Trong khoảng vài năm trở lại đây, người dân phường Hòa Hải cũng như du khách thập phương khi đến với Đà Nẵng, ghé thăm danh thắng Ngũ Hành Sơn không khỏi ngạc nhiên khi bắt gặp hình ảnh về cột mốc chủ quyền Trường Sa Đông đứng sừng sững bên con đường chạy dọc biển Khuê Mỹ.
Đó là tâm nguyện của cựu lính đảo Trường Sa, ông đã tự bỏ tiền túi ra để xây dựng nên cột mốc này với tâm niệm, những ai yêu biển đảo quê hương nhưng chưa một lần được đến với Trường Sa thì khi đến đây, bắt gặp hình ảnh này sẽ thêm yêu đất nước, con người Việt Nam.
Thứ nữa, cột mốc này được ông xây dựng trong thời kỳ ông lặn lội khắp Nam chí Bắc để tìm lại những người anh em đồng chí đã đóng quân tại đảo Trường Sa Đông trước đó. Xây cột mốc, ông hi vọng du khách đến với Đà Nẵng sẽ biết đến cột mốc chủ quyền Trường Sa Đông trên đất liền, từ đó đồng đội của ông biết để liên lạc.
Cột mốc chủ quyền Trường Sa Đông trên đất liền
Ông Trần Văn Xuất (49 tuổi), hiện là Chi hội trưởng Chi hội CCB tổ 15A phường Hòa Hải. Sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo ở vùng biển Hòa Hải, kí ức tuổi thơ là những tháng ngày giong thuyền lênh đênh trên biển cả. Cũng phải đến khi Xuất gác bút nghiên, lên đường nhập ngũ thì bố mẹ mới thôi nghề biển, lên bờ mở cơ sở chế tác đá mĩ nghệ, cũng là tiền thân cơ sở của ông bây giờ.
Đấy là thời điểm ông đang học lớp 8, giấu cha mẹ đăng ký đi bộ đội. Và ngày 6/2/1984, ông nhập ngũ, sau khóa huấn luyện, ông cùng với các đồng chí khác hành quân đến đảo Trường Sa Đông, thuộc Lữ đoàn 146 Trường Sa (Khánh Hòa) với chức vụ Tiểu đội trưởng DKZ75. Sau 3 năm đóng quân tại đây, đến tháng 5/1987, Trần Văn Xuất xuất ngũ về lại địa phương.
Người cựu binh già này chia sẻ, tuy thời gian ở ngoài đảo rất ngắn ngủi, nhưng đó thực sự là những năm tháng đáng nhớ nhất trong cuộc đời của ông. Có sống trong hoàn cảnh khó khăn, giữa muôn trùng sóng gió mới hiểu hết tấm lòng của nhau. Hồi đó, ông Xuất là chỉ huy, nên có thể không biết tường tận hết từng anh em trong đơn vị, nhưng mọi người thì rất rõ về thủ trưởng của mình.
Xuất ngũ, về lại địa phương, ông Xuất tiếp cận nghiệp làm đá của bố mẹ, tất tả lao vào cuộc mưu sinh. Trong những tháng ngày bươn chải đó, kí ức về những ngày tháng khổ cực ở Trường Sa cứ luôn hiện hữu, để rồi, khi bắt đầu tích cóp được ít tiền bạc, ông quyết định đi tìm đồng đội cũ. 31 đồng chí, quê tứ xứ, từ Hà Nam Ninh (cũ) đến tận Khánh Hòa, mỗi người một hướng nhưng không vì thế mà ông nản chí.
“Khi tui quyết định đi tìm đồng đội cũng như lúc xây biểu tượng cột mốc chủ quyền trên đất liền, đều gặp phải sự phản đối từ vợ con và những người xung quanh. Nhưng khi nghe tui giải thích, họ hiểu được tấm lòng của mình nên đã quay sang ủng hộ”, ông Xuất phân trần.
Ý tưởng xây cột mốc chủ quyền Trường Sa Đông được manh nha trong một lần ông Trần Văn Xuất chạy ra biển Khuê Mỹ vào một sáng mùa đông. Tình cờ, trong sương sớm, ông bắt gặp hình ảnh con thuyền lớn đang giong buồm ra khơi, nỗi nhớ về đảo Trường Sa, về những tháng ngày đầy ắp kỷ niệm với đồng đội cứ thế dội về nôn nao.
Trở về, ông quyết định cho xây dựng theo nguyên bản cột mốc Trường Sa Đông trên biển, nơi ông đã từng gắn bó suốt 3 năm trời. Đó là thời điểm đầu năm 2009. Vật liệu có sẵn, nhưng để hoàn thành công trình này, ông đã mất hơn một năm ròng, với kinh phí khoảng 170 triệu đồng.
Công trình cao 6m, chiều rộng mỗi bên là 1,5m, được đặt trang trọng trong khuôn viên cơ sở sản xuất đá Xuất Ánh do ông làm chủ, hướng ra biển lớn ngay cạnh con đường biển Trường Sa – Hoàng Sa. Hai bên cột mốc chủ quyền này còn được trồng hai cây bàng vuông, là quà tặng từ đảo Trường Sa lớn do hai người bạn mang về. Từ xa, có thể nhìn thấy cột mốc chủ quyền Trường Sa Đông vút cao sừng sững giữa không gian thanh bình của Đà thành.
Từ khi khánh thành đến nay, đã có hàng ngàn lượt du khách trong nước và quốc tế tìm đến để chiêm ngưỡng tác phẩm độc nhất vô nhị này. Nhiều người ở các tỉnh thành khác, khi đến Đà Nẵng đều tìm đến cột mốc chủ quyền này để chụp ảnh lưu niệm. Năm 2010, Ban liên lạc Cựu chiến binh quân khu Trị Thiên cũng đã tặng kỷ niệm chương cho ông Trần Văn Xuất về tác phẩm này cũng như những đóng góp to lớn của ông trong các hoạt động của quân khu.
Tấm lòng của một người lính Trường Sa
Ông Trần Văn Xuất chia sẻ, ông may mắn hơn những đồng đội khác khi trở về đời thường, được thừa hưởng thành quả lao động từ bố mẹ và làm ăn phát đạt. Nhưng cứ mỗi khi bưng bát cơm ăn, nâng một chén rượu chúc tụng từ bạn bè, ông lại đắng lòng nghĩ đến đâu đó trên đất nước này, những người bạn của mình, hoặc có thể là những người mình chưa từng gặp, đang phải mướt mải mưu sinh vì cơm áo gạo tiền. Từ nỗi lòng đó, ông Xuất quyết định từ bỏ thói quen hút thuốc và uống rượu bia để dành số tiền ấy quyên góp làm từ thiện.
Ông Xuất bắt đầu hành trình đi tìm lại những người đồng đội cũ ngoài đảo xa từ năm 2005. “Ngày đó, bà xã tui phản đối dữ lắm. Bà không lo chuyện tui vung tiền bạc làm cái việc chẳng giống ai mà lo cho sức khỏe, sự an toàn của tui trên những chặng hành trình”, ông Xuất kể. Nhưng rồi, chứng kiến cảnh đêm đêm đang yên giấc nồng, thấy chồng vùng dậy lấy xe chạy suốt đến địa điểm nào đó vì vừa chợt nhớ ra một vài chi tiết về đồng đội, đến sáng hôm sau mới trở về, vợ ông đã thôi không ngăn cản nữa.
Sau 4 năm, người cựu chiến binh già này đã đi qua những chặng hành trình tưởng như không tưởng, hôm nay đang ở miền Bắc, thoắt cái ngày mai đã có mặt tại Nha Trang, rồi Tây Nguyên. Sự lặng thầm không mệt mỏi ấy đã được đền đáp xứng đáng khi ông tìm được và nối liên lạc được với 25 đồng chí trên khắp mọi miền đất nước. Còn 6 đồng đội nữa, vì cuộc sống cơm áo gạo tiền nên đã tha phương kiếm sống, giờ chẳng ai biết địa chỉ cụ thể ở đâu.
Sau bao đêm trằn trọc suy nghĩ, ông Xuấy quyết định xây cột mốc chủ quyền đảo Trường Sa Đông, vừa là để khơi dậy ý thức chủ quyền biển đảo trong mỗi người, vừa để làm nơi tín hiệu để nhắn gửi đến 6 đồng đội còn lại. Trong khoảng thời gian ấy, ông bắt đầu nhớ lại những kỷ niệm trong những ngày quân ngũ. Cùng với việc cột mốc chủ quyền được hoàn thành, nhiều người truyền tai nhau đã giúp ông hoàn thành tâm nguyện trong năm 2010.
Sau khi tìm lại đủ 31 đồng đội trên đảo Trường Sa Đông năm nào, ông Trần Văn Xuất đã tự bỏ tiền ra, tổ chức cuộc hội ngộ các cựu binh ngay tại nơi ông đã cho dựng lên cột mốc chủ quyền này. Từ đó đến nay, năm nào cũng vậy, ông Xuất đều tổ chức gặp mặt những người anh em, đồng đội cũ đã một thời chia ngọt sẻ bùi với nhau.
Ông Xuất trầm ngâm, trong số những người đồng đội cũ, ông vẫn nhớ nhất người anh em Trần Văn Lẹm, quê Phú Yên. Tháng 8/1985, anh Lẹm bị đau ruột thừa, phải vào đến đất liền để mổ gấp, may có tàu cá đi ngang qua, đồng đội đã đưa Lẹm lên tàu lúc 9 giờ sáng nhưng phải đến 5h chiều mới vào đất liền. Tưởng không qua khỏi, nào ngờ Lẹm vẫn sống.
Đây cũng là trường hợp thứ 31 ông tìm được liên lạc. Vì gia cảnh nghèo khó, anh Lẹm đã đưa gia đình lên Đắk Lắc làm kinh tế mới, bản thân trải qua 3 lần mổ ruột thừa, sức khỏe giảm sút chẳng làm được việc gì. Sau khi gặp lại, ông đã vận động anh em quyên góp giúp đỡ đồng đội cũ trong cuộc sống. Với những người đồng đội, đồng chí cũ khi gặp lại, ông đều mang tặng từ 10 đến 20 triệu đồng để làm chi phí sửa chữa lại nhà cửa.
Không chỉ có tấm lòng thơm thảo với những đồng chí đã một thời đồng cam cộng khổ ở Trường Sa, cựu chiến binh Trần Văn Xuất với cơ sở đá Xuất Ánh đang ăn nên làm ra đã có nhiều hoạt động mang ý nghĩa thiện nguyện giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, gia đình neo đơn và đặc biệt là con em cựu chiến binh.
Hiện tại, cơ sở này đang tạo công ăn việc làm ổn định cho 75 người, chủ yếu là con em các cựu chiến binh, với mức thu nhập hàng tháng từ 3 đến 10 triệu đồng tùy theo tay nghề. Không chỉ vậy, với địa phương bản thân ông cũng rất tâm huyết với công tác thiện nguyện, đền ơn đáp nghĩa.
Tôi đã tìm gặp ông Nguyễn Văn Hiền, Chủ tịch UBND phường Hòa Hải để tìm hiểu thêm về những việc làm của ông Xuất với địa phương, ông cũng không tiếc lời khen ngợi. Không chỉ trong phạm vi phường mà trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, ở đâu có khó khăn, neo đơn là ở đấy có dấu chân của ông Xuất.
Tính đến nay, ngoài việc cho xây dựng cột mốc chủ quyền Trường Sa Đông ngay trong khuôn viên nhà mình, cùng với đó là hoàn thành tâm nguyện tìm lại đồng đội, đồng chí, cựu chiến binh Trần Ánh Xuất đang vận động thành lập các chi hội cựu chiến binh Trường Sa Đông tại các tỉnh Bình Định, Phú Yên và Khánh Hòa để tiện giúp nhau trong cuộc sống.
Ông Lê Hoàng Đức, Chủ tịch UBND quận Ngũ Hành Sơn cho biết thêm: “Mọi việc làm của ông Trần Văn Xuất đều xuất phát từ tâm, thiện nguyện và được địa phương cũng như bà con ghi nhận. Đặc biệt, việc cho xây dựng mô phỏng chủ quyền Trường Sa Đông trên đất liền đã vượt xa cả ý nghĩa tìm lại đồng đội, bởi đến nay nó đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, du khách thập phương đến với Ngũ Hành Sơn đều đến với công trình này bằng tất cả sự trân trọng. Thời gian qua, nhiều trường học cũng đã cho học sinh đến để tham quan, giáo dục và khơi dậy lòng yêu nước, ý thức và tự hào về chủ quyền biển đảo quê hương”
