Mặc dù sau nửa thế kỷ độc lập, cả nước đã rất cố gắng, nỗ lực nhưng hiện vẫn còn khoảng 500.000 liệt sĩ chưa xác định danh tính, trong đó 200.000 hài cốt liệt sĩ (HCLS) chưa quy tập và 300.000 HCLS đã an táng nhưng thiếu thông tin.
Hơn 16.000 ngôi mộ liệt sĩ cần giám định ADN
Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ do Chính phủ phát động; giữa tháng 3/2026, Ban Chỉ đạo 515 TP Huế triển khai công tác khảo sát thực tế các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ (NTLS) trên địa bàn nhằm phục vụ việc lấy mẫu giám định ADN xác định danh tính HCLS.
Ban Chỉ đạo 515 TP Huế đã quyết định thành lập Tổ công tác khảo sát thực trạng mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin an táng trong các NTLS trên địa bàn phục vụ lấy mẫu giám định ADN xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin gồm 95 đồng chí.
Theo kế hoạch, Tổ công tác sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương tiến hành rà soát, khảo sát tại các nghĩa trang liệt sĩ; thống kê, lập danh sách các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính; kiểm tra vị trí, hiện trạng mộ, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để phục vụ công tác lấy mẫu sinh phẩm giám định ADN theo quy định.
Qua thống kê, trên địa bàn TP Huế hiện có 17.194 mộ liệt sĩ có hài cốt đang được quản lý trong 61 NTLS. Trong đó 1.181 mộ có đầy đủ thông tin, 3.783 mộ có một phần thông tin và 12.230 mộ chưa có thông tin. Như vậy, số mộ liệt sĩ cần thực hiện xác định danh tính bằng phương pháp giám định ADN là 16.013 mộ, chiếm 93,13%.
Đại tá Trương Viết Hải, Chính ủy Bộ CHQS TP Huế, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo 515 TP Huế chia sẻ, công tác khảo sát thực trạng mộ liệt sĩ phục vụ lấy mẫu giám định ADN xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin là nhiệm chính trị quan trọng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, sớm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi của mình, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân gia đình liệt sĩ và dân tộc; tuy nhiên đây là việc khó, yêu cầu cao, cần cụ thể và chính xác. Do đó, để hoàn thành nhiệm vụ thiêng lêng này, Ban Chỉ đạo 515 TP Huế yêu cầu các địa phương phối hợp với Tổ công tác và các đơn vị liên quan triển khai thực hiện một cách chặt chẽ, chu đáo, khoa học, phấn đấu hoàn thành xong trước ngày 26/3 để báo cáo các cấp theo quy định.
Hoạt động khảo sát, lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN tại các NTLS trên địa bàn thành phố nhằm tạo bước chuyển biến mạnh mẽ trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân gia đình liệt sĩ và thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
Được biết, việc rà soát thân nhân liệt sĩ được thực hiện theo mức độ ưu tiên gần kề. Cụ thể, sẽ tiếp cận ngân hàng gen ở các đầu mối như: mẹ đẻ liệt sĩ; bà ngoại ruột của liệt sĩ; anh chị em cùng mẹ đẻ với liệt sĩ; bác, cậu, dì là anh, chị, em ruột của mẹ liệt sĩ; con của chị gái, em gái mẹ đẻ liệt sĩ; con của chị gái, em gái của liệt sĩ để thực hiện thu mẫu. Mục tiêu cao nhất là xác định cho được danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin thông qua việc thu thập và so sánh mẫu ADN của thân nhân và HCLS để các gia đình liệt sĩ sớm tìm lại được người thân.
Ứng dụng công nghệ tìm tên, tuổi liệt sĩ
Với quyết tâm sớm tìm lại danh tính cho các HCLS, trong năm 2025, Công an TP Huế tiếp tục phát huy vai trò là đơn vị thường trực, tiên phong, đảm bảo công tác thu thập, vận chuyển mẫu ADN đã thu nhận đúng quy trình, đúng tiến độ; tiếp tục phối hợp với Cục Cảnh sát QLHC về TTXH - Bộ Công an và các ban, ngành liên quan triển khai rà soát, đối sánh dữ liệu giữa mẫu ADN thân nhân liệt sĩ với các liệt sĩ để sớm xác định được danh tính các liệt sĩ trên địa bàn.
Thượng tá Nguyễn Viết Phương, Trưởng Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an TP Huế cho biết, trong đợt đầu tiên triển khai lấy mẫu AND vào năm 2025, Công an TP Huế đã phối hợp chặt chẽ với Cục Cảnh sát QLHC về TTXH thu nhận mẫu từ 18 thân nhân liệt sĩ – tất cả đều là những đối tượng ưu tiên đặc biệt. Trong số này, có 9 mẫu được thu từ mẹ đẻ liệt sĩ, trong đó có 2 Mẹ Việt Nam Anh hùng; 9 mẫu còn lại từ thân nhân cận huyết thống gần nhất theo quy định chuyên môn.
Đối với những trường hợp thân nhân liệt sĩ không ốm đau, bệnh tật, không thể di chuyển được, Tổ công tác của Công an TP Huế phối hợp Đoàn công tác của Cục Cảnh sát QLHC về TTXH tiến hành lấy mẫu trực tiếp tại nơi cư trú. Có những chuyến đi thu mẫu ADN lưu động; các cán bộ, chiến sĩ phải ngược lên vùng cao, vào đến bản làng gặp gỡ từng người thân của liệt sĩ, hướng dẫn kê khai thông tin…
Công an TP Huế đang tiếp tục khẩn trương rà soát dữ liệu thông tin HCLS chưa xác định được danh tính và nhân thân gia đình có liệt sĩ chưa xác định được thông tin hài cốt có thể thu mẫu đối sánh; làm sạch thông tin thân nhân liệt sĩ và tạo lập kho dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Các mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ được đơn vị xét nghiệm thu nhận, giám định và đưa vào ngân hàng gen, sau đó được phân tích, đối sánh và xác thực thông tin với mẫu hài cốt liệt sỹ đã và đang tiếp tục tìm kiếm, quy tập lấy mẫu.
Công an TP Huế yêu Công an các đơn vị, địa phương phối hợp rà soát, khảo sát và thu thập thông tin liệt sĩ. Trên cơ sở dữ liệu do Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (nay là Sở Nội vụ) cung cấp, Công an TP Huế đã phân loại, chuyển danh sách về các tổ công tác cấp xã, đồng thời hướng dẫn cụ thể quy trình thực hiện.
Đặc biệt, để phục vụ cho việc xác định danh tính liệt sĩ qua phương pháp giám định ADN theo dòng họ ngoại, đến nay TP Huế đã thu nhận thông tin từ 1.241 trường hợp thân nhân, trong đó có: 9 mẹ đẻ liệt sĩ; 620 anh chị em ruột cùng mẹ; 47 anh chị em cùng mẹ của mẹ liệt sĩ; 67 anh em con của chị gái, em gái mẹ liệt sĩ; 498 con của chị gái, em gái của liệt sĩ. Đây là nguồn dữ liệu có ý nghĩa vô cùng to lớn trong việc đối chiếu, khớp nối thông tin để xác minh danh tính cho hàng nghìn liệt sĩ chưa rõ tên tuổi, góp phần mang lại niềm an ủi cho thân nhân và khẳng định trách nhiệm của chính quyền trong công cuộc tri ân những người đã hy sinh.
Hiện, Công an TP Huế đang tiếp tục yêu cầu Công an các xã, phường phối hợp với Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH đẩy mạnh công tác rà soát, bổ sung thông tin thân nhân liệt sĩ theo dòng họ ngoại, nhất là những trường hợp chưa cập nhật được trên hệ thống hoặc mới phát sinh. Kiểm tra, đối chiếu dữ liệu liên ngành để chuẩn hóa danh sách lấy mẫu ADN, chuẩn bị tốt cho các đợt thu nhận tiếp theo…
Việc thu nhận mẫu ADN không chỉ là một bước tiến trong việc áp dụng công nghệ vào công tác chính sách mà là hành trình đầy nhân văn kết nối giữa quá khứ với hiện tại – để những người đã ngã xuống vì Tổ quốc được yên nghỉ nơi đất mẹ thiêng liêng đúng với tên tuổi của mình.
Đội nắng đến từng nhà phục vụ thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính 
Công an tỉnh Hà Nam thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ 
Cà Mau xây dựng Đền tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ và người có công 
