Sếp hắn ôn tồn quá, thành ra hắn không có được thoải mái. Ngày thường tính ông dữ lắm, thét ra lửa chứ chẳng đùa, thế mà mấy hôm nay, đến lạ!
- Ừ, đời người, ai chẳng có thú vui, chú nhỉ?
- Dạ…
- Cái thú sưu tập cổ ngoạn, nó ăn trong máu tôi rồi chú ạ, thích cái gì, khoái cái gì, là mê mẩn, là ngày không ăn, đêm chẳng ngủ được… Nó bứt rứt lắm.
- Dạ…
Hắn "dạ" một tiếng rụt rè, rồi "à..." một tiếng trong bụng, thì ra là thế.
Từ cái đợt sếp hắn qua nhà, sếp thích mê tơi cái bát cổ của ông già hắn. Chẳng hiểu, qua con mắt của kẻ phàm phu tục tử như hắn, thấy cái bát sứt mẻ đôi ba chỗ ấy có cái gì mà sếp thích thế.
- Này… chú… chú…
- Dạ, em vẫn nghe ạ?
- Ừ, thấy chú làm việc vất vả, lại được việc hơn cái lũ lê la văn phòng ngoài kia, tôi cũng muốn đề đạt với cấp trên, cho chú một vị trí xứng đáng. Chứ lẹt đẹt ba cọc ba đồng, sống thế nào được…
- Dạ…
*
Chiếc bát cổ ấy, nghe đâu ông già hắn được một người bạn tri kỉ tặng. Giờ bạn ông đã là người thiên cổ. Về giá trị, hẳn phải quí lắm nó mới được sếp của hắn để mắt tới.
Mẹ hắn qua đời, người bạn trà cũng đi xa, ông lão thấy lòng cô quạnh biết bao.
Mỗi ngày, ông lại mân mê những kỉ vật, ngỡ như những con người đã mục ruỗng dưới nấm mồ kia vẫn còn hiện hữu, vẫn nói cười với ông đấy thôi.
Con vợ hắn đáo để lắm, nó nguýt chồng:
- Thế… chẳng hiểu phải nuôi cái của nợ này đến bao giờ nữa?
- Thôi mà em, lão già cả, sống được mấy bận nữa đâu.
Thằng con hắn mới vào lớp hai. Nó quý ông nội lắm, đêm nào cũng gõ cửa phòng ông, rồi sà vào lòng ông nghe ông kể chuyện. Những câu chuyện đi cùng ông một đời người, ông hào hứng kể. Tới khi đứa cháu thiếp đi trong lòng ông từ khi nào chẳng hay.
Năm nó vào lớp một, mẹ nó bảo ông:
- Giờ cháu đi học rồi, ông để cháu tập trung vào việc học, ông nhé.
Nhưng hai ông cháu vẫn gắn lấy nhau. Nói ông không được, mẹ nó thủ thỉ bên tai con:
- Ông mày bị thần kinh đấy, chơi với ông nhiều, rồi hóa điên.
Nó đem chuyện kể với ông, ông lặng đi, xua tay, bảo cháu về phòng.
Từ đợt ấy, nó có đồ chơi mới bố mẹ nó mua cho, nó không còn qua phòng ông nữa.
Ông chẳng có gì.
Hắn đem chuyện sếp thích chiếc bát cổ, kể cho vợ. Hai vợ chồng thủ thỉ trong đêm.
- Thế có nên xin ông không hả em?
- Xin cái gì, có chết lão cũng chẳng cho đâu.
- Thôi, mai anh cứ tìm cớ, nói chuyện với ông.
Hắn nói mai, nhưng rồi lại ngại ngần, lần lữa mãi mới dám thưa ông.
Ông không cho. Hắn đâu hiểu được người già, họ chết đi chẳng đem được thứ ấy xuống mồ, nhưng khi còn sống thì dẫu chỉ là chiếc lược thuở còn sống, bà vẫn thường đem ra chải tóc, chỉ là chiếc kim khâu của bà, hay bộ cờ mà những quân cờ đã bị thời gian bào mòn, bây giờ chẳng biết chơi cùng ai… như là tất cả cuộc sống còn lại với ông.
Nói lần thứ hai chẳng được, hắn nói nhiều nữa, nằn nì ông.
Ông đến bực, và ông chửi hắn, ông rủa hắn.
Cái mặt chai lì của hắn, chịu đựng, và nằn nỉ hết lần này, rồi đến lần khác nữa…
*
- Ông không cho, em ạ.
- Anh cứ hiền như cục đất thế thì… Thôi, để em xem nào.
- Em định làm gì?
- Chẳng làm gì.
Hôm sau, trong bữa cơm gia đình, phần cơm của ông đạm bạc hẳn. Miếng rau, cơm trắng, chút thịt thừa.
- Thời buổi kinh tế khó khăn, lương anh con thì ba cọc, ba đồng. Cháu… con còn không dám cho cháu đi học thêm.
Ông biết, ông hiểu chúng nó, người già thường nhạy cảm. Nhưng ông kệ, sắp thành người thiên cổ, đâu còn nguyện ước cao lương mĩ vị gì xa vời.
Ông ăn cho chóng, rồi lại thất thểu lên phòng.
Hôm sau thì vợ chồng hắn đi ăn tiệm, hôm sau nữa cũng vậy.
Những bữa ăn cô quạnh triền miên, ông ăn qua loa. Từ đợt ấy, chỉ ông biết, ông gày rạp người đi.
*
Sắp đến sinh nhật sếp. Sếp gọi hắn lên, mời hắn đến dự bữa cơm thân mật.
Hẳn rồi, cả cơ quan, sếp mời mình hắn. Và hắn cũng nên đặt câu hỏi "tại sao" chứ nhỉ?
Sếp năng gọi hắn hơn, vài câu chuyện bâng quơ, nhưng đủ để hắn hiểu, chiếc bát cổ ấy, cũng như cái giá trị của hắn trong cơ quan. Giá trị duy nhất khiến hắn tồn tại để bước tiếp, hoặc không tồn tại.
Hắn nghĩ suốt mấy ngày.
- Hay mình lấy chiếc bát ấy?
- Em lục tung cả nhà lên rồi, biết ông giấu ở đâu?
*
Hắn đi làm về, đứa con chạy ra, sà vào bố, chỉ vào hình bộ xếp hình trên cuốn catalog.
- Này, bố, bố xem này…
Bộ xếp hình, bạc triệu chứ ít ỏi gì.
Hắn bực mình, mới vò nát tờ catalog của đứa con.
- Tiền, tiền, lúc nào cũng tiền, mày muốn giết tao hả?
Hắn nổi khùng. Đứa con rưng rưng nước mắt, chạy tới bên mẹ.
- Anh bực mình cái gì thế?
- Cô giết tôi đi cho rồi!
- Anh từ từ, bình tĩnh nào!
Đêm, vợ chồng hắn lại thủ thỉ.
- Cách ấy có được không?
- Chỉ còn phòng ông thôi, mà lão, già cả rồi, thì làm được gì?
Hắn lặng hẳn người.
- Hay thôi?
- Anh xem con anh, rồi cả tôi nữa. Có như vậy còn không dám, thì cả đời chỉ khổ thôi!
Thứ bảy, hắn gọi con đến.
- Mày rủ ông đi đâu, công viên, hay gì gì đấy, cả chiều nay, rồi tao thưởng cho bộ xếp hình bữa trước.
- Bố hứa nhé?
- Tao nói dối mày bao giờ chưa?
- Rồi…
Thằng con gật đầu. Tới chiều, hai ông cháu rủ nhau đi công viên.
Vợ chồng hắn lấm lét trong phòng, đến khi ông đi mới dám bước ra.
- Thế, lên phòng ông nhé?
- Ừ.
Chẳng hiểu sao, ông đi rồi, mà hắn vẫn rón rén như người gặp ma.
Phòng ông khóa trái, độc một chìa khóa thì ông cầm đi.
- Hay… phá? - Vợ hắn hỏi.
- Thôi…
- Cùng lắm mất hơn tiếng thay cánh cửa, ông về, mình bảo thấy cửa cũ, thay cánh mới. Đằng nào ông chẳng biết?
Hắn ngập ngừng, rồi xuống nhà tìm lấy chiếc búa, nện từng nhát vào cái cửa mục.
Hai vợ chồng, rón rén đi vào, tìm, lục, chẳng biết ông giấu đâu nữa.
Thằng chồng mới đánh bạo nhìn lên bàn thờ. Chiếc bát cổ, để ngay ngắn cạnh bức ảnh thờ của mẹ.
- Kia rồi.
- Anh qua lấy đi.
Hắn chùn bước, rồi đánh bạo qua lấy chiếc bát. Ảnh thờ người mẹ đập vào mắt hắn, khiến hắn khẽ rùng mình.
Những làn khói hương chưa tắt hẳn, cháy thành những sợi chỉ trắng dài, lan dần vào bầu không khí lạnh tanh.
Hắn vội cầm chiếc bát, rồi vội xuống nhà.
Tối, ông cháu về, cánh cửa mới được thay, hắn đứng sẵn dưới nhà đợi ông.
- Anh làm gì dưới này thế, định đi đâu hả? Ngoài kia lạnh lắm đấy.
Hắn ấp úng.
- Dạ không, thôi ông đợi chút, rồi cả nhà mình cùng đi ăn.
- Thế để tôi lên thay quần áo đã.
- Dạ thôi, ông… ông bày vẽ làm gì ạ, đợi vợ con xuống, rồi đi ăn cùng bọn con luôn.
Ông nhìn thẳng, và sâu tận trong đáy mắt hắn.
Rồi, như một phản xạ, ông lật đật chạy lên phòng.
Dưới nhà, hắn nói vọng lên:
- Ông à, thấy cửa đã cũ, con thay cho ông…
Rồi, trong một vài khoảnh khắc ngắn ngủi và mùa đông tưởng chừng như chết lặng, ông chạy xuống, ông chửi, ông mắng hắn, và lần đầu tiên sau nhiều năm rồi, ông giáng một cái tát thật mạnh vào gò má hắn.
Hắn đứng đó, cúi mặt, lì như khúc gỗ.
Rồi, ông bấu víu lấy từng bậc cầu thang lên phòng.
Con vợ hắn chạy xuống, nó hỏi chồng:
- Thế, sao?
- Không… - Hắn lờ đi.
Ừ, đêm ấy, những ngày đông tàn úa, những cơn gió xác xơ, trơ trọi và heo hắt, dần lìa xa ông.
Ông đã mơ về một nơi khác, nơi những con người gắn bó với hoài niệm trong ông những lúc cuối đời, hiện hữu, ở đó, và đợi ông.
Đám tang được diễn ra một cách chóng vánh.
Nhìn những đoàn người đến rồi đi, nhìn ánh mắt tội nghiệp, thảm thương của người cha, nghe tiếng sụt sùi, và đôi mắt hoe đỏ của người mẹ, thằng nhóc, mắt tròn xoe nhìn về linh cữu ông.
Thế rồi, bằng một hành động bột phát, như sực nhớ ra điều gì, nó níu lấy vạt áo bố, giật nhẹ:
- Này, bố hứa rồi nhé, đến mai, người ta không bán nữa đâu!
