Công nghệ đang khiến con người sa lầy

Công nghệ không chỉ đã và đang mang đến những thứ tuyệt vời, biến những điều trước kia tưởng chỉ là khoa học viễn tưởng, nhưng nay đã trở thành hiện thực. Song, nhiều nghiên cứu mới đây chỉ ra rằng việc lạm dụng quá nhiều các tiện ích và thiết bị công nghệ một thời gian dài có thể mang đến những kết quả hoàn toàn trái ngược với lợi ích của chúng.


Sự gia tăng công nghệ trong nơi làm việc có thể dẫn tới giảm năng suất lao động, trong khi đem công nghệ về nhà có thể làm mất đi thời gian nhàn rỗi. Sự quá ỷ lại vào công nghệ đang khiến con người tốn thời gian hơn, ích kỉ hơn và tất nhiên là lười hơn và bất an hơn.

Mặt trái của sự tích cực

Không thể phủ nhận Internet đã có những đóng góp rất to lớn cho nhân loại, đem lại cho con người cảm giác chân thực về một cộng đồng toàn cầu và chứa đựng một kho kiến thức khổng lồ mà không có bất kỳ một thư viện nào có thể sánh được. Tuy nhiên, Internet không đóng góp được nhiều cho vốn từ vựng của các ngôn ngữ. 

Trong thời đại này, những người nói tiếng Anh ở khắp nơi trên thế giới đang dần sử dụng “u” thay vì “you” (bạn), người Romania đang dần thay thế “ca” bằng “k”, người Đức đang dần thay thế từ “liebe Grüße” (lời chúc) bằng “lg”. Trong tiếng Tây Ban Nha từ “también” (cũng) đang dần trở nên không còn được sử dụng mà thay vào đó là từ viết tắt “tmb”. Tất cả những điều này dường như hé lộ một vấn đề: từ lóng trên Internet đang dần đặt dấu chấm hết cho chuẩn mực của ngôn ngữ bấy lâu nay.

Theo một số nhà nghiên cứu, việc thay thế các từ bằng chữ cái viết tắt là một việc khó có thể chấp nhận đối với các bài viết mang tính học thuật. Giới nghiên cứu luôn mong muốn có thể xuất bản các bài viết dễ hiểu nhất có thể, đáp ứng được phạm vi độc giả lớn nhất có thể, vì vậy không có lý do gì để người đọc phải cố gắng suy luận những cụm từ viết tắt trong đó. Tuy nhiên, cũng xuất hiện nhiều quan điểm cho rằng trong các cuộc trò chuyện cá nhân, các biên bản tốc kí ở các phiên tòa hoặc trong các tin nhắn, thì không cần phải chú trọng đến vấn đề viết tắt hay đầy đủ.

Ngôn ngữ luôn thay đổi một cách hữu cơ dù muốn hay không, mà điều đó do thỏa thuận về phương thức giao tiếp giữa các cá nhân dựa trên sự hiểu biết lẫn nhau. Theo đó, chỉ nên lo ngại khi bắt gặp các bài viết trên mạng từ các ấn phẩm quan trọng sử dụng lối dùng từ viết tắt thông dụng hiện nay do ảnh hưởng của mạng Internet.

Tờ The Daily Mail (Anh) dự đoán, sẽ có khoảng 50 tỉ thiết bị kết nối Internet trong 5 năm nữa. Sự phức tạp của công nghệ không ngừng gia tăng, những phần mềm ngoài thị trường về cơ bản vẫn là những phiên bản chưa hoàn chỉnh, vĩnh viễn nằm trong trạng thái thử nghiệm và nâng cấp. Khi ấy, con người sẽ có nguy cơ tốn nhiều thời gian hơn cho những việc “linh tinh” mà các sản phẩm công nghệ cao yêu cầu. Các thiết bị kết nối Internet có thể trở nên lạc hậu, cần phải được cập nhật và sửa lỗi liên tục theo thời gian để khắc phục các hiểm họa về an ninh và vi phạm quyền riêng tư. 

Điều này khiến các món đồ công nghệ cao lấn át phần lớn thời gian các cá nhân dành cho người thân, sự nghỉ ngơi cá nhân cũng như nhiều hoạt động khác. Ngoài ra, sẽ rất khó khăn để nhớ hết từng tài khoản trực tuyến cho từng thiết bị “Internet vạn vật”. Với nhiều thiết bị khác nhau và không thống nhất, việc quản lý các thiết bị cá nhân và danh tính số có thể là một công việc nặng nề.

Việc chuyển một số lượng lớn những vật dụng “thông thường” thành những thiết bị thông minh có kết nối mạng có thể mang đến nhiều căn bệnh làm điên đầu hàng tỉ người. Giới khoa học mới đây công bố thêm một hội chứng mới ra đời theo sự phát triển của mạng xã hội và các phụ kiện công nghệ có tên FOMO (tạm dịch: sợ bỏ lỡ điều gì đó). Hội chứng này miêu tả trạng thái khi một ai đó dính chặt lấy Facebook hay Twitter vì sợ sẽ bỏ lỡ một cuộc nói chuyện trên mạng xã hội thay vì bước ra ngoài cuộc sống cùng giao tiếp thực với bạn bè và gia đình.

Bên cạnh đó, một cuộc khảo sát của tờ The Daily Mail cho biết, trẻ vị thành niên là những người bị tác động bởi Internet nhiều hơn cả. Có tới 87% giáo viên đồng ý với quan điểm: “Công nghệ số ngày nay đã tạo ra một thế hệ có khả năng tập trung kém và rất dễ bị sao nhãng trong thực tế bằng nhiều chiêu trò phân tán sự chú ý theo mục đích của những nhà phát triển hơn là phục vụ học tập”. 

Ngoài ra, cuộc khảo sát này còn nhấn mạnh, công nghệ là một trong số những thủ phạm chính của hiện tượng “dễ quên”. Số lượng người sử dụng những sản phẩm công nghệ tiến bộ đang ngày càng tăng, và tương ứng với đó là những người thường xuyên ngơ ngác vì thiếu ngủ cũng gia tăng, dẫn tới sự quên lãng mức độ cao.

 Việc dành quá nhiều thời gian trên Internet hoặc sử dụng các sản phẩm công nghệ cao có thể gây ra những thay đổi trong não bộ giống như trí óc của những người nghiện rượu hoặc ma túy. Những “con nghiện Internet” - đặc biệt là các game thủ, những người bỏ bê mọi hoạt động xung quanh để triền miên ngày dài bên các trò chơi trực tuyến - có vùng chất xám và trắng bất thường tồn tại trong não. Họ bị thương tổn tất cả những vùng não bộ liên quan trực tiếp đến khả năng tập trung sự chú ý, cảm xúc, hoặc khả năng tạo quyết định.

Internet ngày nay như là một “ổ cứng ngoài” của bộ não con người. Mọi thông tin đều có thể được tìm kiếm thông qua nó, khiến con người ngày càng trở nên phụ thuộc quá nhiều vào Internet. Loài người đang dần mắc phải căn bệnh “tạm quên đi cả những kiến thức cơ bản nhất và hãy chăm chỉ hỏi Google”, với một hậu quả nhãn tiền là bệnh lười gia tăng, cùng với khối lượng tri thức bản thân tự tích lũy dần giảm sút cũng như mất dần khả năng ghi nhớ.

Giải pháp đến từ chính mỗi cá nhân

Công nghệ ngày càng làm ảnh hưởng đến cuộc sống của con người một cách sâu sắc, thậm chí còn tác động đến hành vi, thói quen sinh hoạt và những giá trị của cuộc sống. Có vẻ như đại đa số đang gánh chịu những phiền phức nhiều hơn là hưởng lợi, và chịu sự lệ thuộc rõ ràng vào công nghệ. Không phải ai khác mà chính mỗi cá nhân là những người cần hành động để giải quyết vấn đề này. Ở Hàn Quốc, không chỉ có các trung tâm phục hồi cho thanh thiếu niên nghiện Internet mà họ còn đưa hẳn vào chương trình giảng dạy cho các bé nhỏ tuổi cách để tự bảo vệ mình khỏi các tiện ích kĩ thuật số và công nghệ.

Chính các hành động nhỏ trong gia đình cũng sẽ giúp mọi người bớt thời gian dành cho các sản phẩm công nghệ và tránh được tác hại của chúng. Với các trẻ còn bé, lời khuyên của các nhà khoa học là không nên để cho các bé tiếp xúc với các thiết bị công nghệ. Sóng của điện thoại sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của bé, cũng như việc tiếp xúc với các màn hình điện tử quá sớm có thể dẫn đến việc trẻ bị suy yếu về thị lực. Với những cô cậu thanh thiếu niên, vấn đề cần được giải quyết tinh tế hơn. Những ông bố, bà mẹ nên tiếp xúc với con cái nhiều hơn, hiểu chúng hơn, và hướng dẫn đầy đủ về cách sử dụng những chiếc điện thoại thông minh hay máy tính cho mục đích tốt.

“Cá nhân hóa” và nâng cao cái “tôi” của mỗi con người là một trong những xu thế thúc đẩy sự phát triển và đem lại doanh số khổng lồ cho ngành viễn thông. Các nhà sản xuất, bằng mọi cách, kích thích nhu cầu sở hữu riêng các sản phẩm công nghệ cao, đáp ứng nhu cầu của từng cá nhân. Tuy vậy, chính các thiết bị liên lạc thông minh đó lại góp phần làm giảm sự liên kết giữa con người với con người trực tiếp, giao tiếp “mặt đối mặt” ngày càng hạn chế cũng như làm lỏng lẻo sợi dây kết nối trong các gia đình. 

Giải pháp tốt nhất vẫn là nên hạn chế sự có mặt của đồ công nghệ trong thói quen sinh hoạt hàng ngày. Những bữa cơm ấm cúng, những buổi trò chuyện ân cần sẽ tuyệt vời hơn rất nhiều nếu chúng không bị phá vỡ bởi tiếng chuông điện thoại của bố mẹ hay bởi những trò chơi điện tử “không thể rời tay” của con cái.

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ là một bước tiến nhảy vọt của nhân loại. Không ai nghi ngờ sức mạnh của Internet hay các sản phẩm công nghệ cao, nhưng con người đang sử dụng chúng như thế nào. Song song với những lợi ích to lớn lại là hàng loạt các ảnh hưởng tiêu cực, tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên đời sống của con người. 

Ảnh hưởng này cũng như những biến đổi khí hậu, có thể chưa đe dọa đến sự tồn tại của hành tinh này ngay lập tức, mà gây hại cho chất lượng và tương lai sau này của con người. Vậy nên, hãy cân đối lại thời gian sử dụng công nghệ trong ngày và tăng cường hơn nữa cho các hoạt động ngoài trời (thể thao, du lịch, hoạt động xã hội). Hãy tận dụng công nghệ, nhưng đừng lệ thuộc vào nó…

Anh Doãn

Các tin khác

Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị Công an xử lý thông tin sai sự thật, xúc phạm giám đốc

Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị Công an xử lý thông tin sai sự thật, xúc phạm giám đốc

Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) TP Huế cho rằng, việc lan truyền các thông tin sai sự thật về Giám đốc Sở đã làm xúc phạm danh dự, uy tín của cá nhân của Giám đốc; ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của ngành Giáo dục thành phố, gây hoang mang trong đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, phụ huynh và dư luận xã hội...

Cảnh giác SMS giả mạo ngân hàng, chiếm đoạt tài sản

Cảnh giác SMS giả mạo ngân hàng, chiếm đoạt tài sản

Tin nhắn SMS giả mạo thương hiệu ngân hàng (SMS Brandname) đang được kẻ gian lợi dụng để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Nguy hiểm hơn, tin nhắn giả mạo xuất hiện ngay trong luồng hội thoại chứa các thông báo chính thức của ngân hàng, khiến người dùng khó phân biệt thật – giả, dễ sập bẫy nếu mất cảnh giác.

Chủ động bảo vệ học sinh, sinh viên trước cạm bẫy trên không gian mạng

Chủ động bảo vệ học sinh, sinh viên trước cạm bẫy trên không gian mạng

Công an Đồng Nai đang đẩy mạnh phối hợp với ngành giáo dục và các địa phương tuyên truyền, trang bị kỹ năng nhận diện, phòng ngừa lừa đảo, dụ dỗ và xâm hại trên không gian mạng cho học sinh, sinh viên. Qua chiến dịch “Không một mình”, các em được hướng dẫn chủ động bảo vệ bản thân và tìm kiếm trợ giúp khi cần thiết.

Công an TP Huế tổ chức diễn tập ứng cứu sự cố an ninh mạng

Công an TP Huế tổ chức diễn tập ứng cứu sự cố an ninh mạng

Từ các tình huống cụ thể, các đội thi tham gia diễn tập sẽ phân tích nguy cơ, điểm yếu trong từng giai đoạn từ khi xây dựng hệ thống AI; triển khai các biện pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, báo cáo sự cố và đề xuất giải pháp khắc phục.

Khai mạc Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026

Khai mạc Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026

Sáng 6/11, tại TP Hồ Chí Minh, Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026 khai mạc với chủ đề “AI và Niềm tin số: Kiến tạo lá chắn An ninh Tài chính Việt Nam”. Sự kiện tập trung nhận diện những nguy cơ an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và tài sản trong quá trình phát triển các dịch vụ tài chính số.

Xử lý 2 chủ tài khoản Facebook lan truyền video đồi trụy

Xử lý 2 chủ tài khoản Facebook lan truyền video đồi trụy

Qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng An ninh mạng Công an TP Huế phát hiện tài khoản Facebook “Minh Khang Nguyễn” và Facebook “Ni SeVen” đăng tải bài viết kèm hình ảnh hai người ngồi trong xe ôtô VF3, trong đó có một người đàn ông không mặc quần, có mặc áo và một người phụ nữ.

Kỳ cuối: Xây dựng “văn hóa số” và sự đồng hành từ gia đình, nhà trường

Kỳ cuối: Xây dựng “văn hóa số” và sự đồng hành từ gia đình, nhà trường

Nhận diện được nguy cơ và đòn tấn công của tội phạm mạng mới chỉ là bước khởi đầu. Để bảo vệ thế hệ trẻ một cách bền vững trước ma trận cạm bẫy trên không gian ảo, vấn đề cốt lõi là phải xây dựng cho các em một “văn hóa số” chuẩn mực, hình thành bản lĩnh tự vệ số ngay từ trong tư duy. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chức năng - nhà trường - gia đình chính là yếu tố quyết định thành công trong sứ mệnh bảo vệ những công dân số tương lai.

Kỳ 2: “Không Một Mình” - chiến dịch nhân văn và mạng lưới “lá chắn”

Kỳ 2: “Không Một Mình” - chiến dịch nhân văn và mạng lưới “lá chắn”

Trước những diễn biến phức tạp, tinh vi của tội phạm công nghệ cao nhắm vào lứa tuổi thanh thiếu niên, lực lượng Công an đã nhanh chóng vào cuộc với quyết tâm chiến lược. Chiến dịch “Không Một Mình 2026 - Kết nối không tổn thương” được khởi động quy mô trên toàn quốc. Tại TP Hồ Chí Minh, sự phối hợp hiệp đồng tác chiến giữa Công an thành phố và Sở Giáo dục và Đào tạo, tạo nên một mạng lưới “lá chắn” an ninh số vững chắc, gửi đi thông điệp nhân văn sâu sắc: Không để bất kỳ đứa trẻ nào phải cô độc chiến đấu trước các hiểm họa trên không gian mạng.

Kỳ 1: Báo động đỏ, khi tội phạm công nghệ cao nhắm vào thế hệ trẻ

Kỳ 1: Báo động đỏ, khi tội phạm công nghệ cao nhắm vào thế hệ trẻ

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, không gian mạng vừa là kho tàng tri thức, vừa ẩn chứa vô số cạm bẫy tinh vi nhắm trực tiếp vào thế hệ trẻ. Trước thực trạng đó, Công an TP Hồ Chí Minh cùng các sở ban ngành thành phố đã và đang triển khai quyết liệt Chiến dịch “Không Một Mình”. Không chỉ là một chiến dịch truyền thông lan tỏa rộng khắp, đây còn là tấm “lá chắn” an ninh số vững chắc, huy động sức mạnh tổng hợp của gia đình, nhà trường và xã hội nhằm trang bị kỹ năng tự vệ, thay đổi tư duy và khẳng định một thông điệp đanh thép: Trong mọi nghịch cảnh trên không gian mạng, các em học sinh, sinh viên không bao giờ phải đơn độc đối mặt!

Mỗi sinh viên là một lá chắn bảo vệ không gian mạng

Mỗi sinh viên là một lá chắn bảo vệ không gian mạng

Trước những diễn biến phức tạp của tội phạm lừa đảo trực tuyến, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an - Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - nhấn mạnh kỹ năng tự bảo vệ trên không gian mạng cần trở thành năng lực thiết yếu của mỗi công dân số, đặc biệt là giới trẻ.

ACB cảnh báo nguy cơ mã độc trên iPhone, khuyến nghị cập nhật iOS mới

ACB cảnh báo nguy cơ mã độc trên iPhone, khuyến nghị cập nhật iOS mới

Mã độc Coruna, DarkSword khai thác lỗ hổng bảo mật trên iPhone chưa cập nhật hệ điều hành mới, trong khi các thủ đoạn chiếm SIM, kiểm soát điện thoại tiếp tục đe dọa an toàn tài khoản ngân hàng. ACB khuyến cáo người dùng chủ động nhận diện rủi ro, bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản.

Binance bị hack, hé lộ khả năng tin tặc xâm nhập qua laptop kỹ sư

Binance bị hack, hé lộ khả năng tin tặc xâm nhập qua laptop kỹ sư

Binance (sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới) ngày 30/10 cho biết, vụ tấn công ảnh hưởng tới khoảng 6,3 tỷ USD tài sản có thể bắt nguồn từ laptop của một kỹ sư bị xâm nhập. Sàn đã phối hợp với các đối tác phong tỏa khoảng 3 tỷ USD và cam kết bù đắp toàn bộ tổn thất.

Kỷ nguyên biến thể AI và bài toán bảo đảm an ninh nhân loại

Kỷ nguyên biến thể AI và bài toán bảo đảm an ninh nhân loại

Thập niên 2026-2035 đang chứng kiến một bước ngoặt lịch sử chưa từng có: Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dịch chuyển nhanh từ vai trò chủ yếu là công cụ hỗ trợ năng suất sang các hệ thống có mức độ tự chủ ngày càng cao, tác động sâu rộng tới kinh tế, xã hội và an ninh. Đằng sau những kỳ tích về kinh tế và công nghệ là những rủi ro với an ninh nhân loại.

Phát động Dự án CyberZ, phòng chống lừa đảo trực tuyến

Phát động Dự án CyberZ, phòng chống lừa đảo trực tuyến

Với thông điệp “Trang bị kiến thức - Làm chủ kỹ năng - Khuyến khích sáng tạo - Lan tỏa hành động”, CyberZ không chỉ hướng tới giúp sinh viên tự bảo vệ mình trước các nguy cơ lừa đảo trực tuyến, mà còn khuyến khích người trẻ chủ động tham gia bảo vệ cộng đồng, từng bước hình thành mạng lưới những “Chiến binh số” có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm.

Chính phủ Thụy Điển hạn chế ChatGPT và Claude vì lo ngại an ninh dữ liệu

Chính phủ Thụy Điển hạn chế ChatGPT và Claude vì lo ngại an ninh dữ liệu

Chính phủ Thụy Điển quyết định siết chặt việc sử dụng hai nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) ChatGPT và Claude trong các cơ quan công quyền do lo ngại nguy cơ rò rỉ dữ liệu nhạy cảm. Từ ngày 26/10, công chức Thụy Điển chỉ được phép sử dụng các nền tảng AI đã được cơ quan chức năng phê duyệt để bảo đảm an ninh thông tin.