng Công an các xã, phường trong quản lý, giáo dục số người tái hòa nhập cộng đồng.
Qua đó, nâng cao nhận thức chấp hành pháp luật của người tái hòa nhập cộng đồng cũng như nhận thức của nhân dân, góp phần quan trọng trong thực hiện chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội và đảm bảo an ninh trật tự tại địa phương.
Trong đó, thực hiện vay vốn từ Ngân hàng Chính sách theo Quyết định số 22 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù, trong quý I/2026 đã có 79 người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn với số tiền hơn 7,6 tỷ đồng. Cùng với việc cho vay vốn, Công an tỉnh Lào Cai đã xây dựng 91 mô hình về tái hoà nhập cộng đồng.
Điển hình như mô hình “Quả trứng vàng” - Mô hình đã kết nối các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể và quần chúng cùng chung tay giúp đỡ, động viên những người lầm lỡ, người chấp hành xong án phạt tù tái hoà nhập cộng đồng, phấn đấu trở thành công dân lương thiện; vượt qua mặc cảm của bản thân, tự tin phấn đấu vươn lên trong cuộc sống. Đồng thời, tích cực tham gia lao động, sản xuất đem lại cuộc sống ổn định cho bản thân, gia đình và xã hội. Qua đó, góp phần duy trì ổn định tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn.
Mô hình đã giúp 3 người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương tái hoà nhập cộng đồng không vi phạm pháp luật, tích cực lao động sản xuất, ổn định cuộc sống. Đã hỗ trợ cho 1 người vay vốn 100 triệu đồng để chăn nuôi lợn và nấu rượu đạt hiệu quả kinh tế cao. Sau khi thành lập, mô hình đã thu về lợi nhuận…
Hay mô hình “Quản lý, giáo dục, giúp đỡ người tái hoà nhập cộng đồng phát triển kinh tế”. Mô hình đã giúp cho 5 người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương tái hoà nhập cộng đồng, không vi phạm pháp luật, tích cực lao động sản xuất, xây dựng được nhà kiên cố, ổn định cuộc sống. Những người chấp hành xong án phạt tù đã phát triển trồng măng trên địa bàn xã… Bước đầu, mô hình đã thu được lợi nhuận.
Qua đó, nhiều cá nhân đã trở thành người có ích, điển hình như Nguyễn Văn Nam (SN 1970, trú tại xã Nghĩa An) chấp hành án phạt tù về tội mua bán trái phép chất ma tuý.
Sau khi chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương tái hoà nhập cộng đồng, anh Nam đã tích cực tham gia các hoạt động xã hội của địa phương và tham gia hỗ trợ lực lượng Công an trong công tác đảm bảo ANTT tại địa phương. Anh được hỗ trợ vay vốn 100 triệu đồng theo Quyết định số 22 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù. Anh Nam đã tích cực lao động sản xuất, chăn nuôi lợn và nấu rượu đạt hiệu quả kinh tế cao. Từ đó, xây dựng được nhà kiên cố, ổn định cuộc sống.
Hay như trường hợp của trường hợp Vũ Văn Thanh (SN 1974, trú tại Lào Cai). Sau khi chấp hành xong bản án 2 năm, 6 tháng tù về tội “Mua bán trái phép chất ma tuý”, anh Thanh được hỗ trợ vay 90 triệu đồng. Đến nay, anh đã mở một xưởng cơ khí, thu hút được 3 lao động là những người cũng đã từng lầm lỡ cùng lao động, sản xuất, ổn định cuộc sống, không tái phạm.
