Sáng 21/8, thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, một trong những nội dung được đại biểu quan tâm góp ý là vấn đề công chứng, chứng thực đối với một số giao dịch bất động sản.
Góp ý nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (đoàn TP Hồ Chí Minh, Giám đốc Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh) đề nghị giữ nguyên quy định về công chứng, chứng thực như Luật Đất đai hiện hành vì công chứng trong lĩnh vực đất đai là một trong những giải pháp để kết nối, chia sẻ dữ liệu được cơ quan đất đai với cơ quan thuế dân cư xây dựng công chứng. “Hồ sơ dự thảo luật chưa có đánh giá việc quy định công chứng như hiện hành có những bất cập, vướng mắc gì dẫn tới phải bỏ”, đại biểu nêu.
Giám đốc Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh cho rằng, nội dung trên cần được xem xét cẩn trọng, nhất là đánh giá tác động về xã hội và an toàn pháp lý trong giao dịch của người dân. “Việc đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất là rất cần thiết, nhưng không có nghĩa các cơ sở dữ liệu này có thể thay thế được hoạt động công chứng”, đại biểu nêu quan điểm.
Theo đại biểu, nếu chỉ thông qua cơ sở dữ liệu sẽ không thể biết các bên có tự nguyện tham gia giao dịch hay không. Ví dụ, cha mẹ tự nguyện hay đang bị ép buộc tặng tài sản cho con cái. Trong khi đó, Luật Công chứng quy định một giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi mức độ an toàn pháp lý cao và phải được quy định tại luật chuyên ngành, hoặc luật giao Chính phủ quy định.
Đại biểu Quốc hội Lê Thị Thanh Lam (đoàn TP Cần Thơ) cũng cho rằng, việc bãi bỏ công chứng có thể làm giảm một phần thời gian và chi phí thực hiện giao dịch, nhưng đó chỉ là lợi ích trước mắt. Bởi, nếu bãi bỏ công chứng đối với một số giao dịch bất động sản có thể rủi ro tăng như tranh chấp giao dịch vô hiệu hoặc có sự gian lận, khi đó chi phí bỏ ra để giải quyết còn lớn hơn.
Nhấn mạnh quyền sử dụng đất là loại tài sản đặc biệt, có giá trị lớn, trong bối cảnh các cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ, đại biểu Lê Thị Thanh Lam đề nghị duy trì quy định công chứng bắt buộc với một số giao dịch bất động sản, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm rút ngắn quy trình.
Làm rõ băn khoăn của các đại biểu Quốc hội về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng khẳng định công chứng, chứng thực chỉ là một thủ tục, không nhất thiết phải đưa vào luật. Khẳng định trong dự thảo nghị định đã truyền tải nội dung này, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho rằng, trong quá trình giao dịch về đất đai, “không mất đi quyền, nghĩa vụ hợp pháp của người dân".
“Bằng hình thức này hay hình thức khác, Nhà nước sẽ luôn đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người sử dụng đất”, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng khẳng định và nói thêm rằng, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu để quy định làm sao giữa Luật Đất đai và Luật Công chứng có sự thống nhất, hợp lý nhất về nội dung trên.
Luật Đất đai hiện hành quy định hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ một số trường hợp. Nội dung này không được đề cập trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi. Dự thảo luật lần này chủ yếu quy định điều kiện người sử dụng đất phải có giấy chứng nhận, đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết, quyền sử dụng đất không bị kê biên…
