Chạy đua vá lỗi phần mềm chống tình trạng đột nhập

Các chuyên gia về an ninh mạng hôm 7/4 thông báo rằng, họ vừa phát hiện một lỗ hổng trong phần mềm nguồn mở OpenSSL mà các trang web của nhiều công ty, cơ quan nhà nước trên toàn thế giới sử dụng để mã hóa dữ liệu, thông tin lưu thông trên môi trường mạng. Vấn đề không nằm ở khâu mã hóa mà nằm ở đoạn kết nối dữ liệu mã hóa với máy vi tính. Và thủ phạm gây ra lỗ hổng này có tên gọi là Heartbleed, một sản phẩm dã chiến thời công nghệ cao hơn là một loại bọ gián điệp được ai đó cố tình tạo ra để phục vụ cho mục đích tình báo mạng.

Heartbleed thoạt trông là một thứ bình thường. Cách đây khoảng 2 năm, các nhà lập trình đã chấp nhận gắn nó vào một đoạn mã của phần mềm OpenSSL và giờ đây nó đã tạo ra một chỗ yếu nguy hiểm trong phần mềm OpenSSL.

Ngay sau khi lỗ hổng an ninh trên OpenSSL được thông báo, hàng loạt công ty, nhất là các ngân hàng (đa số ngân hàng sử dụng phần mềm này để mã hóa dữ liệu) đã chạy đua vá lỗi phần mềm. Điều gây lo ngại nhất là, việc vá lỗi phần mềm OpenSSL cho dù được tiến hành nhanh chóng ngay sau khi có thông báo lỗi, nhưng khả năng Heartbleed bị các tin tặc hoặc các cơ quan tình báo lợi dụng để thâm nhập vào các hệ thống máy tính trộm dữ liệu như tên người dùng và mật khẩu trong các dịch vụ nhạy cảm như ngân hàng, thương mại điện tử, e-mail... Và, "sẽ chẳng có ai ngạc nhiên nếu NSA phát hiện ra lỗ hổng này trước khi mọi người biết đến và âm thầm khai thác nó" - chuyên gia mã hóa Matt Blazer của Đại học Pennsylvania nhận định.

Theo các chuyên gia, cho dù NSA có thể sử dụng bọ Heartbleed để thâm nhập và trộm dữ liệu tên người dùng và mật khẩu (kể cả địa chỉ lịch sử truy cập để xâm nhập tài khoản trên mạng), thì đó cũng chỉ giới hạn trong phạm vi tài khoản mà NSA thu thập được. Đối với NSA cũng như các  cơ quan tình báo nói chung, giá trị thật sự của lỗ hổng bảo mật chính là các mã số key sử dụng trong phần mềm SSL có thể lấy được không mấy khó khăn.

Việc bẻ khóa SSL để giải mã dữ liệu giao dịch trên Internet từ lâu đã là mối bận tâm hàng đầu, là điều mong muốn số 1 của NSA. Tháng 9/2013, tờ Guardian của Anh cũng từng đưa tin về việc NSA và Cơ quan Tình báo tín hiệu GCHQ của Anh đã "bẻ khóa thành công" phần lớn dữ liệu mã hóa trên môi trường mạng để thu thập dữ liệu đặc tả e-mail và các giao dịch phần dữ liệu nhạy cảm khác.

Theo các tài liệu do Snowden tiết lộ, GCHQ đã tích cực nghiên cứu tìm cách xâm nhập dữ liệu mã hóa của Google, Yahoo, Facebook và Hotmail để giải mã dữ liệu gần với thời gian thực tế, và có thông tin nói rằng họ đã thành công.

Trong một báo cáo tuyệt mật vào năm 2010, GCHQ cho rằng, "một lượng lớn dữ liệu mã hóa trên Internet đã bị thải loại giờ đây đều có thể khai thác được". Tuy báo cáo này ra đời trước Heartbleed 2 năm, nhưng nó cho thấy GCHQ và NSA đã rất nỗ lực tìm cách bẻ khóa thâm nhập dữ liệu Internet.

NSA đã xâm nhập cơ sở dữ liệu khách hàng của các công ty công nghệ cao từ nhiều năm nay.
NSA đã xâm nhập cơ sở dữ liệu khách hàng của các công ty công nghệ cao từ nhiều năm nay.

Các tài liệu của Snowden còn cho thấy các cơ quan tình báo đã sử dụng một số biện pháp bẻ khóa trong một chương trình mang mật danh là "Dự án Bullrun" nhằm vô hiệu hóa việc mã hóa hoặc đánh "bọc hậu" để lách mã hóa, bao gồm việc vô hiệu các tiêu chuẩn mã hóa và móc nối với các công ty để cài đặt "cửa sau" vào sản phẩm công nghệ, ít nhất cũng phần nào làm giảm đi hiệu lực bảo mật của SSL.

Guardian tiết lộ rằng, "Dự án Bullrun" đã giúp NSA "có khả năng chống lại các quy ước trên môi trường mạng, như HTTPS, IP giọng nói và SSL (Cổng kết nối an ninh) thường được sử dụng để bảo mật các giao dịch ngân hàng và mua sắm trực tuyến".

Trước đây, các chuyên gia an ninh mạng đã suy đoán về việc liệu NSA có bẻ khóa truyền thông SSL hay không và nếu có thì cách thức thực hiện ra sao. Còn hiện nay, bọ Heartbleed đã đặt ra một khả năng mới là NSA không cần nhọc công bẻ khóa SSL nữa mà chỉ cần lợi dụng nhược điểm của chương trình để thu thập mã số key riêng của các công ty và thâm nhập, giải mã dữ liệu Internet.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng chưa có bằng chứng rõ ràng để khẳng định NSA có thể thực hiện được việc trích mã số key riêng như đã nêu. Ngoài ra, các chuyên gia cũng cho rằng, giải pháp này sẽ không mang lại hiệu quả như mong muốn vì một số lý do. Thứ nhất, không phải mọi trang web đều có nhược điểm có thể khai thác được, và ngay cả trên trang web có nhiễm Heartbleed, thì việc sử dụng bọ này để tìm kiếm và trích xuất các mã số key lưu trên bộ nhớ máy chủ cũng không phải dễ. Bọ Heartbleed cho phép tin tặc hút lấy đến 64Kb dữ liệu từ bộ nhớ của hệ thống thông qua việc gửi vấn lệnh, vì thế đòi hỏi một tin tặc phải ra vấn lệnh nhiều lần để lấy được nhiều dữ liệu.

Bất chấp việc các công ty công nghệ khẳng định họ chỉ cung cấp thông tin khách hàng theo quy định của luật pháp - và không có chủ tâm thông qua "cửa sau" - người ta vẫn nhận ra rằng hoạt động gián điệp của chính quyền vẫn tồn tại dù có phần yếu đi.

Daniel Castro - chuyên gia phân tích hàng đầu của Tổ chức Nghiên cứu chính sách Information Technology & Innovation Foundation (ITIF) với thành viên thuộc các công ty IBM, Intel … - dự đoán các công ty công nghệ hàng đầu của Mỹ có thể bị mất 35 tỉ USD vào năm 2016 vì hoạt động theo dõi Internet và nghe lén điện thoại của NSA bị phanh phui trước thế giới.

Theo đánh giá của Công ty Nghiên cứu công nghệ Forrester Research, mức thiệt hại về lợi nhuận cho các công ty Mỹ có thể lên đến 180 tỉ USD (25%). Tính an ninh và bảo mật thông tin nay đang là đề tài trọng tâm trong những cuộc trò chuyện hàng ngày giữa các công ty công nghệ và khách hàng.

John E. Frank, Phó luật sư trưởng của Microsoft - công ty cho phép các khách hàng lưu trữ dữ liệu của mình trong các trung tâm dữ liệu Microsoft đặt tại một số quốc gia, giải thích: "Các khách hàng, đặc biệt là các khách hàng doanh nghiệp toàn cầu, tuyên bố với chúng tôi rằng họ bắt đầu quan tâm hơn bao giờ hết đến vấn đề dữ liệu của họ được lưu trữ ở đâu và nó được sử dụng cũng như bảo mật như thế nào".

Sự rò rỉ các tài liệu mật NSA đã mang lại mối lợi cho các công ty nước ngoài. Ví dụ, Runbox báo cáo lượng khách hàng của công ty tăng 34% sau vụ bê bối gián điệp của NSA. Runbox là dịch vụ email của Na Uy được coi là có thể thay thế các dịch vụ do Mỹ cung cấp như Gmail và công ty tuyên bố không bao giờ cung cấp thông tin khách hàng theo lệnh từ tòa án nước ngoài.

Brazil và Liên minh châu Âu (EU) trước đây sử dụng mạng cáp ngầm dưới biển của Mỹ để phục vụ giao tiếp liên lục địa nhưng vào tháng 2/2014, họ quyết định ký hợp đồng với các công ty Brazil và Tây Ban Nha để xây dựng mạng cáp riêng. Chính quyền Brazil cũng thông báo loại bỏ Microsoft Outlook để chuyển sang sử dụng hệ thống email riêng của họ.

Mark J. Barrenechea, Giám đốc điều hành OpenText - Công ty phần mềm lớn nhất Canada - cho biết quan điểm chống Mỹ bắt đầu lan rộng sau việc thông qua Luật Yêu nước (Patriot Act), một đạo luật chống khủng bố ra đời sau vụ tấn công khủng bố ngày 11-9-2001 cho phép mở rộng quyền gián điệp của chính quyền. Sau khi hoạt động gián điệp của NSA bị tiết lộ, một trong những khách hàng lớn của OpenText là một công ty thép toàn cầu đặt trụ sở tại Anh yêu cầu dữ liệu của họ không lưu thông qua biên giới nước Mỹ.

Theo các chuyên gia phân tích an ninh, hậu quả từ sự cố Edward Snowden đối với các công ty công nghệ Mỹ cũng tương tự như những gì đã xảy ra cho Huawei Technologies của Trung Quốc. Công ty công nghệ và viễn thông hàng đầu Trung Quốc đã buộc phải từ bỏ nhiều khách hàng và các hợp đồng béo bở ở Mỹ sau khi các nhà lập pháp nước này tuyên bố các sản phẩm của họ có chứa "cửa sau" cho phép quân đội Trung Quốc gián điệp mặc dù cáo buộc này chưa bao giờ được thẩm tra.

Trong khi đó, các chuyên gia phân tích an ninh nhận định các công ty có những cách đối phó để không bị mất khách hàng. Tháng 1/2014, IBM có kế hoạch chi ra 1,2 tỉ USD để xây dựng 15 trung tâm dữ liệu mới - bao gồm ở London, Hồng Công và   Sydney - nhằm mục đích tạo sự yên tâm cho những khách hàng nhạy cảm về địa điểm lưu trữ dữ liệu của họ

Nguyên Khang - Diên San (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.