Các Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ ủng hộ Mỹ quay lại JCPOA

146 Hạ nghị sĩ Đảng Dân chủ Mỹ đã ký vào một lá thư chung bày tỏ ủng hộ Tổng thống đắc cử Joe Biden tái gia nhập thỏa thuận hạt nhân Iran 2015, hay còn gọi là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) nếu Tehran tuân thủ và quay trở lại thực hiện cam kết.

Họ coi việc Mỹ trở lại là điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran trong tương lai, nhằm thu hẹp các khác biệt và cải thiện mối quan hệ cũng như hạn chế được “những động thái mà họ cho là “gây hấn” của Iran trong khu vực”.

Trong bức thư, các Hạ nghị sĩ Đảng Dân chủ khẳng định sự ủng hộ đối với việc nhanh chóng thực hiện các bước ngoại giao cần thiết để khôi phục các ràng buộc đối với chương trình hạt nhân của Iran. Theo một số chuyên gia, mục đích của bức thư là để “trấn an” ông Joe Biden thúc đẩy Mỹ tham gia trở lại thỏa thuận mà không lo ngại bị phản đối.

Kỹ thuật viên Iran kiểm tra các thiết bị tại cơ sở làm giàu urani Isfahan, cách Thủ đô Tehran 420km về phía Nam.
Kỹ thuật viên Iran kiểm tra các thiết bị tại cơ sở làm giàu urani Isfahan, cách Thủ đô Tehran 420km về phía Nam.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng, Tổng thống đắc cử Mỹ cũng đang phải chịu sức ép từ một bộ phận không nhỏ, cả trong và ngoài nước yêu cầu đàm phán lại JCPOA. Các nước Arab đồng minh của Mỹ trong khu vực hiện cũng muốn có vai trò trong đàm phán, muốn kiềm chế chương trình tên lửa của Iran cũng như sức ảnh hưởng của nước này trong khu vực.

Tuy nhiên, Tổng thống Iran Hassan Rouhani đã bác bỏ điều này: “Mỹ từng muốn đưa chương trình tên lửa vào đàm phán. Chúng tôi đã bác bỏ khi đàm phán thỏa thuận hạt nhân trước đây. Ông Joe Biden biết rõ điều này. Iran cũng sẽ không đàm phán lại thỏa thuận hạt nhân đã đạt được. Đó là một thỏa thuận lịch sử rất quan trọng, chưa từng có với Iran và trong khu vực. Tôi không biết liệu có quốc gia nào như Iran có thể đàm phán với 6 cường quốc trong điều kiện bị trừng phạt hay không”.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cũng cho rằng, Mỹ phải quay trở lại tham gia thỏa thuận hạt nhân Iran mà không được đưa ra bất cứ điều kiện tiên quyết hoặc yêu cầu bổ sung nào. Theo bà, những nỗ lực sửa đổi thỏa thuận hạt nhân đều kết thúc bằng thất bại. Trước đó, vài ngày, các nước còn lại của thỏa thuận hạt nhân cũng kêu gọi việc các bên cần tuân thủ các cam kết đã ký. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cũng có chung quan điểm với Nga, cho rằng Mỹ nên quay trở lại thỏa thuận một cách vô điều kiện và sớm nhất có thể.

Đối với Iran, việc ứng cử viên Joe Biden của đảng Dân chủ chính thức trở thành ông chủ Nhà Trắng mang nhiều ý nghĩa quan trọng. Washington có thể sẽ khôi phục JCPOA, thường được gọi tắt là thỏa thuận hạt nhân Iran. Ông Joe Biden đã nói rõ trong một bài báo trên CNN: “Tôi sẽ đưa cho Tehran một lộ trình đáng tin cậy để quay trở lại con đường ngoại giao. Nếu Iran tuân thủ nghiêm túc thỏa thuận hạt nhân, Mỹ sẽ tham gia lại thỏa thuận này và coi đó như một điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán tiếp theo.

Cùng với các đồng minh của mình, chúng tôi sẽ củng cố và mở rộng các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân, đồng thời giải quyết các vấn đề đáng quan tâm khác”. Vài ngày sau khi tướng Qassem Soleimani bị sát hại vào tháng 1/2020, Tổng thống Hassan Rouhani từng tuyên bố Tehran sẽ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân nói trên.

Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Iran đang vượt qua tất cả các giới hạn trong JCPOA khi quyết định tăng tổng lượng dự trữ urani làm giàu cấp độ thấp từ 1.020,9kg lên 1.571,6kg, tức là gấp khoảng 8 lần mức mà nước Cộng hòa Hồi giáo được phép duy trì trong thỏa thuận hạt nhân. Theo các điều khoản của JCPOA, Iran chỉ được phép dự trữ 202,8kg urani được làm giàu tối đa 3,67%.

Hiện Tehran đang làm giàu urani có độ tinh khiết 4,5% và sở hữu lượng nước nặng cao hơn nhiều so với mức cho phép trong thỏa thuận. Một điểm đáng chú ý khác trong báo cáo của IAEA là Iran không cho phép cơ quan này thanh tra các địa điểm hạt nhân của mình. Khoảng 1.000kg urani có tỷ lệ làm giàu 5% có thể được tinh chế thêm để tạo ra một quả bom hạt nhân. Điều này có nghĩa là Iran hiện đã có đủ urani làm giàu để tinh chế và theo đuổi chế tạo bom hạt nhân nếu Tehran thực sự muốn làm như vậy.

Bất chấp tất cả những vi phạm này, nước Cộng hòa Hồi giáo vẫn mong muốn khởi động lại thỏa thuận hạt nhân. Tổng thống Iran mới đây đã thông báo rằng Tehran sẽ trở lại thỏa thuận ngay sau khi Washington tái tham gia JCPOA. Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cũng từng thể hiện quan điểm tương tự vào tháng 11 vừa qua.

Cả Tổng thống và Ngoại trưởng Iran chắc hẳn đã không phát đi những tín hiệu nói trên nếu không nhận được sự chấp thuận của Nhà lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, nhân vật có tiếng nói quyết định trong các chính sách đối ngoại và đối nội của Tehran. Trên thực tế, Iran đang rất muốn hồi sinh thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Đầu tiên, việc tái tham gia JCPOA sẽ mang lại cơ hội thúc đẩy kinh tế đáng kể cho nước Cộng hòa Hồi giáo. Tehran có thể tăng cường xuất khẩu dầu mỏ của mình một cách hợp pháp. Giới chức Iran đã chuẩn bị cho kịch bản xuất khẩu dầu mỏ “hết công suất” chỉ trong vòng vài tháng. Theo trang mạng chính thức của Tổng thống Hassan Rouhani, ông đã đề nghị Bộ Dầu mỏ Iran chuẩn bị mọi nguồn lực và trang thiết bị dầu khí để tăng sản lượng và xuất khẩu dầu mỏ trong vòng ba tháng tới.

Trước khi Tổng thống sắp mãn nhiệm Donald Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân hồi năm 2018 và bắt đầu chính sách gây áp lực tối đa chống lại nước Cộng hòa Hồi giáo, Tehran đã xuất khẩu hơn 2 triệu thùng dầu/ngày. Trong 2 năm qua, xuất khẩu dầu mỏ của Iran đã rơi xuống mức thấp kỷ lục 100.000 thùng/ngày. Dầu mỏ được coi là nguồn thu chủ chốt để duy trì chế độ Iran và Tổng thống Hassan Rouhani đã thừa nhận rằng Tehran khó có thể vận hành và duy trì sự phát triển của đất nước nếu không có nguồn thu từ dầu mỏ, cho dù quốc gia này vẫn còn những nguồn thu từ các lĩnh vực khác.

Thứ hai, thỏa thuận hạt nhân sẽ mở ra lộ trình mới để phương Tây có thể đầu tư vào các lĩnh vực của Iran, trong bối cảnh các nhà lãnh đạo Iran rất muốn thu hút thêm nhiều nguồn đầu tư nước ngoài. Sau khi thỏa thuận hạt nhân được ký kết vào năm 2015, giới chức Iran thậm chí còn mời các công ty dầu khí của Mỹ đến Iran kinh doanh. Điều này cho thấy nước Cộng hòa Hồi giáo sẵn sàng đặt lợi ích kinh tế lên trên lợi ích tư tưởng cách mạng của mình.

Đổi lại, nguồn lợi kinh tế chắc chắn sẽ giúp Iran truyền bá các tư tưởng và tôn chỉ cách mạng của mình trong khu vực. Thứ ba, tái tham gia thỏa thuận hạt nhân sẽ giúp Iran duy trì sự hợp pháp toàn cầu. Điều này có nghĩa là sự ủng hộ của Tehran đối với các nhóm dân quân cũng như chủ nghĩa phiêu lưu quân sự và hành vi quấy phá ở Trung Đông nhiều khả năng sẽ bị các cường quốc thế giới "phớt lờ" hoặc coi là điều thứ yếu.

Tóm lại, Iran sẵn sàng tái gia nhập thỏa thuận hạt nhân chủ yếu nhờ những lợi ích mà nó sẽ mang lại cho nền kinh tế và tài chính của nước Cộng hòa Hồi giáo.

Khổng Hà (tổng hợp)

Các tin khác

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia đến Apple, Microsoft hay Tesla, vai trò của người sáng lập luôn gắn với những bước ngoặt phát triển. Trong bối cảnh đó, việc CEO Jensen Huang rời Nvidia sau bê bối đời tư đang đặt tập đoàn trước phép thử lớn về khả năng duy trì tăng trưởng, lợi thế cạnh tranh và sự ổn định trong giai đoạn chuyển giao lãnh đạo.

SpaceX lần đầu thu hồi thành công tàu Starship từ quỹ đạo

SpaceX lần đầu thu hồi thành công tàu Starship từ quỹ đạo

Tàu vũ trụ Starship của SpaceX hôm 14/11 (giờ địa phương) đã trở về thành công địa điểm phóng tại bang Texas (Mỹ) sau hơn 22 giờ hoạt động trên quỹ đạo, đánh dấu lần đầu tiên tầng trên của hệ thống tên lửa này được thu hồi bằng cánh tay cơ khí tại tháp phóng.

Italia phạt Meta 805 triệu euro vì truy cập ảnh người dùng trái phép

Italia phạt Meta 805 triệu euro vì truy cập ảnh người dùng trái phép

Cơ quan bảo vệ dữ liệu Italia ngày 14/11 quyết định phạt tập đoàn Meta 805 triệu euro (khoảng 887 triệu USD) vì truy cập ảnh và video trên điện thoại của người dùng Facebook mà không có sự đồng ý cụ thể. Khoảng 20 triệu người dùng Android tại nước này được cho là bị ảnh hưởng.

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Kế hoạch tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh giữa lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Thâm Quyến đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận quốc tế. Theo giới chuyên gia, cuộc gặp không chỉ phản ánh những tính toán chiến lược của ba cường quốc mà còn có thể tác động đến cục diện an ninh quốc tế.

Mỹ khôi phục hoạt động bay, họp báo nêu nguyên nhân sự cố

Mỹ khôi phục hoạt động bay, họp báo nêu nguyên nhân sự cố

Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã dỡ bỏ lệnh đình chỉ cất cánh trên toàn quốc sau hơn 4 giờ gián đoạn do sự cố liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu. Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy họp báo tại Nhà Trắng để lý giải nguyên nhân vụ việc. 

Mỹ đình chỉ hoạt động cất cánh trên toàn quốc

Mỹ đình chỉ hoạt động cất cánh trên toàn quốc

Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) hôm 13/11 ra lệnh tạm dừng toàn bộ các chuyến bay khởi hành trên phạm vi cả nước do sự cố nghiêm trọng trong hệ thống liên lạc kiểm soát không lưu. Sự cố khiến gần 11.000 chuyến bay bị hoãn hoặc hủy, gây gián đoạn hoạt động hàng không trên diện rộng.

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Hàng loạt dịch vụ cốt lõi của Microsoft như Outlook, Teams và Copilot đã gặp sự cố gián đoạn nghiêm trọng kéo dài từ Mỹ sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong ngày 13/11, khiến hoạt động của nhiều cơ quan chính phủ và tập đoàn lớn bị ảnh hưởng nặng nề.

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Tình trạng thiếu hụt ngân sách nghiêm trọng của Cơ quan Liên hợp quốc (LHQ) cứu trợ người tị nạn Palestine (UNRWA) đang khiến các dịch vụ giáo dục, y tế và hỗ trợ xã hội tại những khu tị nạn Palestine ở Lebanon bị thu hẹp. Không chỉ đối mặt với khó khăn kinh tế và thiếu thốn các dịch vụ thiết yếu, hàng trăm nghìn người tị nạn còn phải chịu thêm sức ép từ tình trạng thất nghiệp, gia tăng tội phạm, ma túy và nguy cơ phải di dời do xung đột.

Nga đồng ý để châu Âu tham gia đàm phán hòa bình Ukraine

Nga đồng ý để châu Âu tham gia đàm phán hòa bình Ukraine

Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 12/11 đã đồng ý để các đại diện châu Âu tham gia vòng đàm phán hòa bình tiếp theo về Ukraine, theo lời đặc phái viên Mỹ. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Nga yêu cầu Washington phải làm rõ với các đồng minh châu Âu xem họ thực sự muốn "hòa bình hay chiến tranh" tại Ukraine.