Cảnh sát Anh bảo vệ cơ sở hạt nhân dân sự như thế nào?

• Lực lượng cảnh sát đặc nhiệm bảo vệ các cơ sở hạt nhân
• Iran chặn đứng âm mưu phá hoại cơ sở hạt nhân
• Những chiếc drone bí ẩn đe dọa các cơ sở hạt nhân Pháp
• IAEA thành lập Trung tâm bảo vệ cơ sở hạt nhân

Cảnh báo của Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế IAEA Yukiya Amano - thế giới đang phải đối diện với nguy cơ các phần tử khủng bố tấn công hạt nhân ở mọi nơi, đã khiến nhiều quốc gia trên thế giới phải lên kế hoạch bảo vệ.

Bởi theo ông Yukiya Amano, các phần tử khủng bố và tội phạm sẽ tìm mọi cách nhằm tận dụng những kẽ hở trong hệ thống an ninh hạt nhân thế giới để đạt được mục đích của chúng. Do đó, tất cả các quốc gia đều có thể trở thành điểm trung chuyển và đứng trước nguy cơ trở thành mục tiêu tấn công.

Và để đối phó với khả năng này, IAEA đã cung cấp hơn 3.000 thiết bị phát hiện nguyên liệu hạt nhân cho những quốc gia hữu quan. Theo ông Yukiya Amano, các nước trên thế giới đã tăng cường nguồn nhân lực (hơn 10.000 cảnh sát, lính biên phòng và các chuyên gia) để ứng phó với thách thức kể trên.

Anh có 15 nhà máy điện hạt nhân cần bảo vệ.

Từ công tác bảo vệ

Mặc dù thành lập hơn 12 năm trước (1-4-2005), nhưng lực lượng Cảnh sát hạt nhân dân sự (CNC) mới được dư luận biết tới sau khi người dân thấy họ xuất hiện với vũ khí hạng nặng. Bởi đa số cảnh sát Anh đều không được trang bị vũ khí và nếu có chỉ là vũ khí hạng nhẹ hoặc công cụ hỗ trợ. Theo thống kê, trong khoảng 200.000 cảnh sát ở Anh và xứ Wales, chỉ có 10.500 người được đào tạo và sử dụng súng.

Theo giới chuyên môn, sự ra đời của CNC nhằm thay thế nhiệm vụ trước đây của Cục Cảnh sát năng lượng nguyên tử, được thành lập từ năm 1955. Một điểm khác nữa là lính CNC phải được huấn luyện kỹ càng và thực hành với nhiều tình huống khác nhau, để có thể đối phó khi xảy ra.

Ngoài ra, lính CNC còn được huấn luyện để đối phó với các cuộc biểu tình khi họ xuất hiện tại nhà máy điện hạt nhân. Thậm chí, họ còn phải tập luyện với tình huống xấu nhất - bị tấn công khủng bố hạt nhân hoặc bị kẻ xâm nhập đánh cắp nguyên liệu hạt nhân.

Theo giới truyền thông, kể từ năm 2009, lính CNC được đào tạo bắn đạn thật nhiều hơn. Lính CNC thường xuyên được kiểm tra bức xạ và mang theo thiết bị giám sát phơi nhiễm với bức xạ trên người. Do phải thường xuyên mang trên mình số thiết bị nặng gần 30kg cho nên nhiều lính CNC bị tổn thương vùng lưng cũng như cơ và xương.

Một điểm khác biệt giữa các đơn vị cảnh sát với lính CNC được giới chuyên môn quan tâm khi họ phải làm việc tới năm 65 tuổi. Trong khi các lực lượng cảnh sát nghỉ hưu ở tuổi 43, nhưng lính CNC phải làm việc tới khi "hết sức". Kinh phí cho CNC khoảng 100 triệu bảng Anh mỗi năm và đã tăng trong mấy năm qua, bất chấp việc nhiều lực lượng cảnh sát bị cắt giảm ngân sách.

Theo giới truyền thông, quân số của CNC hiện có hơn 1.250 người với một lượng vũ khí và trang thiết bị đầy đủ, để bảo vệ 15 nhà máy điện hạt nhân ở Anh. Nhà máy điện hạt nhân nằm trong danh mục những địa chỉ cần được bảo vệ nghiêm mật nhất ở Anh. Tuy chỉ là cơ sở hạt nhân phi quân sự, nhưng 15 nhà máy điện hạt nhân được tăng mức bảo vệ sau khi CNC được thành lập. Trong số những cơ sở hạt nhân dân sự được CNC bảo vệ có Nhà máy Dounreay nằm trên bờ biển phía Bắc Scotland.

Nhiệm vụ chính của lực lượng CNC là bảo vệ những nhà máy điện hạt nhân trước các mối đe dọa tấn công phá hoại hay đánh cắp nguyên liệu hạt nhân. Ngoài việc canh gác bảo vệ nhà máy điện hạt nhân, lính CNC còn phải hộ tống mỗi khi nguyên vật liệu hạt nhân được vận chuyển cả trong và ngoài lãnh thổ nước Anh. Lính CNC được trang bị súng máy khi bảo vệ những chiếc tàu vận chuyển nguyên liệu hạt nhân trên biển. T

rong năm 2015, lính CNC đã bắt giữ 11 vụ, trong đó có 3 tội danh thuộc Đạo luật khủng bố. Trong năm 2016, Đội hộ tống chiến lược (SEG) của CNC đã bảo vệ một chiếc tàu vận chuyển nguyên liệu hạt nhân trên biển với hành trình khá dài. Thành viên SEG được huấn luyện đặc biệt, nhất là kỹ năng sử dụng nhiều loại vũ khí khác nhau bởi họ phải hoàn thành nhiệm vụ trên những vùng biển quốc tế.

Nhà máy điện hạt nhân Hinkley Point C ở Somerset.

Tới những cảnh báo

Hãng BBC từng tiết lộ, đã có 130 vụ vi phạm an ninh xảy ra trong 5 năm (từ  năm 2011), bao gồm mất súng trong quá trình huấn luyện và các loại chìa khóa vào một nhà máy điện hạt nhân bị mất. Ngay lập tức nhà máy điện này phải thay toàn bộ khóa, cho dù sau đó số chìa khóa được tìm thấy.

Khi đó, Cảnh sát trưởng Mike Griffiths cho biết, lực lượng này cam kết "duy trì văn hoá an ninh" và thay đổi một số thủ tục để ngăn chặn những sự cố kể trên không tái diễn. Theo giới truyền thông, sau khi thành lập lực lượng Cảnh sát hạt nhân dân sự, giới chức Anh còn quan tâm tới việc huấn luyện và tuyển chọn chó nghiệp vụ, để phục vụ trong lĩnh vực hạt nhân dân sự.

Được biết, những con chó được tuyển có thể được nuôi ở gia đình thuộc loài Alsatians, Collies, Labradors hoặc Spaniels. Sau khi những con chó được tuyển và huấn luyện thành công, chúng trở thành cảnh khuyển chuyên phục vụ trong lĩnh vực đặc biệt này.

Thanh tra Jim Weeden thuộc Phòng cảnh khuyển hạt nhân dân sự cho biết, số cảnh khuyển này có vai trò quan trọng, đặc biệt trong việc đảm bảo an ninh cho các cơ sở hạt nhân. "Do đặc điểm của các cơ sở hạt nhân, cảnh khuyển trong lĩnh vực này có vị trí cực kỳ quan trọng để đảm bảo an ninh", Thanh tra Jim Weeden nhấn mạnh.

Bộ trưởng Năng lượng Jesse Norman cho biết, Chính phủ Anh đã chi khoảng 1,9 tỉ bảng Anh để chống lại các mối đe dọa từ an ninh mạng. Theo đó, các cơ sở hạt nhân dân sự có thể đương đầu và phục hồi trước những mối đe dọa bị khủng bố. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc nguy cơ bị tấn công suy giảm. Theo giới chuyên môn, mặc dù an ninh tại các nhà máy điện hạt nhân của Anh vẫn có thể đối phó với cách thức mới của khủng bố, nhưng nguy cơ bị tấn công mạng vẫn ở mức cao. T

heo đó mối đe dọa từ khủng bố, gián điệp và tin tặc đối với 15 nhà máy hạt nhân (chiếm gần 1/5 lượng điện cung cấp cho "xứ sở sương mù") cần phải tăng cường bảo vệ hơn nữa, nhất là công tác bảo mật thông tin. Chính phủ Anh mới công bố chiến lược hạt nhân dân sự mới.

Trong đó lên kế hoạch cụ thể để đảm bảo ngành hạt nhân dân sự được bảo vệ trước các mối đe dọa tấn công mạng. Mấy tháng trước (tháng 4-2017), 15 nhà máy điện hạt nhân được đặt trong tình trạng báo động cao sau khi có cảnh báo IS và một số tổ chức khủng bố khác muốn xâm nhập hệ thống mạng của những nơi này.

Hơn 6 năm trước (3-5-2011), 5 người đã bị bắt theo Luật Chống khủng bố. Được biết, những người này (đến từ London và ở độ tuổi 20) bị bắt gần Nhà máy điện hạt nhân Sellafield, khi các sỹ quan cảnh sát chặn xe hơi của họ.

Vụ bắt giữ diễn ra trong bối cảnh Thủ tướng Anh khi đó là ông David Cameron cảnh báo, người dân cần thận trọng hơn sau khi trùm khủng bố thế giới Osama bin Laden vừa bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ tiêu diệt hôm 1-5-2011.

Phóng viên báo Wired từng đến Nhà máy điện hạt nhân Sellafield, nơi được mệnh danh với tên gọi "khu vực nguy hiểm nhất châu Âu" bởi đây là địa điểm xử lý và tái chế chất thải hạt nhân của 15 lò phản ứng hạt nhân ở Anh.

Sellafield cách London khoảng 400km về phía Tây Bắc, cũng là kho chứa chất thải phóng xạ chưa qua xử lý lớn nhất thế giới - khoảng 140 tấn plutonium với mục đích dân sự.