Chiều 23/4, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi) với 488/492 đại biểu có mặt tán thành; luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
Đáng chú ý, theo Luật Hộ tịch (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch. Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định, trừ các loại giấy tờ gồm giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài. Như vậy so với dự thảo trình Quốc hội ở đầu kỳ họp, giấy chứng tử đã được bỏ ra khỏi quy định Chủ tịch UBND xã không được ủy quyền.
Một nội dung khác mới được sửa đổi đó là nội dung về thẩm quyền đăng ký hộ tịch theo hướng giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch. Các nội dung gồm khai sinh, kết hôn, giám hộ, giám sát việc giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi thông tin hộ tịch, xác nhận tình trạng hôn nhân, khai tử được đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú, không phụ thuộc địa giới hành chính.
Trước khi trình Quốc hội thông qua dự thảo luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) cho biết, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã rà soát, chỉnh lý toàn diện dự thảo luật theo hướng bảo đảm phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp.
Trong đó, luật tập trung quy định những nội dung mang tính nguyên tắc, ổn định, thuộc thẩm quyền Quốc hội; hạn chế quy định chi tiết, tăng tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện.
Về đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động thống nhất trên toàn quốc chậm nhất là từ ngày 1/1/2031. “Đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế “người dân yêu cầu” sang “cơ quan nhà nước chủ động phục vụ”, đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế”, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết và nêu rõ, trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện được chủ động triển khai trước; đồng thời, Nhà nước tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội.
Bên cạnh đó, Chính phủ đã rà soát, đánh giá toàn diện và nhận thấy các điều kiện, nguồn lực bảo đảm việc thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính đã được bảo đảm.
Cụ thể, cơ sở dữ liệu hộ tịch đã được đưa vào vận hành thống nhất trên toàn quốc, kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin hộ tịch với các cơ sở dữ liệu có liên quan, nhất là Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của các địa phương.
Các cơ quan đăng ký hộ tịch đã thực hiện việc tra cứu dữ liệu hộ tịch phi địa giới để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, đội ngũ công chức làm công tác đăng ký, quản lý hộ tịch tại các địa phương đã được kiện toàn, bảo đảm năng lực chuyên môn. Hiện có 8.082 công chức/3.321 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó hơn 90% công chức đã đáp ứng trình độ chuyên môn luật và được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch.
Thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.
Về ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo luật đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt: không hạn chế ủy quyền đối với giấy chứng tử nhằm bảo đảm giải quyết kịp thời. Bên cạnh đó, Chính phủ cho rằng đối với giấy khai sinh và giấy chứng nhận kết hôn - là các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng, việc quy định do lãnh đạo UBND cấp xã ký là cần thiết để bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng.
Thực hiện đăng ký hộ tịch phi địa giới 
Gỡ vướng trong đăng ký, quản lý hộ tịch phục vụ chính quyền địa phương 2 cấp 
