Bộ Y tế lên tiếng về việc khắc phục thiếu vaccine tiêm chủng mở rộng

Nhiều giải pháp nhưng vẫn thiếu vaccine 

Tại buổi gặp mặt báo chí do Bộ Y tế tổ chức vào chiều 15/12, PGS.TS Dương Thị Hồng, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cho biết, thực trạng thiếu vaccine "5 trong 1" diễn ra từ tháng 2/2023 và vaccine DPT-VGB-Hib phòng 3 bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván từ tháng 4/2023.

Bộ Y tế đã nỗ lực tiếp cận nguồn vaccine để cung ứng cho tiêm chủng các loại vaccine này đến tháng 10/2023. Từ tháng 7/2023, Việt Nam đã nhận nguồn tài trợ của Liên hợp quốc khoảng hơn 258 nghìn liều vaccine và đã kịp thời phân bổ trong tháng 9, 10.

"Tối nay, 490.600 liều vaccine "5 trong 1" do Chính phủ Australia tài trợ thông qua Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc UNICEF sẽ về Việt Nam, sớm cung ứng cho các địa phương triển khai tiêm chủng cho các bé. Bộ Y tế đã chỉ đạo các đơn vị liên quan thực hiện các thủ tục tiếp nhận, kiểm định vaccine, phân bổ cho 63 tỉnh, thành phố tổ chức tiêm chủng", bà Hồng cho biết.

Lý giải về nguyên nhân thiếu vaccine trong thời gian vừa qua, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cho biết, giai đoạn năm 2016-2022, Chương trình tiêm mở rộng được bố trí kinh phí mua vaccine từ nguồn Chương trình mục tiêu (CTMT) Y tế - Dân số giai đoạn 2016-2020.

Ngoài nguồn mua vaccine theo hình thức hoạt động của Dự án, vaccine được hỗ trợ từ Tổ chức GAVI và các tổ chức nước ngoài khác viện trợ.

Trong những năm gần đây, sự hỗ trợ nguồn lực từ GAVI và các tổ chức quốc tế có sự chuyển dịch cách thức hỗ trợ do Việt Nam nằm ngoài danh sách các nước có thu nhập thấp, kinh tế kém phát triển, một số loại vaccine viện trợ cần phải đối ứng sau khi tiếp nhận.

Năm 2023, thực hiện Luật Ngân sách, các địa phương phải thực hiện các thủ tục mua sắm vaccine từ ngân sách của địa phương, tuy nhiên gặp khó khăn trong việc bố trí, phê duyệt kinh phí, vướng mắc thủ tục đấu thầu, phê duyệt giá cũng như kinh nghiệm triển khai...

Trước yêu cầu thực tiễn, Bộ Y tế đã phối hợp Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 10/7/2023, Quyết định số 931/QĐ-TTg ngày 5/8/2023 giao kinh phí để Bộ Y tế thực hiện mua tập trung các loại vaccine, trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi Nghị định số 104/2016/NĐ-CP ngày 1/7/2016, hiện tại Nghị định sẽ sửa đổi theo hướng bố trí kinh phí của Trung ương để mua vaccine.

Giải pháp mà Bộ Y tế đưa ra là quyết liệt chỉ đạo các đơn vị, địa phương, phối hợp Bộ, ban ngành liên quan, đẩy mạnh hợp tác, đề xuất hỗ trợ, viện trợ với các tổ chức quốc tế trong và ngoài nước để cung ứng vaccine trong chương trình tiêm chủng mở rộng.

Tuy nhiên, đến nay, việc thiếu vaccine tiêm chủng mở rộng vẫn diễn ra ở nhiều địa phương, khiến nhiều bậc phụ huynh phải tiêm vaccine dịch vụ cho con. Tại các tỉnh miền núi, những xã vùng sâu, vùng xa, người dân chờ vaccine vì không có tiền tiêm dịch vụ.

Việc ngắt quãng cung ứng vaccine thời gian qua khiến cho nhiều trẻ em dưới 1 tuổi, đặc biệt trẻ em ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn không được tiêm chủng đúng hẹn. Nhiều phụ huynh lo ngại, trẻ bỏ lỡ tiêm chủng, nếu khi có vaccine, trẻ đã quá tuổi tiêm sẽ gặp phải phản ứng lo ngại gì không? 

Bà Dương Thị Hồng cho biết, vaccine "5 trong 1" trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng hoàn toàn có thể tiêm cho trẻ trên 12 tháng tuổi.

Theo số liệu giám sát tiêm chủng, hiện số liệu tiêm chủng trên quy mô toàn quốc đạt 66%, trong đó, với vaccine có thành phần tương tự như "5 trong 1" đạt tỷ lệ 52,6%.

"Tỷ lệ các bà mẹ cho con đi tiêm chủng dịch vụ vaccine "5 trong 1" đạt 60-70%. Điều đó cho thấy các bà mẹ rất quan tâm đến sức khỏe của con mình", bà Hồng nói.

Cũng theo bà Hồng, nếu theo đúng tỷ lệ tiêm chủng vaccine phải đạt 75% thì thực tế đang thiếu 10% các bé chưa được tiêm chủng vaccine "5 trong 1". Vì thế, ngay sau khi nhận vaccine viện trợ, Bộ Y tế sẽ triển khai tiêm bù, tiêm vét ngay trong quý 1/ 2024.

"Chúng tôi khuyến cáo các đơn vị tiêm chủng tăng cường giám sát trong tiêm chủng mở rộng. Đồng thời, hướng dẫn các đơn vị cơ sở điều trị tăng cường tiếp nhận khám cháu bé nhiễm khuẩn đường hô hấp để xử trí kịp thời", bà Hồng nhấn mạnh.

Căn cứ nhu cầu theo đề xuất và thực tiễn triển khai của 63 tỉnh/thành phố, Bộ Y tế giao Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương xây dựng kế hoạch phân bổ vaccine theo nhu cầu và hướng dẫn các địa phương triển khai theo thứ tự ưu tiên.

Trước tiên, ưu tiên vaccine được phân bổ để tiêm chủng trẻ chưa được tiêm mũi 1 vaccine DPT-VGB-Hib. Ưu tiên trước cho trẻ có nhóm tuổi nhỏ nhất từ 2 tháng tuổi trước rồi mới đến những trẻ có tháng tuổi lớn hơn bao gồm cả những trẻ trên 12 tháng tuổi.

Sau đó, sẽ tiêm trả mũi 2, mũi 3 cho những trẻ chưa được tiêm đủ 3 mũi vaccine DPT-VGB-Hib bao gồm cả trẻ trên 12 tháng tuổi.

Năm 2024 có đủ vaccine tiêm cho trẻ?

Hàng triệu phụ huynh lo ngại, tình trạng thiếu vaccine trong Chương trình tiêm chủng mở rộng có tiếp tục trong năm 2024?

TS Dương Đức Thiện, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính, Bộ Y tế cho biết, để giải quyết căn cơ, lâu dài cho tình trạng này, Bộ Y tế đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan tham mưu sửa đổi Nghị định số 104/2016/NĐ-CP ngày 1/7/2016 của Chính phủ quy định về hoạt động tiêm chủng, trong đó cho phép bố trí ngân sách trung ương để bảo đảm kinh phí mua vaccine cho chương trình tiêm chủng mở rộng.

Đối với vaccine có khả năng sản xuất trong nước (10 loại vaccine), Bộ Y tế đã rà soát các quy định của pháp luật và thực hiện mua theo hình thức đặt hàng (quy trình gồm 9 bước). Bộ Y tế đã thẩm định, gửi Bộ Tài chính xem xét, phê duyệt phương án giá tối đa, trên cơ sở đó Bộ Y tế sẽ phê duyệt phương án giá cụ thể. Bộ Y tế đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để giải quyết.

Dự kiến tháng 1/2024, hoàn thành việc mua sắm các vaccine đặt hàng trong nước (10 loại) trong tháng 12/2023 theo số lượng tỉnh, thành phố đề xuất nhu cầu đến tháng 6/2024, theo đó sẽ bảo đảm hoạt động cung ứng vaccine năm 2024 trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, đáp ứng nhu cầu của người dân hiện nay cũng như theo đúng chỉ đạo của Chính phủ, tuân thủ quy định của pháp luật hiện hành.

"Nếu được giao ngân sách sớm hơn, Bộ Y tế sẽ sớm tiến hành đặt hàng hoặc đấu thầu mua sắm vaccine cho Chương trình tiêm chủng mở rộng theo đúng quy định của pháp luật", ông Thiện nói.

Thời gian tới, Bộ Y tế cũng sẽ rà soát nguồn vaccine, tích cực làm việc với các nhà tài trợ trong nước và nước ngoài hỗ trợ nguồn lực cho Chương trình tiêm chủng mở rộng.

Trước lo lắng của người dân, Bộ Y tế cho biết, tiếp tục chỉ đạo các đơn vị thực hiện cung ứng vaccine theo các quy định hiện hành. Tiếp tục chỉ đạo các địa phương chủ động trong giám sát, phát hiện dịch và đáp ứng, triển khai các biện pháp về tiêm chủng vaccine cho đối tượng nguy cơ cao tại ổ dịch để khoanh vùng, không để bệnh lây lan.