Cần đào tạo cán bộ giỏi pháp luật, giỏi ngoại ngữ trong thực hiện hoạt động tương trợ tư pháp

Chiều 11/8, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 48, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý 4 dự thảo: Luật Dẫn độ; Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù; Luật Tương trợ tư pháp về dân sự; Luật Tương trợ tư pháp về hình sự. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Dự phiên họp có các đồng chí: Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng Viện KSND tối cao; Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an; Nguyễn Thanh Tịnh, Thứ trưởng Bộ Tư pháp; Lê Thị Thu Hằng, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao; đại diện các bộ, ngành chức năng. 4 dự thảo luật trên đã được Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 9, dự kiến thông qua tại Kỳ họp thứ 10 tới đây.

Tại phiên họp, sau khi Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo một số vấn đề lớn trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý 4 dự thảo luật trên, các đại biểu đã thảo luận, đều đánh giá cao các cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra đã tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật khoa học, hợp lý, đảm bảo yêu cầu đặt ra.

Báo cáo về vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc sửa đổi, bổ sung hướng tới mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường hợp tác tư pháp quốc tế. Trong đó, đối với dự thảo Luật Dẫn độ, thay đổi đáng lưu ý là bổ sung quy định về trình tự, thủ tục và điều kiện giữ người trong cả 2 trường hợp (Việt Nam và nước ngoài là/không là thành viên của điều ước quốc tế về dẫn độ), với thời hạn giữ người không quá 45 ngày tại cơ sở lưu trú cho người nước ngoài chờ xuất cảnh.

Theo Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp, quy định này tạo ra một khung pháp lý rõ ràng cho việc tạm giữ người trong các trường hợp khẩn cấp, trước khi có yêu cầu dẫn độ chính thức. Điều này rất quan trọng để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả của các biện pháp khẩn cấp trong hợp tác quốc tế, góp phần vào công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.

Về dự thảo Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù, nội dung quan trọng là bỏ quy định "không chuyển đổi hình phạt tù thành các hình phạt khác" tại Khoản 3 và giao Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Chánh án TAND tối cao và Viện trưởng Viện KSND tối cao quy định chi tiết điều này. Lý giải, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, chuyển đổi hình phạt tù là vấn đề phức tạp do sự khác biệt trong chính sách hình sự giữa Việt Nam và các nước. Việc giao Chính phủ quy định chi tiết sẽ đảm bảo tính linh hoạt, ổn định và khả thi của luật, đảm bảo bản án được thực thi phù hợp với pháp luật Việt Nam.

Dự thảo Luật Tương trợ tư pháp về hình sự được chỉnh lý theo hướng quy định trường hợp “có thể” bị từ chối tương trợ tư pháp về hình sự thay cho quy định “bắt buộc” phải từ chối đối với tội phạm có liên quan đến chính trị hoặc quân sự; tạo linh hoạt lớn hơn cho Việt Nam trong quá trình đàm phán, ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp trong tương lai; giúp tránh xung đột pháp luật hoặc các cách hiểu khác nhau đối với các quy định pháp luật liên quan (đặc biệt là Bộ luật Hình sự).

Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, điểm mới trong dự thảo Luật Tương trợ tư pháp về dân sự là bổ sung 1 điều luật mới quy định về tương trợ tư pháp về dân sự giữa các tỉnh của Việt Nam với các địa phương của quốc gia khác có chung đường biên giới với Việt Nam; tạo điều kiện cho cơ quan có thẩm quyền của các nước giải quyết nhanh chóng các vụ việc dân sự, phá sản, thi hành án dân sự, tránh dồn việc lên cơ quan trung ương, làm tắc nghẽn quá trình giải quyết. Đây là việc luật hóa quy định của điều ước quốc tế đã ký kết (như hiệp định với Lào), giúp thúc đẩy hợp tác cấp địa phương, phục vụ hiệu quả nhu cầu của người dân và doanh nghiệp ở khu vực biên giới.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng, tại Kỳ họp thứ 9, khi thảo luận, cơ bản 4 dự án luật trên đều được các cơ quan chức năng thống nhất ý kiến. Đặc biệt, Luật Chuyển giao người đang chấp hành xong án phạt tù thì cả nội dung, kỹ thuật đều được các đại biểu nhất trí. 3 luật còn lại thì mỗi luật còn 1 ý kiến về kỹ thuật chứ không phải về nội dung, bản chất.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao cơ quan soạn thảo, thẩm tra đã tích cực tiếp thu, chỉnh sửa dự án luật. "Đây là 4 luật tách ra từ Luật Tương trợ tư pháp nhằm đẩy mạnh cải cách tư pháp, tăng cường hợp tác quốc tế với các lĩnh vực đặc thù riêng" - Chủ tịch Quốc hội nêu.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh đến 4 nghị quyết trụ cột của Trung ương và cho biết, Quốc hội cũng có các nghị quyết để thực hiện. Trong đó, dư luận quốc tế rất quan tâm đối với Việt Nam trong hội nhập quốc tế, đề nghị cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát các điều ước quốc tế liên quan; rà soát kỹ các tương trợ tư pháp dân sự, hình sự có yếu tố nước ngoài… nhằm bảo đảm quyền, lợi ích của các bên liên quan.

“Chúng ta có nhiều cán bộ giỏi luật, nhưng không giỏi ngoại ngữ và ngược lại. Vì vậy, chúng ta hết sức quan tâm đào tạo cán bộ vừa nắm chắc pháp luật vừa đảm bảo ngoại ngữ tốt vì nếu không giỏi ngoại ngữ thì phải trông chờ vào phiên dịch, trong khi phiên dịch giỏi mới dịch được hết ý, đặc biệt là những ngôn ngữ ít người sử dụng thì càng khó khăn. Vì vậy, tôi quan tâm là phải tính toán vừa hợp tác quốc tế đảm bảo vừa tăng cường đào tạo pháp luật và chuyên môn ngoại ngữ để làm sao cán bộ vừa chuyên sâu pháp luật và sử dụng tốt ngoại ngữ để hợp tác quốc tế” - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Để 4 luật đảm bảo thực thi hiệu quả, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Viện KSND Tối cao, Bộ Tư pháp và các cơ quan chức năng của Quốc hội phải phối hợp rà soát từng điều, khoản, chương trên tinh thần công khai, minh bạch, đúng điều ước quốc tế chúng ta đã ký kết để các luật hết sức cụ thể, sau khi Quốc hội thông qua thực hiện được ngay.