Cuộc “lập trình não bộ” để bảo vệ danh hiệu vô địch cờ vua thế giới

Trong cuốn sách có tiêu đề tiếng Nga "Korchnoi protiv shakhmatnykh vnukov" (Korchnoi một mình chống lại các kiện tướng cờ vua) của 2 đồng tác giả là Vladimir Barsky và Alexandr Bykovski, do Nhà xuất bản Moskva ấn hành đã thuật lại những dòng hồi ức của đại kiện tướng cờ vua V. Korchnoi (người Thụy Sĩ gốc Nga, nay đã 82 tuổi) về trận thách đấu đầy kịch tính với đại kiện tướng cờ vua thế giới Karpov. Theo lời V. Korchnoi thì A. Kaprov đi đâu cũng có một nhân vật đầy bí ẩn đi kèm.

Kết quả điều tra độc lập của 2 tác giả cuốn sách viết về V. Korchnoi cho thấy, vị bác sĩ riêng của A. Kaprov chính là Tiến sĩ y khoa Vladimir Zuhar, một thành viên của Phòng thí nghiệm Dinh dưỡng và nhịp sinh học, trực thuộc Viện Y sinh vũ trụ chuyên nghiên cứu các hiện tượng cận tâm lý, ngoại cảm và tâm linh trong thế giới con người.

Năm 1978, để bảo toàn danh hiệu vô địch liên tiếp có từ 3 năm trước, Đại kiện tướng cờ vua thế giới Anatoly Karpov đã chấp nhận lời thách đấu của "kỳ phùng địch thủ" Viktor Korchnoi hơn mình 20 tuổi; đồng thời nhằm tái khẳng định vị trí siêu cường của Liên bang Xôviết trong môn thể thao quốc tế đậm chất trí tuệ này.

Địa điểm thi đấu diễn ra tại thành phố Baguio, nổi tiếng qua biệt danh "thủ đô mùa hè" nằm ở phía bắc quần đảo Philippines, trong khuôn khổ giải đấu thường niên của Liên đoàn Cờ vua thế giới (FIDE). A. Kaprov khi ấy tuy mới 26 tuổi nhưng đã 3 lần vô địch thế giới vào các năm từ 1975-1977, còn người đồng hương V. Korchnoi vốn là nhà quán quân châu Âu, từng 4 lần vô địch giải cờ vua Liên Xô. Trong một lần cùng đội tuyển Liên Xô tham gia thi đấu ở Amsterdam (Hà Lan) vào năm 1976, V. Korchnoi đã trốn, ở lại rồi sang định cư tại Thụy Sĩ.

Để chứng tỏ mình có khả năng ngang tài ngang sức với A. Kaprov, đích thân V. Korchnoi đã đứng ra thách đấu và được FIDE chấp thuận. Trong thực tế, sau khi nhà vô địch của năm 1974 là Bobby Fischer (1943-2008) người Mỹ gốc Iceland lui về ở ẩn, chính thức giã từ các giải đấu của FIDE thì chỉ còn 2 danh thủ gốc Liên Xô nêu trên xứng đáng lọt vào trận chung kết của năm 1978. Kết cục, FIDE ghi nhận đây là trận đấu dài nhất trong lịch sử các giải vô địch cờ vua thế giới, kéo dài suốt 3 tháng kể từ ngày 18/7 đến ngày 18/10/1978. Sau 32 ván đấu trí căng thẳng với 124 nước cờ di chuyển đầy kịch tính, phần thắng cuối cùng đã thuộc về Đại kiện tướng Liên Xô A. Karpov.

Tại Baguio, đoàn Liên Xô bao gồm khoảng 80 người đảm nhiệm công tác dịch vụ hậu cần cho trận đấu, còn Karpov sống tách biệt trong một ngôi biệt thự cùng bác sĩ riêng, đồng thời cũng là nhân vật đặc biệt nêu trên. Tòa biệt thự kín đáo này được canh phòng cẩn mật bởi các nhân viên Ủy ban An ninh Nhà nước Liên Xô (KGB).

Nhân vật bí ẩn vẫn ngồi chếch sau kỳ thủ A. Karpov trong trận đấu với V. Korchnoi 3 năm sau.
Nhân vật bí ẩn vẫn ngồi chếch sau kỳ thủ A. Karpov trong trận đấu với V. Korchnoi 3 năm sau.

Bác sĩ riêng của Karpov là Tiến sĩ V. Zuhar từng là cộng sự viên cao cấp thuộc Tổng cục V của KGB. Tổng cục V còn có bí danh khác là "Tổng cục T" thiên về lĩnh vực phản gián khoa học kỹ thuật. Trong tổng cục này có một phòng đặc biệt nằm tại một địa điểm bí mật bên ngoài trụ sở KGB ở Moskva, chuyên nghiên cứu việc áp dụng các phương pháp khác nhau tác động đến tâm trí con người. Các nhà khoa học thuộc phòng đặc biệt này đã tạo ra được cách lập trình ngôn ngữ thần kinh, hay "lập trình não bộ".

Tuy hơn 3 thập niên qua các hồ sơ của Tổng cục V luôn được liệt vào hàng bí mật quốc gia, khiến chưa ai có thể đưa ra được những bằng chứng đáng tin cậy về phương pháp "lập trình não bộ", nhưng vẫn song song tồn tại tin đồn lan truyền trong làng cờ chuyên nghiệp, rằng chính liệu pháp lập trình ngôn ngữ thần kinh đã ảnh hưởng đến tâm trí của đấu thủ V. Korchnoi.

Thoạt tiên, Korchnoi rất tự tin khi bước vào trận đấu, bởi trong quá khứ vốn là đồng nghiệp gần gũi, hiểu rõ đường đi nước bước trong cách xử trí các nước cờ của A. Karpov. "Ngay từ ván đấu đầu tiên, tôi đã có linh cảm có ai đó cứ nhìn chằm chằm như thôi miên về phía mình - V. Korchnoi nhớ lại - Lúc nghỉ giải lao mới xác định rõ đó là người đàn ông ngồi chếch phía sau đối thủ Karpov".

V. Korchnoi liền yêu cầu trợ lý của mình xác định xem danh tính người đó là ai. Thì ra đấy là bác sĩ riêng của Karpov, cũng là một nhà tâm lý học và chuyên gia tâm thần học trong lĩnh vực y học không gian. "Bản thân A. Karpov từng tiết lộ rằng, tuy bác sĩ Zuhar không trực tiếp chơi cờ, nhưng đã hỗ trợ hiệu quả bằng những động thái mang lại hiệu suất cao nhất", V. Korchnoi cho biết thêm.

Ba năm sau, V. Korchnoi lại tái đấu cùng A. Karpov trong khuôn khổ giải vô địch thế giới thường niên của FIDE, được tổ chức tại thị trấn Merano phía bắc Italia vào năm 1981. Trận đấu đã diễn ra từ ngày 1/10 và kéo dài đến ngày 19/11/1981 mới phân thắng bại. Sau 18 ván cờ dai dẳng, cuối cùng với tổng số điểm là 6-2 nghiêng về A. Karpov, ông bảo vệ được danh hiệu vô địch.

"Cả trong trận đấu này, cũng như lần gặp gần nhất tại Kiev ở Ukraina giữa tôi với Karpov vào đầu năm 2008, bác sĩ  Zuhar luôn hiện diện lẩn khuất đâu đó giữa các hàng ghế khán giả, theo đuổi mục tiêu đã định…", danh thủ V. Korchnoi cho biết thêm ở phần cuối cuốn sách về sự nghiệp đánh cờ chuyên nghiệp của ông

Thu Hường (theo The Guardian)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.