Ngày 25/11, phóng viên Báo CAND đã có cuộc trao đổi với Đại tá Phạm Ngọc Thông, Trưởng phòng Hướng dẫn và điều tra án ma tuý, Cục CSĐT tội phạm về ma tuý, Bộ Công an. Đại tá Thông cho biết, sau khi TANDTC có Công văn 234, Công an và các cơ quan tố tụng nhiều tỉnh, thành gửi văn bản về Cục đề nghị hướng dẫn áp dụng pháp luật giải quyết án ma tuý và đưa ra nhiều kiến nghị. Điển hình phải kể đến: Hà Nội, Sơn La, Lạng Sơn… Công an thành phố Hồ Chí Minh còn có văn bản kiến nghị thu hồi Công văn số 234. Viện KSNDTC ngày 9/10/2014 cũng có văn bản gửi Chánh án TAND TC đề nghị kiểm tra, xem xét đối với Công văn số 234.
Nội dung Công văn 234/TANDTC-HS ngày 17/9/2014 có gì đặc biệt khiến cho Công an các tỉnh, thành “vướng” trong việc xử lý các vụ án liên quan đến ma tuý? Một trong những nội dung công văn này đề cập là: để thực hiện đúng quy định của BLHS năm 1999 với “Các tội phạm về ma túy”, Bộ Công an - VKSND TC - TAND TC - Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư liên tịch số 17/2007 ngày 24/12/2007, hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Chương XVIII “Các tội phạm về ma túy” của BLHS năm 1999. Theo hướng dẫn tại Thông tư liên tịch số 17/2007: “Trong mọi trường hợp, khi thu giữ được các chất nghi là chất ma túy hoặc tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy thì đều phải trưng cầu giám định để xác định loại, hàm lượng, trọng lượng chất ma túy, tiền chất”.
Tại Công văn số 1504/VKS-LN của liên ngành Công an – Viện Kiểm sát - Toà án thành phố Hà Nội ngày 7/10/2014 nêu, tổng số án ma tuý đang thụ lý giải quyết ở các cơ quan tố tụng thành phố Hà Nội là 877 vụ/1.096 bị can, trong đó, án tồn tại cơ quan điều tra 557 vụ/684 bị can với số lượng ma tuý đang chờ kết luận giám định 16.303 gam, trong đó có 188 vụ/213 bị can có trọng lượng heroin dưới 0,2g và 112 vụ/169 bị can có trọng lượng ma tuý tổng hợp dưới 2g. Án tồn tại Viện Kiểm sát 141 vụ/187 bị can, trong đó có 55 vụ/63 bị can có trọng lượng heroin dưới 0,2g và 27/32 bị can có trọng lượng ma tuý tổng hợp dưới 2g. Án tồn tại Toà án 179 vụ/225 bị cáo.
Những khó khăn, vướng mắc nếu thực hiện Công văn 234 được các cơ quan tố tụng Hà Nội nêu rõ: Cơ quan giám định không đủ điều kiện về khoa học kỹ thuật giám định tất cả các loại ma tuý đã bắt giữ. Chúng tôi được biết, Cục CSĐT tội phạm về ma tuý đã tập hợp báo cáo những khó khăn, vướng mắc của các địa phương trong toàn quốc sau khi nhận được Công văn 234/TANDTC – HS ngày 17/9/2014.
Theo đó, tại các địa phương đã xảy ra tình trạng: Hồ sơ vụ án đã chuyển cho Toà án chưa xét xử nếu chưa giám định hàm lượng chất ma tuý thì phải chuyển lại cho Viện Kiểm sát yêu cầu cơ quan điều tra giám định hàm lượng chất ma tuý đã thu giữ; hồ sơ Công an chuyển VKS nếu chưa giám định hàm l ượng cũng bị trả lại để điều tra bổ sung, giám định hàm lượng; các vụ đều tra bắt giữ quả tang có thu giữ chất nghi là ma tuý phải đưa đến Viện Khoa học Hình sự để giám định hàm lượng do địa phương không có đủ điều kiện khoa học kỹ thuật; tình hình tội phạm ma tuý có chiều hướng phức tạp vì các cơ quan điều tra lúng túng trong việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn đối với các vụ việc mua bán lẻ ma tuý.
Về nhận thức, các địa phương đều cho là không thể thực hiện Công văn 234 hiện nay vì điều kiện, phương tiện giám định không thể giám định được hàm lượng chất ma tuý; có địa phương nêu, bọn tội phạm ma tuý khi giao dịch mua bán không bao giờ hỏi về hàm lượng ma tuý trong số ma tuý chúng giao dịch mua bán...
Ngày 3/11/2014, Thiếu tướng Nguyễn Anh Tuấn, Cục trưởng Cục CSĐT tội phạm về ma tuý trong Công văn số 584/C47 đã nêu quan điểm: Việc quy định pháp luật phải phù hợp với thực tế, phục vụ cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm ma tuý. Nếu bắt buộc giám định hàm lượng các chất ma tuý để làm căn cứ xử lý hình sự các đối tượng phạm tội ma tuý sẽ không đáp ứng được yêu cầu đấu tranh với tội phạm ma tuý, dễ bỏ lọt tội phạm ma tuý; khả năng thực tế chưa đáp ứng được ngay việc giám định hàm lượng các chất ma tuý; văn bản pháp luật chưa thống nhất, có những đơn vị hiểu khác nhau.
Cục CSĐT tội phạm về ma tuý kiến nghị Liên ngành Trung ương thống nhất có hướng dẫn chung chứ không để từng ngành hướng dẫn riêng sẽ không thống nhất, cấp dưới không thực hiện được. Đồng thời, ngành chức năng nghiên cứu sửa Thông tư liên tịch 17/2007 và sửa chương 18 Bộ luật Hình sự năm 1999 theo hướng bỏ yêu cầu bắt buộc giám định hàm lượng các chất ma tuý rồi quy ra trọng lượng ma tuý để xử lý đối với đối tượng phạm tội.
