Bí mật về các hộp đen gắn trên máy bay

Sau khi nhận được lệnh cất cánh từ đài kiểm soát không lưu, phi công chính của chiếc B.737 Larry Winston và phi công phụ Roger Petit cho “con chim sắt” khổng lồ lướt trên đường băng số 16 ở phi cảng quốc tế mang tên Ronald Reagan tại Washington D.C (Mỹ). 1 phút 36 giây sau máy bay bị rớt ngay trên thành phố, va vào một cây cầu náo nhiệt trên sông Potomac, đè nát 6 xe ôtô và 1 xe tải làm 4 người chết...

Sau khi đâm nát một mảng tường bê tông phòng hộ dài 12m, máy bay nặng 50 tấn đâm xuống những tảng băng sám của dòng sông, khiến chúng vỡ tung tóe ra từng mảnh và rồi chìm xuống. Trên mặt băng chỉ còn nhô lên phần đuôi của chiếc phi cơ bất hạnh. Trong số 74 hành khách và 5 nhân viên thuộc phi hành đoàn, chỉ cứu được có 5 người. Không ai có thể nói được điều gì đã xảy ra...

Trong cái ngày định mệnh 13/1/2002 u ám đó, mặc dù tuyết phủ dày vài xentimet, sân bay chính của thủ đô Mỹ vẫn bận rộn với lượng máy bay cất và hạ cánh liên tục. Câu hỏi quanh vụ tai nạn trên đặt các chuyên gia vào ngõ cụt, bởi không một giả thuyết nào có thể chấp nhận được - do thiếu lượng thông tin cần thiết.

Thường không có những dữ kiện cụ thể tương thích nhằm tìm ra ngay nguyên nhân các vụ tai nạn. Đôi khi bằng chứng duy nhất ẩn chứa trong các  mảnh vỡ văng khắp nơi giữa các cánh đồng mù sương; hoặc các mẩu plastic trôi dạt trên nhiều dặm vuông mặt biển... Ngoài ra còn có những "hộp đen" ghi âm nữa, thường là 2 hộp. Một hộp ghi lại tình trạng kỹ thuật của máy bay; còn hộp kia ghi âm những điều xảy ra trong buồng lái.

Hơn 80 thợ lặn từng trải bất chấp sự giá buốt của thời tiết, đã lôi lên được ngoài những mảnh máy bay ra, là 2 hộp kim loại sơn màu vàng tươi của chiếc B.737 xấu số nói trên. Chúng liền được đưa ngay về phòng thí nghiệm của Cục Quản lý An toàn giao thông  (TSA), để được xem xét tỉ mỉ. Trung bình mỗi năm cơ quan này xem xét chừng 5-6 vụ, kể cả những vụ 2 máy bay va vào nhau trên trời, hay bị lốc cuốn...

Từ đầu thập niên 40 của thế kỷ XX, TSA đã có quyết định cho tất cả các máy bay hàng không dân dụng Mỹ phải được gắn kèm hộp ghi âm, nhưng Thế chiến II đã làm gián đoạn chương trình này. Khoảng giữa những năm 50 người ta đã chế ra những hộp chuyên dụng ghi âm tiêu chuẩn (FDR), có thể ghi lại 5 thông số kỹ thuật cơ bản: độ cao, vận tốc bay, góc tà, góc phẳng (so với mặt đất), cùng thời gian bay tương ứng. Năm 1958, Hãng Lockheed đã tiến hành thiết kế chỗ gắn những phương tiện ghi âm chuyên dụng phòng khi gặp tai nạn đầu tiên. "Hộp đen" có tên từ đấy.

Tới năm 1967, các chuyên gia thêm hệ thống microphone vào trong buồng lái nhằm ghi lại ở một hộp khác chuyên ghi âm (CVR). Những điều trên đã đáp ứng được các đòi hỏi về nhu cầu cung cấp số liệu cao. Tất cả những nguyên liệu cấu thành hộp đen phải chịu được độ nóng khi cháy nhiên liệu ít nhất từ 1.800-1.9000C trong vòng tối thiểu là nửa giờ.

Những hộp chứa bao bọc bên ngoài các hộp đen được làm bằng kim loại titan siêu bền, phải chịu được sự va đập của khối sắt nặng tới 0,25 tấn rơi từ độ cao 3m giáng xuống. Để tăng thêm độ bền, đa phần chúng được lắp sau phần đuôi các máy bay. Hai hộp đen đều giống nhau về chiều rộng (13cm) và chiều cao (18cm); riêng chiều dài của hộp chuyên ghi âm là 34cm, còn hộp ghi các thông số kỹ thuật là 52cm.

Trọng lượng của chúng tùy theo kiểu, nặng cỡ từ 10-15kg. Các hộp đen được sơn màu da cam hoặc vàng tươi, phủ ngoài bởi những ô đen to đậm kiểu ca rô, cho dễ nhận biết nhất là dưới nước. Ngoài ra, mỗi một hộp ghi còn có gắn "hải đăng" - gọi theo thuật ngữ thông dụng của giới chuyên gia về an toàn giao thông đường không. Đó chính là một nguồn phát sóng cao tần, giống như cái cầu chì tròn dân dụng và tự phát sóng theo tần số 37,4 kilohertz.

Tiến sĩ người Australia David Warren (trái) - "cha đẻ" của hộp đen.
Tiến sĩ người Australia David Warren (trái) - "cha đẻ" của hộp đen.

Khi hộp đen nằm dưới đáy nước, hoặc dưới các khối tuyết ẩm và nặng vẫn dễ xác định ra chúng trong vòng bán kính 4km, ở độ sâu 6.000m trong vòng 30 ngày. Chính những ưu điểm này đã giúp các chuyên gia tìm được 2 hộp đen của chiếc B.737 trong dòng nước tối đen của sông Potomac đúng một tuần lễ sau.

Vào đầu những năm 70, với sự xuất hiện của các loại máy bay lớn hơn như B.747 hay IL-86, bắt buộc phải dùng hộp ghi dạng kỹ thuật số và ghi tới 17 thông số kỹ thuật. Người ta cũng đang nghiên cứu làm ra bộ ghi hơn 100 thông số, áp dụng những kỹ thuật mới có sự trợ giúp của máy tính điện tử cốt hoàn hảo hơn. "Nếu B.737 hay TU-154 được lắp loại hộp đen đời mới, chúng tôi dễ dàng tìm ra nguyên nhân các sự cố hơn - William Johnson, thanh tra viên cao cấp thuộc TSA cho biết - Đương nhiên, không phải cứ làm sống lại các hộp đen là đã tìm ra nguyên cớ của các vụ tai nạn đường không. Nhưng với kiểu hộp đen ghi được hơn 100 thông số, gần như cả chuyến bay sắp lâm nạn tái hiện lại, khiến mọi việc đỡ phức tạp hơn nhiều".

Thực ra, các hộp đen không dựng lại hiện trường, nhưng với lượng thông tin quý báu, chúng đã giúp khám phá rất nhiều. Nhờ chúng, giới chế tạo máy bay đánh giá được các sản phẩm của mình; nhờ chúng, các phi công trở nên sáng suốt hơn. Tóm lại, qua những hộp đen nhỏ bé này, có thể giúp tìm ra các sai phạm đã dẫn đến các tai nạn khủng khiếp như trường hợp với chiếc B.737 nói trên: do phi công làm việc căng thẳng quá mức cho phép

Kim Dung (theo Discovery)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.