Trong các văn bản pháp luật, trong đó văn bản có giá trị pháp lý cao nhất về lĩnh vực này là Nghị định số 47/CP ngày 12/8/1996 của Chính phủ, quy định quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, đều chưa đề cập các loại vũ khí như súng bắn đạn hoa cải, súng bút…
Hiện, Ban soạn thảo dự án Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ cũng đang chỉnh lý dự án sau khi trình Chính phủ và UBTV Quốc hội cho ý kiến. Tuy nhiên, việc xem xét và đưa các loại vũ khí như súng bút, súng bắn đạn hoa cải vào danh mục nào và coi đó là loại vũ khí gì, vẫn còn những quan điểm khác nhau.
Theo quan điểm của các nhà làm luật, vũ khí bao gồm vũ khí quân dụng, súng săn, vũ khí thể thao, vũ khí thô sơ và các loại vũ khí khác có kết cấu, tính năng, tác dụng tương tự. Điều 3, dự án Pháp lệnh giải thích, vũ khí quân dụng gồm: súng nhỏ (các loại súng ngắn, súng trường, súng cacbin, súng tiểu liên, súng trường tiến công, súng trung liên); vũ khí nhẹ (súng đại liên, súng phóng lựu cầm tay được gắn bên dưới nòng súng thông thường hoặc trên xe cơ giới, súng chống tăng cá nhân, súng phòng không cá nhân, các bệ phóng tên lửa phòng không cá nhân, súng cối dưới 100mm). Các loại pháo, dàn pháo, bệ phóng tên lửa, súng cối, hóa chất độc và nguồn phóng xạ của các loại đạn. Bom, mìn, lựu đạn, đạn các loại, ngư lôi, thủy lôi, hỏa cụ, thuốc nổ, thuốc phóng. Súng tự chế có kết cấu, tính năng, tác dụng tương tự súng nhỏ, vũ khí nhẹ và một số loại khác sử dụng cho mục đích bảo đảm an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội...
Đối với súng bút - loại vũ khí đang được không ít đối tượng sử dụng gây án có kết cấu nhỏ gọn nhưng rất nguy hiểm, gần đây cơ quan chức năng coi đó là một loại vũ khí quân dụng. Nhìn thoáng qua, nó trông như một chiếc bút bi với 3 phần đầu, thân và nắp cài ngực. Trong nắp cài có một lò xo rất khỏe, còn ở phần thân có một quy lát gắn liền kim hỏa chạy dọc trên rãnh. Khi sử dụng, đối tượng tháo phần đầu, lắp đạn 5,56 ly (loại đạn súng thể thao).
Với đặc điểm nhỏ gọn như chiếc bút, súng được sử dụng ám sát đối phương ở cự ly gần (nhỏ hơn hoặc bằng 5m). Loại đạn sử dụng súng bút là đạn thể thao, có đầu đạn chế bằng chì, đây là vật liệu mà tại Hiệp ước La Hay về chiến tranh đã cấm sử dụng…
Gần đây, 3 ngành nội chính Trung ương gồm Bộ Công an, Tòa hình sự TAND Tối cao, Viện KSND Tối cao và các cơ quan nội chính ở một số địa phương đã họp, thống nhất kết luận loại súng dạng bút nói trên thuộc loại "vũ khí quân dụng khác được sử dụng cho mục đích quốc phòng - an ninh" theo quy định tại Nghị định 47/CP. Theo đó, mọi hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt loại súng dạng bút, cũng sẽ bị pháp luật xử lý như đối với các loại vũ khí quân dụng. Tuy nhiên, việc thỏa thuận ở cuộc họp liên ngành nhằm làm rõ những vướng mắc, những vấn đề chưa được giải thích chỉ có giá trị pháp lý rất khiêm tốn, điều thiết yếu là phải được cụ thể hóa trong văn bản pháp lý. Dự án Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ cần phải xác định rõ vấn đề này.
Một loại vũ khí khác rất nguy hiểm và cũng đang được nhiều đối tượng tàng trữ, sử dụng là súng bắn đạn hoa cải, nay vẫn chưa được cụ thể hóa. Shotgun hay còn gọi súng bắn đạn hoa cải, súng bắn đạn ghém... tùy vào loại đạn mà nó bắn ra, là loại súng được thiết kế thường dùng để bắn khi tựa vào vai, bắn ra loại đạn là một tập hợp các viên đạn nhỏ như hạt tiêu (chỉ sát thương cao khi dùng ở khoảng cách gần) hay loại đạn đặc và lớn (dùng với khoảng cách xa) đôi khi bên trong có thể là thuốc nổ hay những thứ khác như các chất hóa học...
Shotgun có rất nhiều các biến thể khác nhau từ cỡ nòng 5,5mm đến 5cm, nòng trơn cùng các chế độ bắn và nạp đạn khác nhau, có các chế độ bắn như từng viên, bán tự động thậm chí hoàn toàn tự động. Nếu bắn tầm gần và các mảnh đạn đều trúng mục tiêu thì mức sát thương rất cao...
Súng bắn đạn hoa cải được nhập lậu chủ yếu từ Trung Quốc, tuy nhiên, ngoài việc mua ở thị trường trôi nổi, bọn tội phạm còn tự chế ra súng hoa cải để sử dụng. Như vậy, súng bắn đạn hoa cải vừa có thể là súng tự chế, vừa có thể là súng "xuất xưởng" có nguồn gốc rõ ràng, không phải tự chế.
Trong danh mục vũ khí quân dụng, điểm cuối ghi, súng quân dụng có thể gồm "súng tự chế có kết cấu, tính năng, tác dụng tương tự súng nhỏ, vũ khí nhẹ và một số loại khác sử dụng cho mục đích bảo đảm an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội". Nếu xác định súng bút là "loại vũ khí khác sử dụng cho mục đích bảo đảm an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội", người tàng trữ súng bút bị xử lý như đối với hành vi tàng trữ vũ khí quân dụng thì súng bắn đạn hoa cải có thể xác định theo cách hiểu này hay không? Đây là vấn đề cần được làm rõ.
Theo Tổng cục Cảnh sát PCTP, bọn tội phạm sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ để gây án hiện rất manh động, táo tợn, gây ra nhiều vụ án nghiêm trọng. Tuy nhiên, việc điều tra, truy xét, nhất là việc truy nguyên nguồn gốc của vũ khí, vật liệu nổ rất khó khăn làm hạn chế hiệu quả trong công tác điều tra, xử lý. Bên cạnh đó, một số văn bản quy phạm pháp luật khác quy định về lĩnh vực này đã lạc hậu, thiếu thống nhất, chưa được sửa đổi, bổ sung.
Chỉ thị số 359 của Thủ tướng Chính phủ quy định cấm săn bắt động vật hoang dã, Chỉ thị 08/CT yêu cầu ngừng cấp giấy phép sử dụng súng săn và thu hồi những giấy phép đã cấp nhưng tại Nghị định 47 vẫn quy định sử dụng súng săn. Đối với các loại vũ khí đang có xu hướng được tội phạm tàng trữ, cất giấu, sử dụng gây án như súng bút, súng bắn đạn hoa cải, cần thiết phải được quy định cụ thể trong văn bản pháp lý. Trước hết xác định rõ về mặt khái niệm "là loại vũ khí gì", có thuộc loại "vũ khí quân dụng khác" hay không để đảm bảo căn cứ khi xử lý trách nhiệm người vi phạm (bởi Bộ luật Hình sự xác định chỉ tàng trữ vũ khí quân dụng mới phải chịu trách nhiệm hình sự)
