Chiến tranh chống Iran: Trò hù họa hay một âm mưu?

Báo chí thế giới trong vài ngày qua đã thi nhau đưa tin và bình luận về những kế hoạch tấn công của Israel, Anh hay thậm chí của cả NATO nhằm vào Iran trong thời gian sắp tới. Sự kiện này được mở màn với một bài báo của bình luận viên Nahum Barnea trên tờ Yedioth Ahronoth (Israel) vào ngày 28/10, trong đó khẳng định Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng quốc phòng Ehud Barak đang nghiêm túc tính đến một cuộc chiến với Iran. Chưa hết, Tổng thống Simon Peres trong một bài trả lời phỏng vấn sau đó cũng tuyên bố: thời điểm tấn công Iran đang tới gần...

Israel đã sẵn sàng cho màn không kích

Tổng thống Simon Peres chỉ vài ngày sau (5/11) lại tiếp tục "đổ dầu vào lửa" với khẳng định "cuộc tấn công quân sự của Israel vào Iran đang càng có nhiều khả năng trở thành hiện thực".  Còn có thông tin cho rằng, Thủ tướng Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Barak trong vài ngày qua đã có những bước tư vấn tích cực với các thành viên cao cấp khác trong nội các nhằm vận động sự ủng hộ của họ khi chính thức đưa kế hoạch tấn công Iran ra bàn bạc trong chính phủ.

Từ trước đó, khả năng Iran có được vũ khí hạt nhân đã được nhắc tới từ  rất lâu với quan điểm chung của phương Tây cho rằng, các chuyên gia Iran dưới vỏ bọc của chương trình phát triển năng lượng hạt nhân đã bí mật nghiên cứu chế tạo đầu đạn hạt nhân dùng cho tên lửa. Khả năng này cũng được nói tới không ít lần tại Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Dư luận đang chờ đợi người đứng đầu cơ quan này là Yukiya Amano trong phiên họp ủy ban gồm đại diện 35 quốc gia thành viên vào giữa tuần này sẽ công bố một bản báo cáo chi tiết mới về chương trình hạt nhân của Iran cũng như những khả năng Tehran có thể lợi dụng để nghiên cứu chế tạo vũ khí hạt nhân (có tin đồn cho rằng, IAEA đã có những bằng chứng không thể bác bỏ về âm mưu chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran!).

Tờ Haaretz dựa trên các nguồn tin ngoại giao tại Vienna (Áo) còn khẳng định, việc chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran đang được khẩn trương tiến hành tại căn cứ quân sự Parchin nằm cách Tehran 30 km, nơi có những hầm ngầm đặc biệt dưới đất để thử nghiệm các cơ cấu nổ và trang bị máy tính hiện đại để mô phỏng hóa các vụ nổ.

Vấn đề trên còn được phía Israel làm gia tăng thêm sức nóng với một loạt những cuộc diễn tập quân sự đáng chú ý trong thời gian gần đây. Theo tờ Haaretz, quân đội Israel trong ngày 3/11 đã tổ chức một loạt các cuộc tập trận quy mô tại khu vực thành phố Holon, trong đó tập trung vào bài tập tấn công chính xác bằng tên lửa vào khu vực có dân cư sinh sống. Trước đó một ngày, quân đội Israel vừa cho phóng thử loại tên lửa đạn đạo Jericho có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Cũng trong cuối tháng 10 vừa qua, không quân Israel cũng tổ chức tập trận trên khu vực đảo Sardinia của Italia.

Nếu tổng hợp đầy đủ những thông tin được báo chí Israel tiết lộ, khả năng về một đòn không kích quy mô vào Iran được đánh giá cao nhất. Các đòn không kích cụ thể sẽ nhằm vào tất cả 17 cơ sở hạt nhân của Iran, trong đó có căn cứ quân sự Pachin, Trung tâm nghiên cứu hạt nhân tại Natanz, các boongke ngầm dưới đất tại ngoại ô thành phố Qom và cả nhà máy điện hạt nhân tại Busher v.v… Báo chí Israel còn nêu cụ thể 5 phương án tấn công vào Iran . Theo phương án đầu, các phi công Israel có thể tiếp cận Iran từ phía nam, qua khu vực biển Đỏ và không phận Arập Xêút. Kịch bản thứ hai là đột kích từ hướng đông qua không phận Jordan và Iraq (cả hai phương án trên đều có chiều dài đường bay xấp xỉ 1.600 km). Trong kịch bản thứ ba, đòn không kích có thể được tiến hành với sự hỗ trợ trung gian của Jordan và Arập Xêút với lộ trình đi dọc theo tuyến biên giới Iraq và Kuwait . Kịch bản tiếp theo là khả năng bay qua không phận Syria và Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng với những mâu thuẫn gần đây giữa Tel-Aviv và Ankara, phương án này có xác suất rất nhỏ. Kịch bản cuối cùng có tính tới con đường ngắn nhất (gần 1.500 km) qua không phận Syria và Iraq, nhưng rõ ràng rất hiếm có khả năng được thực thi vì mối nguy hiểm từ hệ thống phòng không của Syria.

Phản ứng của các bên 

Tehran về phần mình cũng có những phản ứng tức thời trước thông tin về những kế hoạch tấn công có thể nhằm vào mình. Trong bài trả lời phỏng vấn tờ báo Hurriyet Daily News (Thổ Nhĩ Kỳ), Bộ trưởng Ngoại giao Ali Akbar Salehi tuyên bố: Iran tin tưởng vào sức mạnh quân sự của mình có thể đánh bại âm mưu xâm lược của nước ngoài. Ngoài ra, theo lời vị bộ trưởng này, luôn sẵn sàng giúp đỡ Iran trong cuộc chiến trên còn có những quốc gia anh em khác như Thổ Nhĩ Kỳ và Syria . Ông Salehu còn nhấn mạnh thêm rằng, Israel trong 8 năm qua đã nhiều lần đe dọa Iran, nên thông tin về các kế hoạch tấn công của quốc gia Do Thái thật ra chẳng có gì mới. Trong một phản ứng có phần quyết liệt hơn, tờ Haaretz còn trích dẫn phát biểu của viên tướng Iran Hassan Firouzabadi trên hãng tin ISNA, khẳng định trong trường hợp bị Israel xâm lược, Iran sẵn sàng tấn công cả… Mỹ. "Chúng tôi sẽ bắt những kẻ xâm lược phải hối tiếc vì sai lầm của mình và sẽ trừng phạt chúng thật thích đáng" - tướng Firouzabadi nhấn mạnh.

Hiện đang có rất nhiều giả thuyết về những "tay chơi" sẵn sàng tham dự cũng như mức độ can thiệp của từng bên vào cuộc xung đột có khả năng xảy ra này. Theo "truyền thống" lâu nay, Mỹ sẽ luôn đứng về phía Israel trong mọi trường hợp. Chưa kể Tehran từ lâu đã trở thành "cái gai" thực sự trong con mắt của Washington . Tuy nhiên, một số nguồn tin nội bộ khẳng định, Tổng thống Barack Obama không muốn gây chiến với Iran trước thời điểm cuộc bầu cử tổng thống đã được ấn định vào tháng 11 năm tới. Nhưng cũng không loại trừ khả năng, tình hình sẽ "bắt buộc" Obama phải có quyết định cho hành động này.

Giả thuyết về khả năng chiến tranh với Iran cũng được báo chí Mỹ nhìn nhận khá nghiêm túc. Như tờ The Daily Beast còn vạch ra hàng loạt những khả năng thực tế của cuộc xung đột quân sự cũng như những hậu quả có thể kéo theo. Theo đó, đứng về phía Israel trong cuộc đối đầu với Iran có thể là hai đồng minh Mỹ và Anh. Bên phía Iran về lý thuyết sẽ có Syria và một số tổ chức cực đoan khác tại Liban, Iraq, Afghanistan và Pakistan . Chẳng hạn như trong trường hợp Israel tấn công Iran, các phần tử Hồi giáo cực đoan có thể phát động một chiến dịch khủng bố quy mô lớn nhằm vào Tel-Aviv và các đồng minh của họ. 

Tờ The Guardian dựa trên các nguồn tin cao cấp trong các cơ quan sức mạnh của Anh cũng khẳng định, giới chức quân đội Anh đang bàn bạc nghiêm túc về khả năng tham chiến chống lại Iran, bước đi đầu tiên là thành lập một nhóm nghiên cứu soạn thảo đặc biệt cho kế hoạch này. Một trong các kế hoạch của Anh là bố trí một loạt các tàu chiến và tàu ngầm có trang bị tên lửa Tomahawk gần khu vực biển của Iran . Anh hiện chưa tính tới khả năng can thiệp bằng bộ binh, nhưng cũng không loại trừ phương án sử dụng lực lượng đặc nhiệm. Tuy nhiên, yếu tố quyết định để bắt đầu chiến dịch quân sự chống Iran, theo nhận định của The Guardian chính là: Liệu IAEA có tìm ra bằng chứng thuyết phục về sự hiện diện của vũ khí hạt nhân tại Iran không? Dù vậy, tờ báo này cũng nhắc nhở thêm rằng, việc thiếu thông tin chính xác về khả năng Saddam Hussein có vũ khí hủy diệt hàng loạt cũng không thể ngăn Mỹ và Anh tung quân vào Iraq .

Trước tin đồn về khả năng NATO cũng tham gia vào kế hoạch trên, Tổng thư ký Anders Fogh Rasmussen đã ngay lập tức lên tiếng bác bỏ: "NATO chưa từng có và hiện cũng chưa có bất cứ dự định nào nhằm can thiệp vào tình hình tại Iran . Liên minh này không dính dáng gì tới việc giải quyết vấn đề Iran ". Ông Rasmussen nhân dịp này cũng kêu gọi Tehran nên tuân thủ nghiêm túc tất cả những nghị quyết của LHQ và từ bỏ chương trình làm giàu uranium của mình.

Những cơ sở để hoài nghi

Tờ Haaretz của Israel đã bày tỏ: Quan điểm này bắt nguồn từ những phản ứng và quan hệ mâu thuẫn ngay trong giới lãnh đạo hàng đầu của Israel . Nếu một loạt những mâu thuẫn trên chưa được giải quyết, khó có thể tính tới khả năng giới lãnh đạo Israel cùng đồng lòng phát động cuộc chiến chống Iran .

Mặt khác, các quan chức quân đội Israel hôm 3/11 vừa qua cũng kiên quyết bác bỏ mối liên quan giữa một loạt các cuộc tập trận của mình với kế hoạch tấn công Iran . Mối nghi ngờ càng được đánh giá là có cơ sở trước những phản ứng bình tĩnh của hai nhân vật khởi xướng (ý nói tới Netanyahu và Barak) trước những tin đồn về cuộc chiến sắp tới. Trong khi bày tỏ thái độ lo ngại thực sự chỉ là những nhân vật có quan điểm chống lại những hành động quân sự như Bộ trưởng Không bộ Benny Begin hay cựu Giám đốc Mossad là Meir Dagan. Ông trùm cũ của tình báo Israel trong hàng loạt các bài trả lời phỏng vấn trước đó đã gọi các kế hoạch chiến tranh chống lại Iran là "mất trí". Cần nói thêm, có giả thuyết cho rằng chính các cựu quan chức cao cấp của quân đội và tình báo Israel (cụ thể là những người có quan điểm phản đối chiến tranh như Dagan) đã cố tình xì ra thông tin về những kế hoạch trên nhằm phá hoại chúng. Chí ít, Thủ tướng Netanyahu đã ra chỉ thị điều tra về khả năng rò rỉ thông tin về các cuộc tấn công đã lên kế hoạch sẵn nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran, đích ngắm chủ yếu nhằm vào các cựu giám đốc Mossad và Shin Bet (Cơ quan An ninh nội địa Israel), những người nổi tiếng có quan điểm kiên quyết chống lại một cuộc chiến với Iran.

Tờ Haaretz còn đưa ra giả thuyết cho rằng, hai ông Netanyahu và Barak tung ra những tin đồn trên không chỉ nhằm đe dọa Iran mà còn nhằm tác động lên quan điểm của cộng đồng quốc tế, cụ thể hơn là nhanh chóng đạt được thỏa thuận về những biện pháp trừng phạt nghiêm khắc mới chống lại Tehran. Tờ báo trên dù sao cũng không loại trừ khả năng của các hành động quân sự, một khi Israel không thỏa mãn với mục tiêu đã đề ra.

Một trong những luận điểm quan trọng chống lại khả năng về một chiến dịch quân sự chống lại Iran chính là tình hình địa-chính trị đang có xu hướng gia tăng căng thẳng trên toàn khu vực. Một mặt là mâu thuẫn mới đây giữa Israel và Mỹ với Palestine liên quan đến lá đơn mới trình lên LHQ yêu cầu về việc thừa nhận quốc gia độc lập. Phản ứng lại lá đơn này, Washington và Tel-Aviv đã ngừng các khoản tài chính cung cấp cho chính quyền Palestine , trong đó có cả khoản chi trả tiền lương cho các nhân viên cơ quan mật vụ, lực lượng chính đảm bảo cho ổn định tại khu vực lãnh thổ tự trị này. Mặt khác, Israel vẫn chưa thể nào thiết lập được mối quan hệ láng giềng thân thiện với giới lãnh đạo mới tại Ai Cập, một yếu tố chắc chắn sẽ gây cho họ nhiều khó khăn một khi bắt đầu cuộc chiến với Iran . Trên bình diện quốc tế, phương Tây tỏ ra chưa mặn mà lắm với phương án tấn công Iran của Israel vì cho rằng, mối đe dọa hạt nhân đối với quốc gia Do Thái chưa hẳn đã rõ ràng để có thể gây ra một cuộc chiến gây nhiều bất ổn