Công trình nghệ thuật giàu ý nghĩa mừng 100 năm sân khấu Cải lương

Sau khi công diễn ở TP Hồ Chí Minh và Long An, ngày 27-5, vở Cải lương “Thầy Ba Đợi” đã ra mắt tại Nhà hát Lớn trong sự đón nhận nồng nhiệt của khán giả thủ đô.

Các đồng chí: Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương; Hồ Đức Phớc, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng kiểm toán Nhà nước; Nguyễn Đức Chung, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội; Nguyễn Thế Kỷ, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, Phê bình Văn học Nghệ thuật Trung ương, tác giả kịch bản văn học tác phẩm “Thầy Ba Đợi”; Hồ Quang Lợi, Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam; đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành, đoàn thể ở Trung ương và Thủ đô Hà Nội đã đến xem, chúc mừng, chia vui với các nghệ sĩ thực hiện vở diễn.

Cảnh trong vở “Thầy Ba Đợi” công diễn tại Hà Nội tối ngày 27-5.
Cảnh trong vở “Thầy Ba Đợi” công diễn tại Hà Nội tối ngày 27-5.

Vở Cải lương “Thầy Ba Đợi” đã được công diễn tại TP Hồ Chí Minh và tỉnh Long An, được đông đảo công chúng đón nhận nồng nhiệt. Vở diễn xây dựng nên hình tượng nghệ thuật Thầy Ba Đợi, tức Nhạc quan, Nhạc sư yêu nước Nguyễn Quang Đại thời Nhà Nguyễn và các nhân vật, các sự kiện lịch sử đương thời. 

Trên cơ sở tư liệu lịch sử - văn hóa khá ít ỏi, tác giả kịch bản, đạo diễn và ê kíp sáng tạo đã cố gắng lý giải và tái hiện con đường hình thành và phát triển của nghệ thuật Cải lương gắn liền với trang sử bi hùng của dân tộc tròn một thế kỷ trước. 

Đó là quá trình tiếp thu, phát triển cội nguồn dân ca Bắc Bộ; gần hơn là nhã nhạc, lễ nhạc cung đình Huế, kết hợp với hát Bội, với dân ca Nam Bộ, hình thành nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ, rồi cải biến, cách tân, thành ca ra bộ, hát chập, kết hợp với nghệ thuật sân khấu Pháp để tạo nên một vở cải lương hoàn chỉnh. Đó cũng là khoảng thời gian đất nước ta rên xiết dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, diễn ra quá trình đô thị hóa, sự xuất hiện tầng lớp thị dân, doanh nhân  trong bối cảnh giao lưu kinh tế, văn hóa với phương Tây. 

Ngay từ khi ra đời, nghệ thuật Cải lương đã mang tính dân tộc sâu sắc, nhân văn, mềm dẻo, năng động, có sự cách tân và độ mở cao. 100 năm qua, nghệ thuật Cải lương đã đồng hành cùng dân tộc, góp phần bồi đắp lòng yêu nước, ý chí độc lập, tự do, giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, hiện nay, không phải ai cũng hiểu đúng và đầy đủ ý nghĩa của sân khấu Cải lương, thậm chí có người còn hiểu sai, hiểu theo nghĩa tiêu cực. 

Vở cải lương “Thầy Ba Đợi” lần đầu tiên quy tụ được hơn 60 nghệ sỹ xuất sắc của cả ba miền Nam - Trung - Bắc, nòng cốt là Nhà hát Cải lương Việt Nam và Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang. Sự kết hợp ấy hoàn toàn không phải là phép cộng ngẫu nhiên, mà chủ đích là khẳng định sự thống nhất, đoàn kết và đa dạng của văn hóa Việt; là quá trình thiên di, mở cõi, bồi đắp văn hiến dân tộc của các bậc tiền nhân.

“Thầy Ba Đợi” lấy bối cảnh Việt Nam từ năm 1888, khi vua Hàm Nghi bị Pháp đày sang châu Phi và Nhạc sư Nguyễn Quang Đại được vua giao sứ mệnh giữ gìn nhã nhạc cung đình Huế. Mang theo di sản quý bôn ba vào Nam, Nhạc sư vừa phải trốn tránh sự truy lùng của giặc Pháp, vừa mở lớp truyền bá âm nhạc dân tộc. 

Ông được Ái Hoa (nghệ sĩ ưu tú Quế Trân thủ vai) - ái nữ của tổng đốc Đại Phong cứu giúp và đưa về dinh phủ ẩn náu. Tình yêu của đôi trai tài gái sắc nảy nở. Nhưng, vì tông tích của Nhạc sư tài hoa bị bại lộ, Ái Hoa chấp nhận hy sinh bản thân, về làm vợ một công tử ngông cuồng với điều kiện hắn không làm gì hại đến người yêu. Nhạc sư Quang Đại sau đó trở thành Thầy Ba Đợi, tiếp tục xuôi về Cần Đước, Long An. Ái Hoa ở lại gánh chịu nỗi đắng cay và kết thúc cuộc đời bằng cái chết tức tưởi…

Không chỉ miệt mài truyền bá âm nhạc dân tộc, Thầy Ba Đợi còn từng bước "dân dã hóa" âm nhạc cung đình Huế, kết hợp với dân ca Nam Bộ, sáng tác, cải biên, hệ thống hóa để tạo thành âm nhạc tài tử - linh hồn của âm nhạc Cải lương. Khá nhiều những bài bản tài tử mà ông có công hệ thống lại đã được chuyển tải đến khán giả trong vở diễn này.

Vở cải lương “Thầy Ba Đợi” do PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ viết kịch bản văn học, soạn giả Hoàng Song Việt, Phạm Văn Đằng chuyển thể cải lương, NSƯT Triệu Trung Kiên, Lê Trung Thảo đạo diễn, NSƯT Doãn Bằng thiết kế mỹ thuật, NSND Trọng Đài sáng tác âm nhạc, NSND Trần Ngọc giàu chỉ đạo nghệ thuật, NSƯT Nguyễn Xuân Vinh chủ nhiệm công trình. 

Vở diễn là công trình chào mừng sự kiện 100 năm sân khấu Cải lương và là hoạt động bên lề của cuộc hội thảo khoa học toàn quốc “Một thế kỷ hình thành, phát triển nghệ thuật Cải lương ở Việt Nam (1918-2018) – Những vấn đề đặt ra, định hướng và giải pháp phát triển”. 

Hội thảo là hoạt động khoa học thiết thực kỷ niệm 100 năm hình thành và phát triển nghệ thuật Cải lương do Đài Tiếng nói Việt Nam, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam và lãnh đạo một số địa phương phối hợp tổ chức một tháng trước tại TP Hồ Chí Minh. 

Thu hút sự quan tâm của đông đảo đảo người làm nghiên cứu, lý luận cùng các đạo diễn, diễn viên, nghệ sỹ sân khấu cải lương, tại hội thảo, các đại biểu đã bám sát thực tiễn, phân tích, chỉ ra những vấn đề nổi bật trong lịch sử 100 năm hình thành, phát triển; những đóng góp to lớn trên nhiều phương diện của nghệ thuật Cải lương đối với văn hóa nước nhà, đồng thời  đề xuất định hướng, biện pháp  nhằm bảo tồn, phát triển bộ môn nghệ thuật này. 

Như PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ phát biểu tổng kết tại hội thảo thì kết quả hội thảo sẽ cung cấp thêm những cơ sở khoa học để góp phần tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị (khóa X) về “Tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới”; là căn cứ để Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương và các cơ quan liên quan khác tham mưu, tư vấn cho Đảng, Nhà nước tiếp tục có những quyết sách đúng và trúng trong lãnh đạo, chỉ đạo phát triển các loại hình nghệ thuật truyền thống, trong đó có nghệ thuật Cải lương.

Theo kế hoạch, vở “Thầy Ba Đợi” sẽ vinh dự được diễn phục vụ các Đại biểu Quốc hội tham dự kỳ họp thứ 5, khóa 14 vào đêm 28-5 tại Nhà hát Lớn, Hà Nội.

Ngọc Nguyễn

Các tin khác

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Tiếc những thước phim, những bức ảnh nhuốm màu thời gian trong những kho tư liệu quý giá, nhiều năm qua, chàng trai trẻ của Thủ đô Hà Nội Viên Hồng Quang miệt mài theo đuổi công việc phục dựng tư liệu lịch sử bằng công nghệ số. Hàng nghìn tư liệu được phục chế, số hoá, đăng tải trên mạng xã hội, thu hút đông đảo người trẻ.

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

Bãi biển Soi Sim (Quảng Ninh) vừa trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách Corona Beach 100 năm 2026 - bảng xếp hạng những bãi biển đẹp nhất thế giới. Được ví như “viên ngọc bích tĩnh lặng giữa lòng vịnh Hạ Long”, Soi Sim gây ấn tượng nhờ cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái được bảo tồn và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với đời sống tư tưởng, văn hóa và nhận thức xã hội, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc xây dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng CAND không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực chính trị, lý luận hay báo chí truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật.

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.