Chuẩn mực về nghệ thuật, đậm giá trị lịch sử, văn hóa

• 450 doanh nghiêp tham gia triển lãm quốc tế Công nghiệp thực phẩm
• Nhiều bất ngờ tại triển lãm "Một thành phố khác"
• Khám phá dàn du thuyền xa xỉ “tấn công” triển lãm dành cho nhà giàu
• Ấn tượng nhà triển lãm tác hại của ma túy

Đồng chí Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Chính phủ; đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương… đã gửi lẵng hoa chúc mừng NSND Ngô Mạnh Lân.

Họa sĩ, NSND Ngô Mạnh Lân xúc động chia sẻ về triển lãm chiều ngày 2-11.

Dạo một vòng ngắm các tác phẩm được trưng bày trang trọng tại triển lãm, họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Phó Chủ tịch thường trực Hội Mỹ thuật Việt Nam cho biết, các ký họa trưng bày cho thấy đam mê, sự bền bỉ lao động nghệ thuật  của NSND Ngô Mạnh Lân. 

Người xem không chỉ thấy được những chặng đường sáng tác quan trọng nhất của tác giả, mà  còn gặp nhiều tư liệu quý, ghi chép lại những dấu ấn lịch sử, văn hóa của đất nước qua nhiều giai đoạn, đặc biệt là kháng chiến chống Pháp…

Văn nghệ sĩ nhiều thế hệ và đông đảo người yêu mến họa sĩ, NSND Ngô Mạnh Lân đã đến chúc mừng và chia vui với ông.

Tại triển lãm, ký ức rưng rưng về một thời miệt mài học tập, lao động, sáng tác của NSND Ngô Mạnh Lân và những họa sĩ thuộc các thế hệ đầu của Trường Mỹ thuật Việt Nam đã trở lại qua câu chuyện xúc động của nhiều họa sĩ lão thành. Ngắm bức ký họa "Bà Khiêm", họa sĩ Mai Long cho biết, ông học Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam cùng với họa sĩ Ngô Mạnh Lân từ năm 1950. 

Họa sĩ Ngô Mạnh Lân cũng là một trong số những nghệ sĩ trẻ nhất của lớp họa sĩ kháng chiến. Ngày đó, cuộc sống rất kham khổ nhưng thầy và trò đều miệt mài lao động, sáng tác. Trong giai đoạn khó khăn ấy, họa sĩ, sinh viên có được các ký họa đã rất quý. 

Họa sĩ Ngô Mạnh Lân đã tạo được sự chú ý bởi kỹ thuật tạo hình rất tốt, vẽ nhiều nhưng các tác phẩm của ông không chỉ phản ánh hiện thực có sẵn mà trong đó luôn có phát hiện mới mẻ của chính tác giả về những vẻ đẹp đôi khi rất bình dị của đời sống… 

Trong đó, bức ký họa "Bà Khiêm của" NSND Ngô Mạnh Lân nhận được nhiều sự quan tâm của các bạn cùng khóa và cả các thầy trong trường, cho thấy tình yêu hội họa mãnh liệt của một họa sĩ trẻ.

Một góc triển lãm tranh ký họa “Nét thời gian”.

Vẽ được ký họa đã khó, giữ được ký họa qua các cuộc kháng chiến của đất nước lại càng quý hơn. Sau này, họa sĩ Ngô Mạnh Lân còn vẽ rất nhiều ký họa về con người, vùng đất trong nhiều giai đoạn khác nữa. Ông vẫn giữ được các ký họa cho đến ngày hôm nay là một kỳ công hiếm thấy.

Họa sĩ Lê Thiết Cương chia sẻ, anh đã nghe, xem, tìm hiểu rất nhiều về ký họa của Việt Nam và các nước. Nhưng ký họa của các họa sĩ ở các nước thường đơn giản. Ít có quốc gia nào, ký họa lại hoàn chỉnh như là ký họa của họa sĩ Việt Nam. Ký họa của NSND Ngô Mạnh Lân cũng thế. 

Các ký họa không chỉ có giá trị về mặt nghệ thuật. Qua tác phẩm, người xem còn cảm nhận được đời sống, văn hóa, lịch sử của đất nước qua nhiều giai đoạn. Đây là giá trị khác biệt của ký họa của các họa sĩ kháng chiến nói chung, của NSND Ngô Mạnh Lân nói riêng.

 NSND Ngô Mạnh Lân cũng cho biết, với ông, hội họa là đam mê từ thuở thiếu thời. Ngay khi Cách mạng tháng Tám thành công, ông đã vẽ hình Bác Hồ in trên tờ giấy thấm, treo lên phòng khách trong nhà. Năm 1950, ông trúng tuyển vào Trường Cao đẳng Mỹ thuật. “Đối với tôi, đây đúng là một giấc mơ có thật”, NSND Ngô Mạnh Lân chia sẻ.

Ba năm học ở trường, nhờ các bậc thầy về hội họa như họa sĩ Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn, Nguyễn Sỹ Ngọc, Nguyễn Văn Tỵ… hết lòng dìu dắt, hướng dẫn, các sinh viên như ông đã luyện cho mình cách vẽ, nhìn nhận sự vật để thể hiện trên tranh rất nhanh. Tại triển lãm tranh ký họa “Nét thời gian”, người xem bắt gặp nhiều ký họa là kết quả rèn luyện của ông từ năm 1952 như: Bà mẹ chiến sĩ, cảnh sản xuất, sinh hoạt, phong cảnh ở địa phương…

Đại tá, nhà thơ Phạm Khải, Phó TBT Báo Công an nhân dân chúc mừng họa sĩ, NSND Ngô Mạnh Lân.

Đặc biệt, các tác phẩm được họa sĩ Ngô Mạnh Lân vẽ trong khoảng thời gian ông vào bộ đội, đi chiến dịch Điện Biên là một trong số các mảng màu nổi bật của triển lãm. 

Hàng loạt các ký họa về hình ảnh người lính, từ hành quân, đào công sự, làm giao thông hào, học tập xây dựng quyết tâm, cho đến những khoảnh khắc bộ đội tắm giặt trong suối sau đêm hành quân, phút nghỉ ngơi, thư giãn, suy tư, trầm ngâm đợi lệnh… đều được ông “chớp” rất nhanh và thổi hồn vào từng trang ký họa.

Họa sĩ Ngô Mạnh Lân nhớ lại: Ngay từ khi còn đi học, ông và các sinh viên luôn được họa sĩ Tô Ngọc Vân định hướng rằng hội họa cũng là một công tác, người vẽ là một cán bộ. 

Ngoài giờ học, sinh viên dành thời gian đi thực tế và vẽ, tự rèn luyện, nâng cao nhận thức, khả năng chuyên môn. Năm 1953, khi vừa kết thúc lớp chỉnh huấn 3 tháng cho các văn nghệ sĩ, ông vào bộ đội, nhận lệnh cùng đơn vị hành quân đi chiến dịch và bắt nhịp rất nhanh. 

Dù có khi mệt mỏi rã rời, cùng ăn, cùng ở, cùng đánh đồn, cùng trú ẩn trong các công sự, nghe tiếng súng nổ ầm ầm, nhìn những đường đạn chíu chít trước mặt…, ông vẫn tranh thủ thời gian để vẽ. Tháng 5-1954, chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc, ông được phép vào trung tâm Mường Thanh lấy tài liệu, nằm ở giao thông hào gần hầm Đờ Cát. Ban ngày đi vẽ, ban đêm ông về hầm nghỉ. Rất nhiều ký họa về các cứ điểm Điện Biên Phủ được ông thực hiện trong khoảng thời gian này. 

Ký hoạ đồi A1 ngay sau đêm công kích được trưng bày tại triển lãm “Nét thời gian” là một trong số đó. Nhiều ký họa sau đó đã trở thành chất liệu cho ông sáng tác tiếp. Tác phẩm tranh sơn dầu “Huyền tích đồi A1” được chon trưng bày năm 2014 và được Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam mua. Đây là một trong số các tác phẩm được ông hoàn thiện từ các ký họa đã thực hiện tại Điện Biên năm 1954.

Nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng chúc mừng họa sĩ, NSND Ngô Mạnh Lân

Thực tế, “kho” tranh ký họa của NSND Ngô Mạnh Lân còn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mà người xem cảm nhận được tại triển lãm “Nét thời gian”. Ông cho biết, các tác phẩm trưng bày tại triển lãm chỉ là một phần trong nhiều “thùng” tác phẩm ký họa ông đang bảo quản tại xưởng vẽ gia đình. Suốt 69 năm qua, từ ngày mới gắn bó với hội họa, theo học Trường Mỹ thuật Việt Nam, lặn lội trên chiến trường cùng bộ đội, về với nông dân cả miền xuôi lẫn miền núi, cho đến những tháng năm được cử sang Liên Xô học về làm phim hoạt hình rồi gắn bó với Hãng phim Hoạt hình Việt Nam, chưa bao giờ ông hết đam mê hội họa. Ở nơi đâu, ông cũng bị đời sống, cảnh vật quyến rũ, gọi mời. 

Nhờ sự chinh phục cảm xúc của chính mình bằng đường nét, sắc màu của những tháng năm ấy, ông đã kịp ghi lại rất nhiều khoảnh khắc, hình ảnh về đời sống, con người, cảnh vật nhiều vùng, miền ở trong nước và nước ngoài. Đến nay, cảnh cũ không còn, người xưa đã khác nhưng tất cả vẫn “sống” trong các ký họa của NSND Ngô Mạnh Lân, như cách ông gọi vui là những “nét thời gian” của năm tháng đã qua.

NSND Ngô Mạnh Lân còn cho biết, trước đây, họa sĩ không có máy ảnh như bây giờ nên ký họa là ưu thế. Có những ký họa được ông thực hiện chỉ trong vài phút. Đây là những khoảnh khắc rất quan trọng, nếu không nắm bắt nhanh, thực hiện nhanh, có thể nhân vật sẽ đi mất. Với ký họa, họa sĩ còn gửi gắm, lưu giữ được cả những rung động của cảm xúc qua từng nét vẽ - điều mà không máy ảnh, công nghệ nào thay thế được. 

Cho đến tận hôm nay, mỗi khi ngắm lại các ký họa của mình, ông  vẫn thấy bồi hồi, xúc động về những khoảng đời đã trải qua. Ông lựa chọn một số tranh ký họa, thực hiện triển lãm “Nét thời gian” như là cách để chia sẻ với bạn bè và giữ làm kỷ niệm. 

“Nét thời gian” là những nhành lá thời gian mà ông hái lượm trên bước đường “tự lập thân” (như lời cha ông dặn khi nhắm mắt) để dâng tặng cha, mẹ – những người đã sớm đi vào cõi vĩnh hằng trước khi ông bước chân vào Mỹ thuật.

Tuy nhiên, với người yêu mến NSND Ngô Mạnh Lân thì “Nét thời gian” không chỉ là những gì ông khiêm tốn nhận về mình. Bởi như Nhà xuất bản Mỹ thuật đã nhận định trong lời giới thiệu tập tranh ký họa “Nét thời gian”: “ Ở mảng tranh ký họa, năng lực quan sát, năng lực cảm thụ thiên nhiên, sự vật; kỹ năng sử dụng nét, đường nét và kỹ năng diễn tả ánh sáng của Ngô Mạnh Lân – đôi khi đã đạt tới độ thăng hoa và trình độ chuẩn mực. 

Qua tập tranh ký họa này của ông, người xem như được nghe, đọc những câu chuyện kể, những bài thơ trữ tình về quê hương, đất nước, con người; được thấy và trải nghiệm một cách thú vị và đầy ý nghĩa về một cuộc sống, một thời đại mà bản thân người nghệ sỹ đã từng được đắm mình trong đó, là nhân chứng, là người ghi lại nó…”.