Từ những ngôi sao tự đúc
Cuối năm 2011, tại khu vực giáp biên, một nhóm đối tượng bí mật chuẩn bị vũ khí thô sơ, may quân phục, đúc sao, làm cấp hiệu cho cái gọi là “Công an Mông”, “Bộ đội Mông”; đồng thời tổ chức huấn luyện, lôi kéo người tham gia và chuẩn bị chống trả lực lượng chức năng. Những bộ quân phục, cấp hiệu ấy rất thô sơ, nhưng nguy cơ gây rối, bạo loạn và nỗi hoang mang chúng có thể gây ra trong các bản làng là có thật.
Người cầm đầu là Tráng A Chớ. Sau vụ tụ tập đông người tại Mường Nhé, tỉnh Điện Biên tháng 5/2011, Chớ lẩn sang Lai Châu, móc nối với một số đối tượng tại huyện Sìn Hồ, soạn thảo “chính cương”, “điều lệ”, phân công vai trò và lôi kéo người tham gia hoạt động nhằm lập “Nhà nước Mông”. Chúng tự gọi mình là “Nhóm 7 cánh”.
Khu vực lẩn trốn của các đối tượng trải rộng, chủ yếu là rừng rậm, núi đá hiểm trở sát biên giới. Nếu tổ chức bắt giữ vội vàng, chúng có thể vượt biên hoặc chống trả; nếu chậm trễ, kế hoạch gây rối dịp Tết Nguyên đán năm 2012 có nguy cơ xảy ra.
Lực lượng An ninh rà soát từng người, phân loại rõ những đối tượng cần bắt giữ và những người có thể vận động trở về; đồng thời phối hợp với chính quyền cơ sở tuyên truyền, giải thích, ổn định tình hình. Qua đấu tranh, lực lượng chức năng bóc gỡ nhóm gồm 14 đối tượng tại Sìn Hồ, Mường Tè và Tam Đường. Sau khi một số đối tượng bị bắt, 11 trong số 15 người đang lẩn trốn đã trở về trình diện. Bốn đối tượng sau đó bị đưa ra xét xử về hành vi hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân.
Qua đấu tranh với vụ án cho thấy một phương châm xuyên suốt trong quá trình xây dựng, chiến đấu của lực lượng An ninh Công an Lai Châu: kiên quyết đấu tranh, xử lý số cầm đầu; kiên trì vận động, cảm hóa những người bị lôi kéo; hóa giải nguy cơ trước khi vụ việc trở thành điểm nóng.
Ngày 10/1/1953, Công an tỉnh Lai Châu được thành lập. Những ngày đầu, lực lượng còn mỏng, phương tiện thiếu thốn, trong khi địa bàn rộng, giao thông cách trở, tình hình an ninh phức tạp. Cán bộ An ninh vừa phối hợp trấn áp phỉ, cải tạo số ngụy quân, ngụy quyền, vừa bóc gỡ các mạng lưới gián điệp do đối phương cài cắm.
Trong thời gian chuẩn bị và diễn ra Chiến dịch Điện Biên Phủ, lực lượng An ninh phối hợp bảo vệ cơ quan chỉ huy, các tuyến giao thông huyết mạch, kho tàng, vũ khí, lương thực và các đơn vị hành quân, trú quân; vận động nhân dân giữ bí mật các tuyến vận chuyển phục vụ chiến dịch.
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ tháng 5/1954, cuộc đấu tranh bảo vệ chính quyền cách mạng ở vùng cao vẫn tiếp diễn. Các tổ chức phản động lợi dụng địa bàn hiểm trở, kích động xưng vua, gây bạo loạn tại Hồ Thầu, Giao San, Sìn Hồ và nhiều khu vực khác.
Cán bộ An ninh tiếp tục bám bản, vận động nhân dân, nắm tình hình, phân loại đối tượng, kết hợp giáo dục, thuyết phục với kiên quyết xử lý số cầm đầu. Năm 1959, lực lượng chức năng phối hợp dẹp tan một vụ bạo loạn tại Phong Thổ. Năm 1967, một toán đặc vụ xâm nhập khu vực Leng Su Sìn, Mường Tè bị phát hiện, ngăn chặn.
Trong kháng chiến chống Mỹ, Lai Châu cũ là một trong những địa bàn đối phương tung gián điệp, biệt kích xâm nhập, phá hoại. Lực lượng An ninh đã phát hiện 19 toán, bắt gần 200 đối tượng, thu giữ nhiều vũ khí, điện đài và phương tiện phục vụ hoạt động.
Không ít cán bộ ưu tú của Lai Châu được tăng cường cho chiến trường miền Nam. Chiến công của họ ít được biết đến, bởi thành công của lực lượng An ninh nhiều khi được đo bằng những vụ việc đã không xảy ra.
Sau năm 1975, lực lượng An ninh Công an Lai Châu tiếp tục làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới; bóc gỡ các tổ chức, làm thất bại những âm mưu gây bạo loạn, lật đổ chính quyền. Khi cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc diễn ra tháng 2/1979, cán bộ An ninh phối hợp bảo vệ các cơ quan lãnh đạo, hướng dẫn nhân dân ở các huyện biên giới sơ tán về tuyến sau; phát hiện, bắt giữ các đối tượng thám báo, chỉ điểm.
Tỉnh Lai Châu (mới) được chính thức chia tách từ tỉnh Lai Châu cũ (để thành lập hai tỉnh Lai Châu và Điện Biên) và đi vào hoạt động từ ngày 1/1/2004, theo Nghị quyết số 22/2003/QH11 của Quốc hội.
Cũng từ khi tách tỉnh, năm 2004, trên địa bàn Lai Châu, các vấn đề liên quan đến dân tộc, tôn giáo, di dân, tái định cư, an ninh kinh tế, an ninh chính trị nội bộ và an ninh mạng ngày càng đan xen. Hoạt động tuyên truyền, lôi kéo người tham gia âm mưu lập “Nhà nước Mông” nổi lên tại một số địa bàn từ năm 2005.
Tại Pu Sam Cáp, Dào San, Pa Tần, Ma Quai, Huổi Luông, Nậm Ban và một số xã khác, các đối tượng tuyên truyền, lôi kéo người tham gia, tổ chức luyện võ, chuẩn bị hung khí, bản đồ, huy hiệu và trang phục. Không ít người dân do thiếu thông tin đã bị những luận điệu và lời hứa hão huyền lôi kéo.
Lực lượng An ninh vừa đấu tranh, bóc gỡ các nhóm đối tượng, vừa tham mưu cấp ủy, chính quyền chỉ đạo đẩy mạnh công tác vận động quần chúng. Những người bị lôi kéo được phân loại để có biện pháp phù hợp; từng bản, xã bị ảnh hưởng được củng cố, chuyển hóa theo phương án cụ thể. Đến nay, không còn bản, xã nào nằm trong diện bị ảnh hưởng bởi hoạt động lập “Nhà nước Mông”; số người tin theo các tà đạo, đạo lạ giảm hơn 98%.
Năm 2014, trên địa bàn các huyện Nậm Nhùn, Than Uyên và Tân Uyên, hàng trăm người tụ tập để khiếu kiện liên quan đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư phục vụ các công trình thủy điện. Một số đối tượng quá khích kích động người dân bao vây trụ sở, giữ cán bộ, tấn công lực lượng thi hành nhiệm vụ.
Lực lượng An ninh vừa tham mưu cấp ủy, chính quyền tổ chức đối thoại, giải quyết những kiến nghị chính đáng, vừa thu thập tài liệu, làm rõ vai trò cầm đầu, kích động của từng đối tượng; 15 đối tượng bị khởi tố. Tình hình từng bước ổn định, không để hình thành điểm nóng kéo dài.
Đầu năm 2020, lực lượng An ninh kịp thời phát hiện vụ tụ tập đông người tại bản Giàng Ly Cha, xã Tà Tổng, huyện Mường Tè; tham mưu cấp ủy, chính quyền triển khai phương án giải quyết. Những đối tượng cầm đầu bị bắt giữ; đám đông được vận động giải tán, không để vụ việc lan rộng.
Gốc rễ của bình yên
Những vụ án, chuyên án thường được tổng kết bằng các con số: bao nhiêu đối tượng bị bắt, bao nhiêu tang vật bị thu giữ, bao nhiêu vụ việc được giải quyết. Nhưng phía sau những con số ấy là những tháng ngày cán bộ bám bản, tìm hiểu từng gia đình, dòng họ, gặp gỡ người có uy tín, kiên trì giải thích để người dân nhận rõ bản chất, thủ đoạn của các luận điệu kích động.
Đại tá Vũ Văn Hiền, nguyên Trưởng phòng An ninh nội địa, có nhiều năm trực tiếp đấu tranh với hoạt động lập “Nhà nước Mông”. Từ năm 2005 đến năm 2020, ông tham gia chỉ đạo, giải quyết nhiều vụ việc phức tạp; trực tiếp răn đe, giáo dục và đưa gần 100 đối tượng ra kiểm điểm trước dân.
Đại tá Sùng A Súa, Phó Giám đốc Công an tỉnh Lai Châu, từng có 15 năm công tác tại Phòng An ninh nội địa. Và còn rất nhiều đồng chí lãnh đạo chủ chốt cũng trưởng thành từ cán bộ An ninh; trưởng thành từ gần dân, bám cơ sở, bởi việc đấu tranh với hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc không thể chỉ dựa vào biện pháp nghiệp vụ mà phải bắt đầu từ niềm tin của người dân.
Niềm tin ấy giúp lực lượng chức năng phân hóa, cô lập số cầm đầu, cốt cán; đồng thời vận động những người bị lôi kéo do thiếu thông tin hoặc nhận thức còn hạn chế. Có người từng trốn vào rừng, nhưng sau khi được gia đình, chính quyền và cán bộ Công an vận động đã tự nguyện trở về. Có những bản từng bị ảnh hưởng nặng bởi luận điệu lập “Nhà nước Mông”, nay người dân chủ động cung cấp thông tin, cùng lực lượng chức năng ngăn chặn kẻ xấu xâm nhập, lôi kéo.
Trong những năm gần đây, lực lượng An ninh chính trị nội bộ Công an tỉnh Lai Châu đã tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành hơn 100 văn bản về bảo vệ bí mật nhà nước; tổ chức tập huấn cho hơn 1.000 lượt cán bộ, công chức, viên chức và người lao động. Lực lượng cũng thẩm tra, xác minh hơn 3.100 trường hợp phục vụ công tác bổ nhiệm, luân chuyển và 800 trường hợp phục vụ đại hội đảng bộ, bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp.
Trên không gian mạng, lực lượng chức năng đăng tải hơn 10.000 tin, bài phục vụ đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; phát hiện hàng nghìn thông tin xuyên tạc, tham mưu xử lý theo quy định. Phương thức đấu tranh đã thay đổi, nhưng yêu cầu giữ vững trận địa tư tưởng, củng cố niềm tin của nhân dân vẫn là sợi chỉ xuyên suốt.
Lực lượng An ninh đối ngoại tiếp tục bám sát địa bàn biên giới, chủ động phát hiện, đấu tranh với hoạt động móc nối, tuyển lựa người, thu thập thông tin của các cơ quan đặc biệt nước ngoài; phối hợp bảo vệ các đoàn công tác, sự kiện chính trị quan trọng và mục tiêu trọng điểm.
Phòng An ninh nội địa Công an tỉnh Lai Châu đã hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1980 và 2015; được trao tặng nhiều Huân chương Quân công, Huân chương Chiến công, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc. Nhiều tập thể, cá nhân thuộc lực lượng An ninh đối ngoại, An ninh chính trị nội bộ cũng được trao tặng những phần thưởng cao quý.
Trong hành trình 80 năm của lực lượng An ninh nhân dân, truyền thống của lực lượng An ninh nơi phên giậu Tây Bắc đã được bồi đắp từ những việc làm như thế.
