Ngày 8/6, bên lề Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba, toạ đàm "Vai trò của các chính đảng Đông Nam Á trong xây dựng Cộng đồng ASEAN" đã diễn ra tại Hà Nội với gần 20 bài tham luận chất lượng, đóng góp bởi đại diện các chính đảng Đông Nam Á, chuyên gia và học giả khu vực.
Theo đó, các bài tham luận tập trung trao đổi về ba chủ đề chính gồm xây dựng lòng tin giữa các chính đảng Đông Nam Á vì một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, tự cường và vững mạnh, kinh nghiệm về quản trị và thúc đẩy hợp tác giữa các chính đảng trong tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, phát huy vai trò của chính đảng trong thúc đẩy hợp tác ASEAN và hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Lòng tin là chất keo gắn kết
Chia sẻ quan điểm về xây dựng lòng tin giữa các chính đảng Đông Nam Á, ông Bounleua Phandanouvong, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đánh giá cao chủ đề của toạ đàm, khẳng định lòng tin là chất keo gắn kết cộng đồng.
“Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tin rằng lòng tin chính trị không thể tồn tại tách biệt. Trái lại, lòng tin chính trị phải bắt nguồn từ các nguyên tắc cơ bản về tôn trọng lẫn nhau đối với độc lập, chủ quyền và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau”, ông Bounleua Phandanouvong nhấn mạnh.
Từ đó, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào nêu ra ba định hướng hợp tác chính, bao gồm tăng cường đối thoại và trao đổi kinh nghiệm giữa các chính đảng, phát huy vai trò cầu nối trong thúc đẩy kết nối kinh tế - xã hội khu vực, cùng bảo vệ vai trò trung tâm của ASEAN trước các thách thức địa chính trị mới.
Đề cập tới kinh nghiệm của Timor-Leste trên hành trình từ xung đột đến hòa giải và hội nhập khu vực, ông Jacinto Rigoberto Gomes de Deus, Phó Chủ tịch thứ nhất kiêm Thư ký điều hành Đảng Quốc đại tái thiết (CNRT) nhấn mạnh, lòng tin phải được xây dựng bằng hành động cụ thể, sự bao trùm và những kết quả thực chất.
Quản trị có trách nhiệm, sự tham gia của mọi tầng lớp xã hội và các thể chế vững mạnh là ba trụ cột quan trọng để củng cố niềm tin của người dân. Việc Timor-Leste trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN là kết quả của một quá trình dài kiên trì cải cách, đối thoại và xây dựng lòng tin với các nước thành viên. Ông Jacinto Rigoberto Gomes de Deus đề xuất, ASEAN cần thiết lập những cơ chế đối thoại thường xuyên hơn giữa các chính đảng nhằm chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng đất nước, quản trị và ngăn ngừa xung đột.
Chính đảng như cây cầu kết nối
Theo ông Isra Sunthornvut, Phó Lãnh đạo Đảng Dân chủ Thái Lan, vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể giữa người dân ASEAN và các thể chế khu vực. Vì vậy, các chính đảng có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách này, bởi họ vừa đại diện cho tiếng nói của người dân, vừa có khả năng truyền tải các chính sách và tầm nhìn của ASEAN tới công chúng.
“Tôi đánh giá cao việc lần đầu tiên các chính đảng Đông Nam Á có một diễn đàn đối thoại riêng trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN. Đây là cơ hội quan trọng để thu hẹp khoảng cách giữa các nhà lãnh đạo và người dân, đồng thời tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa các lực lượng chính trị trong khu vực. Chúng ta đều có một vai trò cần thực hiện và cần phải thực hiện tốt vai trò đó”, ông Isra Sunthornvut nói.
Đồng quan điểm với ông Isra Sunthornvut, Tiến sĩ Fuziah Salleh, Tổng Thư ký Đảng Công lý Nhân dân (PKR), Thứ trưởng Bộ Thương mại nội địa Malaysia cho rằng, các chính đảng như những cây cầu kết nối các nhà lãnh đạo với người dân và giữa các quốc gia ASEAN. Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc lẫn nhau, các quốc gia cần tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, phối hợp chính sách và cùng tìm kiếm giải pháp cho những thách thức như an ninh lương thực, phát triển bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển.
Bà Fuziah Salleh cũng kêu gọi các nước ASEAN quan tâm hơn đến việc nâng cao vai trò của phụ nữ trong đời sống chính trị. Các chính phủ và chính đảng cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm tạo điều kiện để nhiều phụ nữ tham gia lãnh đạo và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của cộng đồng ASEAN.
Trong khi đó, ông Sous Yara, Phó Trưởng ban thứ nhất Ban Đối ngoại Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) kỳ vọng, các chính đảng cần đóng vai trò cầu nối giữa người dân, nghị viện và chính phủ, góp phần chuyển hóa các mục tiêu khu vực thành chính sách quốc gia và củng cố lòng tin xã hội. Theo ông, đối thoại giữa các chính đảng là kênh quan trọng để xây dựng lòng tin, bổ trợ cho ngoại giao nhà nước và thúc đẩy hợp tác khu vực.
Liên quan đến các lĩnh vực như an ninh hàng hải và hợp tác tiểu vùng Mekong, các chính đảng cần thúc đẩy đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), đồng thời tăng cường trách nhiệm chung trong giải quyết các thách thức về phát triển bền vững, an ninh nguồn nước, lương thực và năng lượng.
Về phần mình, Tiến sĩ Đỗ Tất Cường, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh chia sẻ, sự đa dạng về mô hình chính trị tại Đông Nam Á cho thấy một bài học cốt lõi, rằng những chính đảng có nền tảng thể chế vững chắc, khả năng thích ứng cao và gắn kết chặt chẽ với xã hội thường tạo điều kiện thuận lợi cho quản trị quốc gia hiệu quả và hợp tác khu vực bền vững.
Để tăng cường hợp tác giữa các chính đảng ASEAN, ông nhấn mạnh cần phát huy vai trò của Hội đồng Liên nghị viện ASEAN (AIPA) như một kênh ngoại giao nghị viện quan trọng, đồng thời nghiên cứu xây dựng cơ chế đối thoại các chính đảng ASEAN ở cấp cao nhằm thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm quản trị, tăng cường lòng tin và phối hợp ứng phó với các thách thức chung.
Luôn hướng đến hành động thực chất
Theo ông Jakkapong Sangmanee, Phó lãnh đạo Đảng Vì nước Thái (Pheu Thai), các chính đảng không chỉ đóng vai trò hoạch định mà còn phải bảo đảm các chính sách đó thực sự mang lại lợi ích cho người dân. Chia sẻ kinh nghiệm của Thái Lan trong lĩnh vực y tế toàn dân và phát triển cộng đồng, ông cho rằng những chính sách hiệu quả phải hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống, tăng cường an sinh xã hội và trao quyền cho người dân tham gia vào quá trình phát triển.
Ông khẳng định sự cần thiết phải hành động thực chất, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, hiện đại hóa nông nghiệp và tăng cường hợp tác kinh tế trong ASEAN, thêm rằng các nước trong khu vực nên cùng nâng cao giá trị nông sản, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng các chính sách phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân.
Khép lại các phiên thảo luận, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường nêu rõ ba nội dung quan trọng nhận được sự đồng thuận cao của các đại biểu.
Một là, việc tăng cường lòng tin, sự hiểu biết lẫn nhau và đối thoại giữa các chính đảng, cũng như giữa các chính đảng với các viện nghiên cứu và giới học giả, có ý nghĩa thiết thực trong việc củng cố đoàn kết và gắn kết ASEAN. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp ASEAN nâng cao khả năng thích ứng và phát huy vai trò trung tâm trong bối cảnh khu vực và thế giới đang có nhiều biến động. Đồng thời, các chính đảng là kênh quan trọng phản ánh nguyện vọng của người dân, qua đó góp phần tăng cường đồng thuận xã hội và thúc đẩy tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN.
Hai là, các chính đảng cần đóng vai trò chủ động hơn trong việc đề xuất sáng kiến và ý tưởng mới nhằm hiện thực hóa các mục tiêu của cộng đồng ASEAN và triển khai các kế hoạch chiến lược hướng tới năm 2045. Vai trò này đặc biệt quan trọng để bảo đảm ASEAN trong tương lai tiếp tục phát triển theo hướng bao trùm, bền vững và lấy người dân làm trung tâm, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Ba là, các đại biểu nhất trí cao tầm quan trọng ngày càng tăng của các chính đảng trong quá trình hoạch định chính sách, thúc đẩy hợp tác khu vực và chia sẻ kinh nghiệm quản trị. Đây là những yếu tố cần thiết để ASEAN có thể ứng phó hiệu quả với các thách thức chung và nâng cao khả năng thích ứng trước những thay đổi của tình hình mới.
Tóm lại, sự đồng thuận cao về ba nội dung lớn, từ củng cố lòng tin, chủ động đề xuất sáng kiến chiến lược đến việc nâng cao năng lực quản trị quốc gia, đã khẳng định vai trò không thể thay thế của các chính đảng trong tiến trình xây dựng cộng đồng. Khi các chính đảng thực sự vận hành như những cây cầu kết nối vững chắc, chuyển hóa được ý chí khu vực thành hành động quốc gia cụ thể, ASEAN sẽ có thêm điểm tựa nội lực mạnh mẽ để thích ứng, tự cường và phát triển thịnh vượng, luôn lấy người dân làm trung tâm của mọi sự phát triển.
