Với phương châm “4 tại chỗ”, mỗi cơ quan, đơn vị, hộ gia đình và người dân từng bước trở thành một mắt xích quan trọng trong thế trận phòng ngừa, ứng phó với cháy, nổ ngay từ cơ sở.
Chủ động từ cơ sở, xử lý cháy ngay từ phút đầu
Thực tế công tác PCCC cho thấy, phát hiện sớm, báo cháy kịp thời và huy động lực lượng tại chỗ xử lý ngay từ những phút đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần ngăn cháy lan, hạn chế thiệt hại về người và tài sản. Bởi vậy, xây dựng lực lượng PCCC tại chỗ, trang bị kiến thức, kỹ năng và phương tiện cần thiết luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác phòng ngừa.
Tại tỉnh Thanh Hóa, cùng với lực lượng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ (CNCH) chuyên nghiệp, toàn tỉnh hiện có 2.886 đội PCCC cơ sở với hơn 37.000 đội viên và 4.351 đội dân phòng tại các thôn, bản, khu phố với hơn 43.000 thành viên. Đây là lực lượng nòng cốt trực tiếp tham gia công tác PCCC tại cơ quan, doanh nghiệp và khu dân cư, giữ vai trò quan trọng trong phát hiện, xử lý ban đầu các tình huống cháy, nổ.
Để phát huy hiệu quả lực lượng này, thời gian qua, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Thanh Hóa đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền các cấp tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác PCCC; đẩy mạnh tuyên truyền, huấn luyện, thực tập phương án, xây dựng và nhân rộng các mô hình PCCC phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, cơ sở.
Tại Công ty TNHH Giày Sunjade Việt Nam, Khu công nghiệp Lễ Môn, phường Quảng Phú, công tác PCCC được triển khai từ từng khu vực sản xuất. Với hơn 8.000 công nhân và đặc thù sử dụng nhiều nguyên liệu, vật tư dễ cháy, công ty duy trì Đội PCCC cơ sở gồm 150 thành viên, được huấn luyện nghiệp vụ, trang bị phương tiện và phân công nhiệm vụ cụ thể.
Hằng ngày, lực lượng này thường xuyên kiểm tra các khu vực sản xuất, kịp thời phát hiện, khắc phục nguy cơ mất an toàn; tổ chức tập luyện, kiểm tra phương tiện, bảo đảm khả năng xử lý khi có sự cố xảy ra. Cùng với lực lượng nòng cốt, công ty chú trọng trang bị kiến thức, kỹ năng PCCC cho người lao động thông qua các hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn và thực hành.
Anh Đỗ Minh Đức, Đội trưởng Đội PCCC cơ sở, Công ty TNHH Giày Sunjade Việt Nam cho biết: “Chúng tôi thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn công tác PCCC cho cán bộ, công nhân viên; duy trì tập luyện, hướng dẫn sử dụng, vận hành và bảo dưỡng các thiết bị PCCC. Khi phát hiện phương tiện có hư hỏng, chúng tôi kịp thời đề xuất sửa chữa, thay thế, bảo đảm luôn trong tình trạng hoạt động tốt, sẵn sàng khi có tình huống khẩn cấp”.
Tại các chợ, trung tâm thương mại và khu vực tập trung đông người, yêu cầu bảo đảm an toàn PCCC cũng được các đơn vị quản lý đặc biệt chú trọng. Tại chợ Tây Thành, nơi có hàng trăm hộ kinh doanh, Đội PCCC cơ sở gồm 30 thành viên được phân công trực 24/7. Hằng ngày, các thành viên phối hợp tuần tra, kiểm tra việc sử dụng điện, nguồn nhiệt; nhắc nhở tiểu thương sắp xếp hàng hóa, giữ thông thoáng lối đi và khắc phục những nguy cơ có thể dẫn đến cháy, nổ.
Từ doanh nghiệp đến các khu dân cư, thực tiễn cho thấy, xây dựng lực lượng PCCC tại chỗ phải gắn với việc duy trì hoạt động thường xuyên, nâng cao kỹ năng thực hành và ý thức trách nhiệm của từng thành viên. Đây cũng là nền tảng để tỉnh Thanh Hóa phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân trong công tác PCCC, lấy phòng ngừa làm chính, sẵn sàng xử lý sự cố ngay từ cơ sở.
Lan tỏa phong trào toàn dân tham gia PCCC
Đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng 2.041 “Tổ liên gia an toàn về PCCC”, 1.606 “Điểm chữa cháy công cộng”, lắp đặt hơn 5.713 màn hình số tuyên truyền về PCCC và CNCH. Thông qua các mô hình, hoạt động tuyên truyền, kiểm tra, hướng dẫn và thực hành kỹ năng PCCC được duy trì thường xuyên, giúp người dân nhận diện nguy cơ, biết cách báo cháy, sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ và chủ động thoát nạn khi cần thiết.
Điểm đáng chú ý trong công tác tuyên truyền PCCC tại tỉnh Thanh Hóa là sự đổi mới về nội dung, hình thức theo hướng chuyển mạnh từ tuyên truyền truyền thống sang truyền thông đa nền tảng, lấy người dân làm trung tâm, lấy chuyển đổi số làm động lực. Qua đó, kiến thức PCCC được truyền tải gần gũi, dễ tiếp cận, góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng phó với các tình huống cháy, nổ, tai nạn, sự cố trong cộng đồng.
Từ năm 2025 đến nay, riêng lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã phối hợp tổ chức 3.816 buổi tuyên truyền trực tiếp, tuyên truyền, trải nghiệm thực hành chữa cháy và CNCH, thu hút 885.129 lượt người tham gia; phát hơn 253.000 tờ rơi, cẩm nang, khuyến cáo PCCC; có 13.149 cơ sở ký cam kết bảo đảm an toàn PCCC và CNCH. Trên các nền tảng số, lực lượng chức năng đã đăng tải 1.716 tin, bài, video clip tuyên truyền; tổ chức 1.143 lớp huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC và CNCH cho 64.792 lượt người tham gia.
Những con số trên cho thấy phạm vi và quy mô triển khai công tác tuyên truyền, huấn luyện PCCC ngày càng được mở rộng. Tuy nhiên, hiệu quả quan trọng hơn cả là việc chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng thực tế, giúp người dân biết cách xử lý tình huống thay vì chỉ dừng lại ở nhận thức chung.
Một trong những hướng đi được tỉnh Thanh Hóa triển khai sớm là mô hình “Ba nhà”, gồm Nhà nước, nhà trường và nhà doanh nghiệp. Đồng thời, tỉnh đã thành lập 166 Trung tâm học tập cộng đồng PCCC và CNCH tại 166/166 xã, phường. Đây là nơi người dân, học sinh và cán bộ cơ sở được hướng dẫn, trực tiếp thực hành kỹ năng chữa cháy, thoát nạn, cứu người và sử dụng phương tiện PCCC.
Đại tá Tống Xuân Tân, Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an tỉnh Thanh Hóa khẳng định: “Nhân dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể và nguồn lực quan trọng trong công tác PCCC và CNCH. Bên cạnh lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH chuyên nghiệp, người dân, lực lượng PCCC cơ sở và lực lượng dân phòng là những người có mặt sớm nhất, giữ vai trò quyết định trong ‘thời gian vàng’ để phát hiện, báo động, cứu người và xử lý sự cố ban đầu. Vì vậy, cần xây dựng thế trận PCCC từ cơ sở, phát huy phương châm ‘4 tại chỗ’, lấy chủ động phòng ngừa và con người làm trọng tâm, để mỗi gia đình, cơ quan, đơn vị và người dân đều có kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ mình và cộng đồng”.
Thực tiễn triển khai tại tỉnh Thanh Hóa cho thấy, xây dựng phong trào toàn dân tham gia PCCC phải bắt đầu từ những việc làm cụ thể, thiết thực, từ duy trì hoạt động của các đội PCCC cơ sở, tổ dân phòng đến trang bị kỹ năng cho từng người dân. Khi mỗi cơ quan, doanh nghiệp, khu dân cư và hộ gia đình đều chủ động nhận diện nguy cơ, có phương tiện và biết cách xử lý tình huống ban đầu, khả năng phòng ngừa, hạn chế thiệt hại do cháy, nổ sẽ được nâng lên.
PCCC là trách nhiệm của toàn dân, phát huy sức mạnh cộng đồng, xây dựng thế trận PCCC vững chắc ngay từ cơ sở chính là giải pháp quan trọng để cùng lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, giữ gìn môi trường sống và làm việc an toàn trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
