Phản ứng từ các nhà lãnh đạo châu Âu được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump, ngày 5/11, tiết lộ Washington có thể đang tiến gần tới một thỏa thuận quy mô lớn với Moskva, với nội dung không chỉ giới hạn ở việc giải quyết xung đột tại Ukraine mà còn liên quan đến cấu trúc an ninh của toàn châu Âu.
Tuyên bố của Tổng thống Trump làm dấy lên những lo ngại trong giới đồng minh châu Âu về khả năng Washington đang xem xét một thỏa thuận an ninh có thể đáp ứng những yêu cầu lâu nay của Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong khi lợi ích và vai trò của các quốc gia châu Âu chưa được bảo đảm.
Đề cập đến triển vọng đàm phán với Moskva, Tổng thống Trump mô tả đây sẽ là một thỏa thuận có quy mô “rất lớn”, với phạm vi có thể mở rộng ra ngoài vấn đề Ukraine.
“Đây sẽ là một thỏa thuận rất lớn, không chỉ liên quan đến Ukraine mà thậm chí có thể bao gồm cả châu Âu. Đó sẽ là một thỏa thuận lớn, tuyệt vời và tất cả mọi người đều sẽ hài lòng,” Tổng thống Trump tuyên bố.
Trong khi đó, đặc phái viên Mỹ Jared Kushner cho biết Washington không chỉ đặt mục tiêu chấm dứt xung đột tại Ukraine mà còn hướng tới việc thiết lập một khuôn khổ an ninh lâu dài, nhằm hạn chế nguy cơ xung đột tái diễn.
“Mục tiêu của chúng tôi là giải quyết những quan ngại về an ninh của tất cả các bên thông qua các thỏa thuận thực chất, được các bên liên quan nhất trí, qua đó giảm thiểu nguy cơ bùng phát xung đột trong tương lai”, ông Kushner nhấn mạnh.
Đề xuất này ngay lập tức vấp phải sự phản đối từ giới chức châu Âu. Họ khẳng định rằng cấu trúc an ninh của châu lục đã được thiết lập và mọi nỗ lực đàm phán lại các cơ chế hiện hành đều không thể tiến hành nếu thiếu sự tham gia của các quốc gia châu Âu.
Phản ứng trước đề xuất của Mỹ, Đại diện cấp cao Liên minh châu Âu (EU) về chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas khẳng định: “Châu Âu hiện đã có một cấu trúc an ninh được thiết lập."
“Chúng ta phải bảo đảm Ukraine được đưa vào cấu trúc an ninh này. Vấn đề nằm ở chỗ Nga liên tục vi phạm các hiệp ước tạo nền tảng cho cấu trúc đó... Tổng thống Putin không có quyền phủ quyết đối với các vấn đề an ninh của châu Âu", bà Kallas tuyên bố.
Bà Kallas đồng thời nhấn mạnh rằng sự tham gia của EU là điều kiện cần thiết để bất kỳ thỏa thuận nào liên quan đến an ninh châu Âu có thể được triển khai trên thực tế.
Chia sẻ quan điểm này, Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski cảnh báo rằng một thỏa thuận liên quan đến Ukraine và tương lai an ninh châu Âu, nếu được đàm phán và thông qua mà không có sự tham gia của các quốc gia trong khu vực, sẽ không thể được chấp nhận về mặt chính trị và khó có thể được thực thi.
Về phía Ukraine, Tổng thống Volodymyr Zelensky nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán trước hết cần tập trung vào việc chấm dứt xung đột với Nga, tiếp đó là thiết lập các cơ chế bảo đảm an ninh cho Ukraine, trước khi xem xét bất kỳ thỏa thuận rộng lớn hơn nào giữa châu Âu và Moskva.
