Đằng sau việc Mỹ cung cấp vũ khí cho các nước Arập khu vực Trung Đông

Khi các cuộc biểu tình rầm rộ diễn ra tại nhiều nước trong khu vực Trung Đông từ đầu năm 2011 đến nay, dư luận bắt đầu chú ý đến các hợp đồng mua bán vũ khí của Mỹ với một số quốc gia trong khu vực. Người ta lo ngại liệu vũ khí Mỹ có tham gia vào tình hình bất ổn ở Trung Đông hay không, và liệu việc mua bán đó có tiếp tục được tiến hành hay không?

Vào tháng 10/010, sau nhiều tháng thương lượng, chính quyền Tổng thống Barack Obama đã thông báo khẳng định các hợp đồng cung cấp khí tài quân sự cho Arập Xêút có tổng giá trị hợp đồng lên đến hơn 60 tỉ USD. Đến tháng 5/011, các hợp đồng đó tiếp tục được xúc tiến tại Quốc hội.

Thông tin về các hợp đồng cung cấp vũ khí của Mỹ cho các quốc gia khu vực Trung Đông luôn được giữ kín, việc cung cấp thông tin trên báo chí rất hạn chế nhằm tránh những dư luận không tốt. Mặc dù vậy, một số tờ báo, hãng thông tấn vẫn tìm cách có được những thông tin quan trọng trong các hợp đồng quốc phòng này.

Chẳng hạn, tờ Wall Street Journal đã tìm cách thu thập được thông tin liên quan các hợp đồng cung cấp vũ khí cho Arập Xêút trị giá 60 tỉ USD. Hiện các hợp đồng cung cấp máy bay chiến đấu F-15 đã được Quốc hội Mỹ thông qua, các hợp đồng khác, bao gồm tàu chiến và các hệ thống phòng thủ tên lửa thì vẫn đang được xem xét.

Tổng thống Mỹ Barack Obama (phải) cam kết tiếp tục cung cấp vũ khí cho Arập Xêút bất chấp những quan ngại về tình hình bất ổn trong khu vực.
Tổng thống Mỹ Barack Obama (phải) cam kết tiếp tục cung cấp vũ khí cho Arập Xêút bất chấp những quan ngại về tình hình bất ổn trong khu vực.

Quy mô của các hợp đồng vũ khí có thể kể sơ lược như sau: Bên cạnh việc giúp Arập Xêút nâng cấp các máy bay chiến đấu F-15S, các công ty công nghiệp quốc phòng Mỹ còn cung cấp thêm 84 chiếc F-15SA, 190 chiếc trực thăng quân sự gồm trực thăng chiến đấu AH-64D Apache Longbow, UH-60 Blackhawk, các loại trực thăng vận tải, huấn luyện,… các loại vũ khí hạng nhẹ, súng phóng tên lửa vác vai và thiết bị dò tìm, cộng với 12.667 quả tên lửa, 18.350 quả bom và đặc biệt là 1.000 bộ thiết bị vũ khí tấn công trực tiếp (JDAM), các thiết bị dẫn hướng tên lửa điều khiển qua vệ tinh.

Theo giới chuyên gia, việc trang bị các hệ thống JDAM cho Arập Xêút có nguy cơ làm suy yếu lợi thế "sức mạnh quân sự" của Israel . Tuy nhiên, thời gian thực hiện hợp đồng cũng kéo dài trong 15 năm.

Theo ông Andrew Shapiro - Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các sự vụ chính trị-quân sự, việc cung cấp vũ khí của Mỹ sẽ giúp cho Arập Xêút tăng cường khả năng phòng thủ chống lại "các mối đe dọa dọc biên giới và các cơ sở khai thác dầu hỏa" chứ không hề nhằm mục đích khác (đe dọa an ninh của Israel). Nhưng các gói hợp đồng mua bán vũ khí trên 60 tỉ USD đó vẫn chưa thể giúp Arập Xêút tăng cường đáng kể sức mạnh quân sự.

Chuyện Mỹ bán vũ khí cho các nước đồng minh Arập trong khu vực Trung Đông đã phát triển đều đặn trong 6 thập niên qua. Năm 2009, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton từng công khai thừa nhận rằng nước Mỹ "kinh doanh mạnh trong lĩnh vực quân sự và bán nhiều hệ thống vũ khí cho một số quốc gia ở Trung Đông và Vùng Vịnh". Trong đó, Arập Xêút được xem là nước nhận viện trợ cũng như là mối khách hàng mua vũ khí Mỹ lớn nhất trong khu vực.

Theo các tài liệu năm 2009 của Lầu Năm Góc, Arập Xêút đã nhận viện trợ quân sự của Mỹ trị giá 295 triệu USD trong giai đoạn 1946-2007, và trong giai đoạn từ năm 1950 đến 2006 đã mua tổng cộng 80 tỉ USD vũ khí các loại và dịch vụ xây dựng các công trình quốc phòng.

Máy bay chiến đấu F-15.
Máy bay chiến đấu F-15.

Một vài câu hỏi được đặt ra là: "Tại sao Israel không lên tiếng phản đối việc Mỹ cung cấp vũ khí số lượng lớn cho các nước Arập trong khu vực? Và tại sao Quốc hội Mỹ cũng im lặng một cách khó hiểu mà không có phản ứng gì?” theo cách giải thích của  ông Alexander Vershbow - Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng về các sự vụ an ninh quốc tế, việc cung cấp vũ khí cho Arập Xêút và vài nước đồng minh khác của Mỹ trong khu vực Trung Đông thực ra không hề đe dọa sự vượt trội quân sự của Israel.

Thật vậy, vấn đề Mỹ cung cấp vũ khí cho các nước Arập ở Trung Đông và Vùng Vịnh mang ý nghĩa là kết quả thực thi các thỏa thuận về an ninh giữa đôi bên. Thời Tổng thống W.Bush, Mỹ đặt mục tiêu lâu dài cho Đối thoại An ninh Vùng Vịnh năm 2006 là tích hợp Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) và GCC+3 (Ai Cập, Iraq và Jordan) vào hệ thống phòng thủ chung chống Iran. Israel cũng được đóng một vai trò nhất định trong kế hoạch đầy tham vọng đó của Mỹ.

Mặt khác, từ năm 2007, chính quyền George W.Bush đã thông báo gói cung cấp vũ khí có tổng trị giá 63 tỉ USD cho các đồng minh Mỹ ở Trung Đông. Quốc hội Mỹ khi đó đã đồng ý phân bổ "cân đối" cho Israel trị giá 30 tỉ USD và Ai Cập trị giá 13 tỉ USD trong thời gian 10 năm. Tuy nhiên, các hợp đồng trị giá 20 tỉ USD cho các nước GCC đã không được thông qua do thỏa thuận cung cấp 1.000 hệ thống JDAM vẫn chưa được hoàn chỉnh. Để bù đắp, Arập Xêút, Kuwait và Các tiểu Vương quốc Arập thống nhất (UAE) được phép mua các vũ khí phòng vệ trị giá 11,42 tỉ USD.

Hệ thống tên lửa tấn công trực tiếp JDAM được cho là "khắc tinh" của sức mạnh quân sự Israel.
Hệ thống tên lửa tấn công trực tiếp JDAM được cho là "khắc tinh" của sức mạnh quân sự Israel.

Tháng 4 vừa qua, Riyadh đã yêu cầu Hải quân Mỹ "báo giá" tàu chiến có trang bị các hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo. Ngày 13/6, DSCA thông báo có khả năng bán 14 hệ thống pháo binh, 132 xe thiết giáp, 404 quả bom chùm cùng trang thiết bị hỗ trợ đi kèm, tổng trị giá 968 triệu USD.

Khi tình hình bất ổn ở Trung Đông bắt đầu bùng nổ vào đầu năm 2011, vấn đề cung cấp vũ khí cho Trung Đông và Vùng Vịnh cũng bắt đầu nóng theo. Dư luận đang cho rằng Washington làm ngơ trước việc Arập Xêút nhiều lần sử dụng vũ khí do Mỹ cung cấp để oanh kích các khu vực của bộ lạc Houthi và giết chết nhiều dân thường. Tháng 3/2011, 1.000 quân Arập Xêút cùng khí tài quân sự đã được đưa sang hỗ trợ Bahrain trấn áp người biểu tình.

Phát biểu trước Nhóm Cố vấn thương mại Quốc phòng đầu tháng 5/2011, ông Trợ lý Ngoại trưởng Andrew Shapiro đã nhấn mạnh các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc tình hình biến động về địa chính trị tại Trung Đông. Ngày 12/5, Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết vấn đề các giao dịch vũ khí với Trung Đông đang tạm dừng để chờ xem xét. Mặc dù vậy, chính quyền Mỹ vẫn tiếp tục việc cung cấp khí tài quân sự cho các đồng minh khu vực Trung Đông

Quốc Vương (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.