CDCE trong chiến lược chiến tranh điều khiển học của NATO

Được bố trí tại một căn cứ quân sự cũ, CDCE có quy mô không lấy gì làm lớn với biên chế tổng cộng gần 30 sĩ quan, nhà khoa học và cả luật gia. Tuy nhiên, các vấn đề họ nghiên cứu lại là chủ đề thu hút sự quan tâm của nhiều chính phủ trên khắp thế giới.

Cuộc chiến trong không gian ảo

Những chiến thuật tác chiến hiện đại giờ đây đang có nhiều biến đổi khác biệt đáng kể so với thế kỷ XX trước đó, khi nguy cơ của cuộc chiến tranh thông tin đã thực sự hiện hữu. Thực tế cho thấy, dù các "chiến binh điều khiển học" đang chiến đấu trong không gian ảo, nhưng hậu quả của những trận đánh này lại là thực đối với hàng triệu người trên khắp thế giới. Đó là lý do hình thành nên Trung tâm Phòng thủ điều khiển học (CDCE) của Khối liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại thủ đô Tallinn-Estonia, nơi đảm trách việc nghiên cứu các phương pháp bảo vệ trước các "chiến binh bên bàn phím máy tính".

Được bố trí tại một căn cứ quân sự cũ, CDCE có quy mô không lấy gì làm lớn với biên chế tổng cộng gần 30 sĩ quan, nhà khoa học và cả luật gia. Tuy nhiên, các vấn đề họ nghiên cứu lại là chủ đề thu hút sự quan tâm của nhiều chính phủ trên khắp thế giới. Nói cụ thể hơn, nhiệm vụ của CDCE chính là soạn thảo các biện pháp bảo vệ trước đòn tấn công của các "chiến binh điều khiển học" (Cyberwarriors).

Thời gian gần đây, thuật ngữ này đang dần dần thay thế cho từ "tin tặc" (hacker) thông thường, bắt nguồn từ những thay đổi thực sự về chất. Thay thế cho những tin tặc thông thường xâm nhập vào hệ thống máy tính chỉ để thỏa mãn trí tò mò hay vì chuyện tư lợi lại là những nhóm lập trình viên được đào tạo, tổ chức tốt với âm mưu chiếm quyền điều khiển hệ thống máy tính của những cơ quan nhà nước, cơ quan mật vụ và bộ tham mưu quân đội v.v...

Những "chiến binh điều khiển học" trong nỗ lực tìm kiếm thông tin tình báo thường nhằm vào cơ sở dữ liệu của các tập đoàn lớn, phòng thí nghiệm khoa học-kỹ thuật, hay cơ sở quân sự. Thế giới đang ghi nhận ngày càng nhiều những "cuộc tấn công ảo" nhằm vào các cơ sở dân sự - chẳng hạn như hệ thống phân phối điện năng, cấp nước, đường ống dẫn dầu, các hệ thống vận tải và viễn thông v.v...

Cho tới thời điểm này, chưa có bất cứ một quốc gia nào có thể tự coi là đã sẵn sàng đối đầu với những cuộc tấn công như vậy. Hệ thống đáp trả những cuộc tấn công ảo hiện vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu xây dựng, đòi hỏi nỗ lực gấp rút của các quốc gia và liên minh quân sự như NATO. Trong liên minh này, quốc gia nhỏ bé Estonia đã từng cảm nhận rõ hơn hết về nguy cơ trên - khi 3 năm trước từng là đối tượng của một đợt tấn công hàng loạt từ không gian ảo. Bắt đầu từ tháng 4/2007, các máy chủ của chính phủ, quốc hội, ngân hàng và báo chí nước này đã bị tê liệt bởi những luồng thông tin vô nghĩa trong một cuộc tấn công có chủ đích của các tin tặc.

Một hình thức chiến tranh thế giới mới?

Cựu quan chức lãnh đạo Cục Tình báo Trung ương (CIA) Michael McConnell đã so sánh tình hình hiện nay với thời điểm bắt đầu của Chiến tranh lạnh. "Chúng ta cần có một chiến lược phòng thủ, tương tự như thời điểm các đầu đạn hạt nhân Liên Xô đang đe dọa Mỹ và các nước NATO - McConnell tuyên bố - Ngày nay chúng ta phải nghĩ cách bảo vệ mình trước những đòn tấn công ảo". 

Xét về một khía cạnh nào đó, những phát biểu của McConnell hoàn toàn không phải là chuyện phóng đại: các máy tính rất nhạy cảm của Nhà Trắng, Quốc hội và nhiều cơ quan chính phủ khác của Mỹ trung bình mỗi tháng phải hứng chịu 1,8 tỉ âm mưu tấn công của tin tặc (trong khi chỉ hai năm trước, các chuyên gia ghi nhận trung bình chỉ "vỏn vẹn" có 8 triệu đợt tấn công mỗi tháng). Tháng 7/2009, cả một "đội quân máy tính" bị lây nhiễm đã đồng thời tấn công 26 mạng cỡ quốc gia khác nhau tại Mỹ và Hàn Quốc.

Vấn đề hóc búa hàng đầu hiện nay là làm sao có thể tự bảo vệ trước những kẻ thù vô hình đến từ không gian ảo? Cũng như làm sao có thể xác định được chắc chắn những kẻ tấn công? Hiện các tin tặc thời hiện đại thường công khai quảng cáo về “dịch vụ” của mình trên các trang web khắp thế giới. Những tay “lính đánh thuê điều khiển học” sẵn sàng phục vụ bất cứ một khách hàng nào trả tiền hậu hĩnh cho chúng để hoạt động gián điệp hay phá hoại chống lại bất cứ một tổ chức quân sự, khoa học hay ngân hàng nào.

Không chỉ có các lập trình viên mà cả các luật gia giờ đây cũng đang trong tình cảnh bất lực, ngay cả khi họ may mắn tìm ra dấu vết của các tin tặc tấn công mình. Nguyên nhân đơn giản là một hệ thống tư pháp quốc tế nhằm truy tố những hành vi tội ác tương tự hiện vẫn chưa thể hình thành. 

Vũ khí tấn công điều khiển học - thực tế ảo hay mối đe dọa thật?

Theo đánh giá, một vài nước thật ra đã sở hữu những loại "vũ khí tấn công điều khiển học" đầu tiên. Chẳng hạn như theo đề xuất của các chuyên gia từ NATO, khả năng về một đợt tấn công vào các cơ sở hạt nhân của Iran (bất kể từ Mỹ hay Israel ) đều có thể là một đòn phối hợp giữa tấn công trên thực tế với hình thức tấn công ảo. Nhiều khả năng đây sẽ là một chiến thuật hữu hiệu, do chưa quốc gia nào có thể sở hữu được những phương tiện phòng thủ hữu hiệu trước những đòn tấn công điều khiển học.

Triển vọng sẽ còn u ám hơn, nếu các tin tặc của Al-Qaeda, Taliban hay nhiều tổ chức khủng bố khác quyết định "tham chiến" trên mặt trận mới này. Có nhiều dự đoán khẳng định, nếu cộng đồng quốc tế không nhanh chóng có những biện pháp bảo vệ hữu hiệu, thì chỉ trong vòng 4 đến 5 năm nữa, các tin tặc của bọn khủng bố hoàn toàn có khả năng tấn công vào tập đoàn công nghiệp, ngân hàng hay các cơ quan quốc gia với những hậu quả không thể lường trước. Nhiệm vụ phải chuẩn bị sẵn sàng đương đầu với những mối đe dọa này chắc chắn sẽ là một trọng trách của những trung tâm như CDCE

Linh Nga (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.