Chế tạo vệ tinh "Made in Vietnam" - từ số 0 đến ngôi đầu Đông Nam Á

Việc vận hành thành công vệ tinh VNREDSat đã đưa Việt Nam trở thành 1 trong 3 quốc gia ở Đông Nam Á có vệ tinh riêng.

Bài 1: Bước đi gian khó

Từ nay đến năm 2020, Việt Nam sẽ có thêm 3 vệ tinh khác được phóng lên quỹ đạo là NanoDragon, MicroDragon (2018) và LOTUSat-1 (2019). Với việc đầu tư bài bản và tầm nhìn chiến lược, Việt Nam đang từng bước đi vào cuộc đua chiếm lĩnh không gian, đưa vị thế của mình từ số 0 lên ngôi đầu Đông Nam Á.

Phải mất tới 6 năm, vệ tinh siêu nhỏ PicoDragon mới hoàn thành và được phóng lên quỹ đạo (2013). Tuy PicoDragon chỉ có tuổi thọ được 3 tháng nhưng lại là tín hiệu cực kì lạc quan, cho thấy người Việt Nam có thể tự chế tạo được vệ tinh. Đi thẳng vào lĩnh vực công nghệ cao trong khi xuất phát điểm thấp, hành trình ấy của Việt Nam trải qua không ít gian khó...

"Không thử sao biết mình không làm được"

Nói về ý tưởng làm vệ tinh đầu tiên (PicoDragon), PGS.TS Phạm Anh Tuấn – Giám đốc Trung tâm Vệ tinh quốc gia (Viện Hàn lâm Khoa học – Công nghệ Việt Nam) kể lại: 

"Ý tưởng ấy xuất phát từ năm 2007. Lúc đó tôi chỉ nghĩ, nếu chúng ta cứ đi mua vệ tinh thì chi phí có thể rẻ hơn nhưng mãi mãi chúng ta không thể tự làm ra nó. Không thử làm sao biết mình không làm được. Vậy là tôi và nhóm cộng sự bắt tay vào làm. Tuy nhiên, chúng tôi chỉ là những chuyên gia về công nghệ vũ trụ, chưa được đào tạo chuyên sâu về công nghệ vệ tinh. Chúng tôi vừa làm vừa mày mò, tìm hiểu những kiến thức cơ bản nhất về quy trình phát triển vệ tinh. Phải mất tới 7 năm, ý tưởng đó mới thành hiện thực".

PicoDragon là vệ tính siêu nhỏ, kích thước 10x10x11,35 cm với khối lượng 1kg. Nhiệm vụ của vệ tinh là chụp ảnh trái đất, đo đạc một số thông số về môi trường vũ trụ và thử nghiệm thông tin liên lạc với mặt đất. Đây là vệ tinh theo chuẩn 1U cubesat, một tiêu chuẩn rất phổ biến để phát triển các vệ tinh với mục đích đào tạo, xây dựng đội ngũ. PicoDragon đã hoạt động trên quỹ đạo trong khoảng thời gian 3 tháng (từ 19-11-2013 tới 1-3-2014) và liên lạc thành công với các trạm mặt đất của Trung tâm Vệ tinh quốc gia và nhiều nước trên thế giới.

Hình ảnh vệ tinh được đưa ra khỏi buồng chân không sau khi thử nghiệm nhiệt.
Hình ảnh vệ tinh được đưa ra khỏi buồng chân không sau khi thử nghiệm nhiệt.

Sau thành công của PicoDragon, ngày 7-5-2013, tại bãi phóng Kourou ở Guiana (Pháp), tên lửa đẩy Vega đã đưa vệ tinh viễn thám đầu tiên của Việt Nam VNREDSat-1 cùng 2 vệ tinh khác lên quỹ đạo. VNREDSat-1 là vệ tinh quang học quan sát trái đất, có khả năng chụp ảnh toàn bộ các khu vực trên bề mặt trái đất. Khi đi vào hoạt động, vệ tinh này sẽ kết hợp với hệ thống thu nhận, lưu trữ và xử lý ảnh tại Trung tâm Viễn thám (Bộ Tài nguyên và Môi trường), tạo ra hệ thống giám sát hoàn chỉnh, từ vệ tinh đến trạm thu mặt đất và trung tâm xử lý phân phối dữ liệu ảnh viễn thám. 

Dự án VNREDSat-1 có tổng mức đầu tư là 55,8 triệu Euro (tương đương hơn 1.500 tỷ đồng) từ nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Pháp và 64.820 triệu đồng từ vốn đối ứng của Việt Nam. Tuổi thọ của VNREDSat-1 theo thiết kế là 5 năm.

Theo kế hoạch, vào năm 2018, khi VNREDSat-1 đã hết tuổi thọ, Việt Nam sẽ phóng tiếp 2 vệ tinh khác là NanoDragon và MicroDragon. Vệ tinh NanoDragon được thực hiện bởi đội ngũ 100% kĩ sư và chuyên gia của Trung tâm Vệ tinh Việt Nam, có trọng lượng dưới 10kg, có nhiệm vụ giám sát rừng, tàu biển. MicroDragon có khối lượng 50kg sẽ được phóng bằng tên lửa đẩy của Nhật Bản, có nhiệm vụ quan sát vùng biển ven bờ nhằm đánh giá chất lượng nước, định vị nguồn thuỷ sản, phát hiện độ bao phủ của mây nhằm phục vụ cho việc hiệu chỉnh khí quyển.

Cuộc chơi tốn kém

Theo PGS.TS Phạm Anh Tuấn, công nghệ vệ tinh không những đòi hỏi hàm lượng công nghệ cao mà còn đầu tư tốn kém. Tuỳ theo mục đích sử dụng, chi phí sản xuất sẽ khác nhau, từ vài chục nghìn USD tới vài trăm triệu USD. Đơn giản như, vệ tinh PicoDragon có chi phí khoảng 80-90.000 USD (chưa kể chi phí phóng) thì vệ tinh Vinasat nặng 2,97 tấn có giá khoảng 260-280 triệu USD; vệ tinh VNREDSat nặng 120kg có giá khoảng 55,8 triệu Euro. Sắp tới, vệ tinh LOTUSat-2 do Việt Nam chế tạo nặng 600kg, sẽ có giá khoảng 100 triệu USD.

MicroDragon sẽ được phóng miễn phí bằng tên lửa đẩy của Cơ quan hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA).

MicroDragon sẽ được phóng miễn phí bằng tên lửa đẩy của Cơ quan hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA). 

Trong điều kiện khó khăn về nguồn lực đầu tư, Việt Nam và Nhật Bản đã đạt được sự đồng thuận về dự án xây dựng Trung tâm vũ trụ quốc gia tại khu công nghệ cao Hoà Lạc. Dự án có tổng đầu tư hơn 600 triệu USD từ nguồn vốn ODA của Nhật Bản và vốn đối ứng từ phía Việt Nam. Đây là dự án về khoa học công nghệ được đầu tư lớn nhất trong vòng 35 năm qua. 

Dự án đã được khởi công xây dựng từ ngày 19-9-2012, dự kiến hoàn thành vào năm 2020. Khi đi vào hoạt động, Trung tâm Vũ trụ quốc gia sẽ là nơi sản xuất ra các vệ tinh dùng công nghệ radar hiện đại cho phép chụp ảnh toàn bộ trái đất với độ phân giải rất cao và đặc biệt chụp được trong mọi điều kiện thời tiết.

Khánh Vy

Các tin khác

Quan ngại mất kiểm soát AI ngày càng gia tăng

Quan ngại mất kiểm soát AI ngày càng gia tăng

Google ngày 19/9 xác nhận mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Gemini đã truy cập trái phép vào hệ thống của 3 công ty trong quá trình kiểm thử an ninh mạng hồi tháng 5. Mặc dù Google cho biết mô hình đã dừng hoạt động sau khi nhận ra các hệ thống này không thuộc môi trường thử nghiệm và không gây thiệt hại, vụ việc tiếp tục làm gia tăng quan ngại về khả năng kiểm soát các hệ thống AI ngày càng có tính tự chủ cao.

AI của Google xâm nhập trái phép hệ thống của ba công ty

AI của Google xâm nhập trái phép hệ thống của ba công ty

Google xác nhận mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Gemini đã truy cập trái phép vào hệ thống của ba công ty trong một cuộc thử nghiệm về năng lực an ninh mạng, làm gia tăng lo ngại về những rủi ro có thể phát sinh khi các mô hình AI được trao quyền truy cập Internet.

Chung tay ngăn ngừa tội phạm lừa đảo sử dụng AI tạo thông tin giả

Chung tay ngăn ngừa tội phạm lừa đảo sử dụng AI tạo thông tin giả

Việc phòng ngừa tội phạm sử dụng thông tin giả do AI tạo ra không thể chỉ trông chờ vào cơ quan chức năng hay các doanh nghiệp công nghệ. Mỗi người dân, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, người có ảnh hưởng…đều phải trở thành một “lá chắn” trong việc bảo vệ an toàn cho chính mình và cộng đồng…

Đừng để bị lừa bởi những từ "bắt lệnh, bao lãi"

Đừng để bị lừa bởi những từ "bắt lệnh, bao lãi"

Những lời mời gọi đầu tư tài chính “sinh lời khủng”; có chuyên gia “bắn lệnh, bao lãi”... thực chất là cạm bẫy công nghệ cao nhằm lừa đảo người dân. Trước diễn biến phức tạp của tội phạm mạng, người dân cần hết sức tỉnh táo, nhận diện chính xác các dấu hiệu lừa đảo để tự bảo vệ tài sản của bản thân và gia đình.

SHB tăng cường lớp bảo vệ trong giao dịch chuyển tiền trực tuyến

SHB tăng cường lớp bảo vệ trong giao dịch chuyển tiền trực tuyến

Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) tiếp tục mở rộng tính năng “Cảnh báo tài khoản nhận tiền có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo” đối với các giao dịch trong cùng hệ thống. Việc bổ sung lớp thông tin ngay trong quá trình thực hiện lệnh giúp người dùng có thêm cơ sở kiểm tra, xác minh và cân nhắc trước khi chuyển tiền.

Xử phạt đối tượng xúc phạm Cảnh sát giao thông trên mạng xã hội

Xử phạt đối tượng xúc phạm Cảnh sát giao thông trên mạng xã hội

Ngày 14/9, thông tin từ Công an xã Xuân Hòa (TP Đồng Nai) cho biết đơn vị đã làm việc và xử phạt vi phạm hành chính đối với ông C.A.L (ngụ ấp Xuân Đà, xã Xuân Hòa) về hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin có nội dung xúc phạm lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) trên mạng xã hội…

Hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng, chống tin nhắn, thư điện tử và cuộc gọi rác

Hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng, chống tin nhắn, thư điện tử và cuộc gọi rác

Các quy định của dự thảo Nghị định chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác do Bộ Công an chủ trì xây dựng sẽ hình thành cơ chế phòng, chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác theo hướng quản lý tập trung, thống nhất, dựa trên dữ liệu. Đồng thời, tăng cường định danh, xác thực và truy vết nguồn phát tán; nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và các chủ thể có liên quan.

Cảnh báo lừa đảo qua hoạt động cộng đồng có ý nghĩa nhân văn

Cảnh báo lừa đảo qua hoạt động cộng đồng có ý nghĩa nhân văn

Không chỉ giả danh cơ quan chức năng, các đối tượng lừa đảo còn lợi dụng những hoạt động mang ý nghĩa nhân văn, như: giải chạy thiện nguyện; hoạt động trải nghiệm dành cho trẻ em; cuộc thi, sự kiện thể thao; trao học bổng… để tạo lòng tin, dẫn dụ người dân chuyển tiền, hoặc truy cập các ứng dụng không an toàn nhằm chiếm đoạt tài sản.

Huấn luyện chuyên sâu về an toàn thông tin “Security Bootcamp 2026”

Huấn luyện chuyên sâu về an toàn thông tin “Security Bootcamp 2026”

Sáng 10/9, tại Đắk Lắk, Hiệp hội Internet Việt Nam phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đắk Lắk tổ chức “Security Bootcamp 2026” lần thứ 12 với chủ đề “Agentic Security”, tập trung vào xu hướng AI chuyển từ vai trò hỗ trợ sang chủ động tham gia phát hiện, phân tích và ứng phó với các mối đe dọa an ninh mạng.

Cảnh báo giả danh Công an để lừa đảo qua ứng dụng VNeID

Cảnh báo giả danh Công an để lừa đảo qua ứng dụng VNeID

Bộ Công an nhiều lần cảnh báo thủ đoạn sử dụng ứng dụng VNeID giả mạo hoặc đường dẫn chứa mã độc chiếm quyền điều khiển thiết bị, thu thập thông tin để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, người dân cần bình tĩnh xác minh trước khi cung cấp thông tin, hoặc thực hiện yêu cầu liên quan đến tài khoản, thiết bị và tài sản...

Đăng Facebook quyết định khởi tố giả mạo, hai người bị xử phạt

Đăng Facebook quyết định khởi tố giả mạo, hai người bị xử phạt

Ngày 28/8, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 15 triệu đồng đối với một kiểm duyệt viên nhóm Facebook do không thực hiện các biện pháp ngăn chặn thông tin sai sự thật được đăng tải, gây hoang mang dư luận.

Cảnh báo thủ đoạn lừa đảo bán sách giáo khoa trên mạng

Cảnh báo thủ đoạn lừa đảo bán sách giáo khoa trên mạng

Thời điểm năm học mới sắp đến, nhu cầu tìm mua sách giáo khoa của phụ huynh, học sinh tăng cao. Lợi dụng tâm lý muốn mua sách nhanh, đủ bộ với giá rẻ, kẻ gian lợi dụng mạng xã hội (MXH) để lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thu thập trái phép thông tin cá nhân của người dân.

Xử lý nghiêm hành vi lan truyền thông tin xấu độc trên không gian mạng

Xử lý nghiêm hành vi lan truyền thông tin xấu độc trên không gian mạng

Từ tháng 6/2026 đến nay, Công an tỉnh Cao Bằng đã chủ động triển khai các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng; phát hiện, xác minh và xử lý nhiều trường hợp có hành vi tương tác, lan truyền nội dung xấu độc từ các trang, kênh của các đối tượng phản động.

Công an TP Huế ra mắt Câu lạc bộ "Niềm tin số TP Huế"

Công an TP Huế ra mắt Câu lạc bộ "Niềm tin số TP Huế"

Sự biến thiên phức tạp của môi trường số đòi hỏi phải có một tổ chức quy củ, một lực lượng nòng cốt thực sự. Đó là lý do Câu lạc bộ “Niềm tin số TP Huế” chính thức được thành lập nhằm cụ thể hóa sứ mệnh của Liên minh Niềm tin số...

Cảnh giác thủ đoạn lừa bán “siêu giống” trên mạng xã hội

Cảnh giác thủ đoạn lừa bán “siêu giống” trên mạng xã hội

Hiện, trên mạng xã hội (MXH) xuất hiện nhiều hình ảnh, video quảng cáo các loại cây, hạt giống được cho là “siêu giống”, “giống độc lạ” với kích thước, năng suất bất thường... Cơ quan Công an khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, kiểm chứng kỹ thông tin trước khi đặt mua, chuyển tiền để tránh bị lừa.