Ngày 4/12/2011 tại Sao Paolo, cựu danh thủ Brazil, Socrates, đã trút hơi thở cuối cùng. Anh từng được đánh giá là một trong những đại diện xuất sắc nhất của môn túc cầu ở Brazil và điều đó có nghĩa là, anh cũng là một trong những đại diện xuất sắc nhất của môn túc cầu thế giới. Mặc dù trong cuộc đời thi đấu chuyên nghiệp của mình, Socrates chưa bao giờ được có mặt trong đội ngũ vô địch thế giới hay thậm chí vô địch quốc gia, nhưng tất cả những ai yêu bóng đá mà được tận mắt nhìn thấy anh trên sân cỏ đều cho rằng họ may mắn hơn những ai không được như thế.
Socrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira (tên thường gọi là Socrates, biệt danh Bác sĩ Socrates) sinh ngày 19/4/1954 tại thành phố cảng Belém, thủ phủ bang Pará, miền bắc Brazil.
Cha anh, cán bộ Sở Thuế Raimundo, là người đam mê nền văn minh Hy Lạp cổ đại nên đã chọn cho con trai cái tên của nhà hiền triết Socrates, người được mệnh danh là bậc thầy về truy vấn. Cũng vì lý do đó, ông đặt tên cho một người con trai khác là Sophocles (theo tên nhà viết kịch vĩ đại của thành Athens ngày trước). Một người con trai khác nữa đã được bố đặt cho cái tên của cầu thủ nổi tiếng Sostenes.
Người con út được đặt bằng cái tên của chính cha mình: Raimundo (người em này của Socrates về sau cũng trở thành cầu thủ nổi tiếng và mặc dù không đạt được trình độ kỹ thuật điêu luyện như anh nhưng đã có mặt trong đội tuyển Brazil, vô địch World Cup năm 1994). Khi Socrates lên 6 tuổi, gia đình anh chuyển về Ribeirao Preto, một thành phố nằm ở vùng đông bắc bang Sao Paolo...
Ngay từ bé, như nhiều chú nhỏ Brazil khác, Socrates đã rất mê bóng đá. Nhưng danh thủ tương lai đã làm ông bố yêu sách hài lòng vì cậu con trai cả này cũng rất “mọt sách”: ngay từ tuổi thiếu niên đã đọc không biết mệt các tác phẩm của Platon, Kant, Freud, Machiavelli, Rousseau…
Lần đầu tiên Socrates được gọi vào đội tuyển Brazil là vào năm 1979. Khi ấy anh 25 tuổi. Anh đã thi đấu cho một câu lạc bộ nhỏ ở Brazil trong 6 năm đầu tiên của cuộc đời cầu thủ chuyên nghiệp. Đó là CLB Botafogo ở thành phố nhỏ Ribeirao Preto. Đồng thời với việc thi đấu trên sân cỏ, Socrates còn theo học ở Phân khoa Y học của Trường Đại học Tổng hợp Sao Paolo ở Ribeirao Preto.
Trong bản hợp đồng lao động của anh với CLB Botrafogo có điều khoản về việc CLB sẽ không can thiệp vào việc học đại học của Socrates. Và anh đã kiên trì học tới lúc có được bằng bác sĩ nhi khoa. Hơn ai hết, người trí thức bẩm sinh này hiểu rằng không ai có thể đá bóng cả đời và việc trang bị cho mình một nghề nghiệp nghiêm túc và thích thú là rất cần thiết đối với bất cứ một cầu thủ biết nhìn xa trông rộng nào.
Bình thường ra, có lẽ Socrates cũng đã có thể không được gọi vào đội tuyển, nếu năm 1978 anh không chuyển sang thi đấu cho CLB lừng danh vào loại hàng đầu đất nước Corinthians ở Sao Paolo. Tới World Cup 1982 tại Tây Ban Nha, trung vệ giữa Socrates đã mang băng đội trưởng của đội tuyển được đánh giá là một trong những ứng cử viên chính yếu cho chức vô địch. Và cũng ở đó, Socrates với cú ghi bàn đầu tiên trong số 22 cú ghi bàn trong màu áo đội tuyển Brazil, đã trở thành một trong những gương mặt cầu thủ gây ấn tượng sâu đậm nhất đối với người xem. Đó là cú ghi bàn ngay trong trận đầu tiên, với đội tuyển Liên Xô, giúp cho đọi tuyển Brazil giành được chiến thắng chung cuộc 2-1. Cú ghi bàn của Socrates trong trận này cho tới nay vẫn được đánh giá là một trong những cú ghi bàn đẹp nhất tại các kỳ World Cup.
Tại Tây Ban Nha năm 1982, đội tuyển Brazil đã vào được vòng hai nhưng không đủ vận may để có mặt trong vòng tứ kết. Trong trận đấu quyết định với đội tuyển Italia, Đội trưởng Socrates như thường lệ cũng đã ghi được một bàn nhưng rủi thay cho người Brazil, phía bên kia lại là tiền đạo Paolo Rossi. Chính Rossi đã ba lần làm thủng lưới đội tuyển Brazil, giúp cho đội tuyển Italia giành được chiến thắng chung cuộc là 3-2. Và cũng chính Rossi với tổng cộng 6 bàn thắng ghi được ở Tây Ban Nha đã giúp cho đội tuyển Italia lên ngôi vô địch và anh đã trở thành tiền đạo ghi nhiều bàn thắng nhất World Cup 1982… Năm 1983, Socrates được bình chọn là cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ trong năm.
Bốn năm sau tại World Cup ở Mexico, Socrates không đeo băng đội trưởng nữa nhưng vẫn là một thủ lĩnh trong đội tuyển Brazil. Như thường lệ, năm ấy, đội tuyển Brazil đã được đánh giá rất cao và rất được kỳ vọng. Thế nhưng, họ đã bị xui xẻo trong trận tứ kết trước đội tuyển Pháp với danh thủ Michel Platini. Cuộc đua tài ấy của các nghệ sĩ sân cỏ châu Âu (Pháp) và từ châu Mỹ La tinh ( Brazil) đã được xếp vào bộ sưu tập những trận đấu vàng tại các kỳ World Cup. Hai hiệp chính đã bất phân thắng bại và những chân sút chắc chắn nhất của hai đội đã phải đá luân lưu 11 m. Và chính Socrates và Platini đã đều đá bóng trượt khỏi khung thành. Vận may khi ấy đã mỉm cười với người Pháp…
Từ giã World Cup và đội tuyển Brazil, Socrates còn thi đấu trên sân cỏ thêm ba năm nữa. Những năm huy hoàng nhất của anh đã trôi qua tại các câu lạc bộ Corinthians (1978-1984), Florentina (Florence, 1984-1985), Flamengo (Rio de Janeyro, 1986-1987) và Santos (Sao Paolo, 1988-1989)… Nói chung, phần lớn thời gian làm cầu thủ, Socrates đã thi đấu ở quê hương. Anh chỉ sang Italia có một mùa bóng, ghi 25 bàn cho Florentina rồi phải ra về vì không thể hòa nhập được với không khí làng túc cầu ở đó, đặc biệt là vì anh không chấp nhận những trận cầu đen, đá theo thỏa thuận ngầm.
Năm 2004, ở tuổi 50, Socrates trở thành huấn luyện viên kiêm cầu thủ cho CLB Anh Garforth Town, giúp nâng cao chỉ số nhận biết của nó lên gấp nhiều lần. Thậm chí có trận anh còn ra sân thi đấu tới 12 phút…
Niềm vui chiến thắng của Socrates và đồng đội.
Socrates từng được xếp ở vị trí 63 trong danh sách các cầu thủ xuất sắc nhất thế kỷ XX do tạp chí World Soccer bình chọn. Anh cũng được xếp ở vị trí 77 trong danh sách các cầu thủ xuất sắc nhất trong lịch sử bóng đá do tạp chí Placar bình chọn. Anh có tên trong danh sách các cầu thủ xuất sắc nhất thế kỷ XX theo bình chọn của Voetbal International. Socrates cũng từng được xếp vào danh sách 125 cầu thủ xuất sắc trong lịch sử bóng đá thế giới theo phương án bình chọn của FIFA.
Chầm chậm mất mình
Socrates là một hình ảnh rất đặc biệt và hi hữu trong làng bóng đá Brazil. Bởi anh là một cầu thủ trí thức! Có cảm giác như đấng tối cao đã tạo nên anh để làm đối trọng với những cầu thủ vẫn bị mang tiếng là “đầu óc ngu si, tứ chi phát triển” chỉ biết đá bóng bằng bản năng. Socrates trên sân cỏ cũng rất khéo léo và mềm dẻo trong xử lý bóng, thậm chí cũng được so sánh với vũ công samba về độ hoa mỹ. Thế nhưng, anh xử lý bóng không chỉ bằng cơ chân mà cả bằng “cơ óc” và luôn luôn muốn nhấn mạnh rằng, bóng đá, đó chỉ là một công việc tạm thời và nói chung, anh muốn phát triển trong nghề y hoặc theo con đường làm chính trị… Socrates có khuynh hướng thiên tả. luôn chống lại chế độ quân sự từng tồn tại ở Brazil và đã để tóc dài và râu quai nón cho giống với Che Guevara.
Vì thế, không có gì đáng ngạc nhiên nếu sau khi kết thúc sự nghiệp cầu thủ, Socrates đã hành nghề y – anh làm bác sĩ y khoa và chuyên viên tư vấn trong lĩnh vực dược lý học thể thao. Anh đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ triết học và còn thử sức trong làng báo. Cựu Đội trưởng đội tuyển Brazil không chỉ viết về bóng đá mà còn cả về chính trị và kinh tế với những nhận định sâu sắc. Anh đã thường xuyên được mời làm bình luận viên trong các chương trình thể thao… Tháng 8 vừa qua, anh đã làm bình luận viên về các trận đấu của Copa America 2011 cho Hãng tin AP.
Tuy nhiên, ở ngoài sân cỏ, Socrates đã không giữ được phong độ cần có trong những sinh hoạt đời thường. Trong thời gian gần đây đã xuất hiện những tin tức mà qua đó, có thể hiểu rằng, Socrates đã bắt đầu thân thiết với ma men, thậm chí đã nghiện rượu rất nặng và thường xuyên đẩy mình vào trạng thái say sỉn. Cựu danh thủ đã dần dà mắc bệnh xơ gan và vì thế, bắt đầu xuất hiện những triệu chứng trục trặc trong hệ tiêu hóa.
Tháng 8/2011, Socrates đã phải cấp cứu vì chảy máu dạ dày. Tháng 9 vừa rồi, anh lại phải một lần nữa nhập viện vì chảy máu dạ dày nặng đến mức các bác sĩ phải cho anh rơi vào trạng thái hôn mê nhân tạo. Giữa hai trận ốm này, Socrates đã buộc phải thú nhận rằng anh đã dính dáng tới ma men: “Ngày làm việc nào tôi cũng cầm một chai vang. Nếu không có chai rượu đó thì cũng chẳng có gì thay đổi đối với tôi nhưng đây đã là thói quen rồi. Đó đã là bạn của tôi, cũng như thuốc lá”…
Tới đầu tháng 12/2011, Socrates cùng vợ và một người bạn đi ăn trong nhà hàng ở Sao Paolo. Thức ăn hôm đó vì sao ấy khiến cả ba người bị ngộ độc nhưng chỉ mình Socrates phải vào viện cấp cứu. Và anh đã ra đi vào ngày 4/12 vì bị sốc nhiễm trùng.
Chỉ vài giờ sau khi Socrates qua đời, CLB Corinthians đã giành được ngôi vô địch làng bóng đá Brazil năm 2011. Nếu còn sống, hẳn Socrates sẽ thấy rất hạnh phúc…
Trước khi qua đời không lâu, Socrates đã bắt tay vào viết một cuốn sách về World Cup 2014 ở Brazil. Tác phẩm này được gọi là “viễn tưởng” vì nó phải được xuất bản trước khi diễn ra World Cup và trong đó, Socrates viết về kết quả của cuộc đua tài bóng đá thế giới này. Có lẽ trong đó các nhà vô địch sẽ là người Brazil và cầu thủ làm bàn hẳn phải là một ai đó rất giống như Socrates. Một Socrates rất cao (anh cao 1,94 m), rất lực lưỡng, một nhà kiến thiết lối chơi độc đáo, có thể sút hai chân như một, thực hiện các cú đá penalti không cần phải chạy lấy đà, một lãng tử hào hoa làm say lòng mỹ nữ và không chỉ các mỹ nữ. Hình ảnh một Socrates ngật ngưỡng say sỉn và từ giã cõi trần khi mới 57 tuổi có lẽ không xuất hiện trong cuốn sách đó. Nhưng người đời sẽ rất nhớ anh cả trong hình ảnh này. Có một số người có thể dạy chúng ta kinh nghiệm sống không chỉ bằng những thành công mà cả bằng cái chết của họ
Lần đầu trở về Việt Nam sau gần 20 năm định cư ở Pháp, kiến trúc sư (KTS) Hồ Thiệu Trị đã tạo ra tiếng vang với công trình trùng tu Nhà hát lớn Hà Nội (1995-1997). Trong khoảng 3 thập niên vừa qua, ông và cộng sự đã có nhiều công trình với phong cách kiến trúc đặc trưng, giàu tính thẩm mỹ trên mảnh đất hình chữ S.
Cũng phải vài lần hẹn, tôi mới gặp được Trung tướng, nhà văn Hữu Ước. Đã hơn 10 năm rời vị trí Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân, An ninh thế giới, Văn nghệ công an, nhưng giờ đây, ông vẫn luôn bận rộn với công việc của Chủ tịch Chi hội Nhà văn Công an và sáng tác văn chương, hội họa.
Ban ngày, Nguyễn Hoàng Kiên là một nhân viên ngân hàng. Nhưng, ban đêm và những ngày cuối tuần, anh bước vào thơ ca, nghệ thuật và di sản với tên gọi Thế Lãng.
Trong gần 4 thập niên, Việt Nam không chỉ là bối cảnh sáng tác, mà dần trở thành một phần đời sống tinh thần của nhiếp ảnh gia Jean-Charles Sarrazin. Cuốn sách ảnh "Hà Nội 1987", ra mắt cuối năm 2025, đã khơi lại dòng ký ức, đưa người đọc trở về những ngày đầu ông gắn bó với mảnh đất này.
Miền rừng A Lưới không phải là nơi người ta đến để tìm những điều vĩ đại. Nó lặng lẽ, kín kẽ, giữ người bằng những điều rất nhỏ. Những con đường đất còn ẩm sau mưa, bóng tối xuống sớm hơn giờ quen thuộc, hay ánh mắt trẻ con nhìn người lớn không dè chừng.
Ngày 4/1/2026, nhạc sĩ Đoàn Bổng đã trở về với đất mẹ, khép lại một đời sáng tác âm thầm mà bền bỉ, để lại trong ký ức nhiều thế hệ yêu nhạc Việt Nam một “dòng sông” trữ tình đã lặng lẽ chảy suốt gần nửa thế kỷ.
Người đàn bà trung du rời quê, rồi ở một vùng đất khác đủ lâu để nếp sống, giọng nói, cả những khoảng im lặng ngấm vào chữ. Tây Bắc. Hơn hai mươi năm giữa bản làng tựa núi, dốc sương gió, những cuộc mưu sinh dò dẫm từng bước.
Viết về tội ác không chỉ là tái hiện hành vi phạm pháp, mà là đối diện với những vùng xám của quyền lực, trí tuệ và nhân tâm. Trong cuộc đối thoại thẳng thắn này, nhà văn - Trung tá Vũ Liêm nhìn lại tiểu thuyết “Tội ác sau khe cửa” như một thử nghiệm nhiều tham vọng, đó là truy nguyên động cơ phạm tội, đặt người sáng tạo trước giới hạn đạo đức của chính mình, và phơi bày những ranh giới mong manh giữa tưởng tượng nghệ thuật, nghiệp vụ điều tra và đời sống thật.
Nhớ về quãng thời gian “tòng phu” ra Côn Đảo, bà Tư rổn rảng: Năm 1981 cô ra đây theo ổng thì có một đứa con trai rồi, tên là Thọ, sinh năm 1977; hiện nay là bác sĩ bệnh viện đặc khu Côn Đảo. Năm 1982, sinh con trai thứ hai là Nghiệp, năm 1983 thì sinh một cô con gái. Đến giờ các con cũng lập gia đình, sinh sống gần đây. Cô chú có 6 đứa cháu nội ngoại. Vậy là nhà cô đến giờ có ba đời ở Côn Đảo rồi đó.
"Cỏ xanh đời thép"của Tống Phước Bảo, viết về nữ điệp báo Nguyễn Thị Thảo - Sáu Thảo, là cuốn sách cố gắng trả lại hơi ấm của người, cho một thân phận đã đi qua chiến tranh như một ngọn cỏ mọc trên vùng đất nhiều lần cháy rụi. Từ giọt nước mắt của biên tập viên đầu tiên đọc bản thảo, cho đến những đêm tác giả bật băng ghi âm, ngồi một mình với lời kể của cô Sáu, cuốn sách được sinh ra trong thứ thinh lặng rất dài, rất sâu.
Từng là ông trùm hip-hop, tài sản tỷ đô, tiệc tùng cùng sao hạng A, và rồi một ngày, tất cả sụp đổ, không phải vì một bản nhạc dở, mà vì những bí mật đen tối giấu kín suốt 4 thập kỷ. Đó là Sean "Diddy" Combs, người từng được ca tụng như "biểu tượng sống của giấc mơ Mỹ", nay đang là phạm nhân số 45388-509 ở nhà tù liên bang Fort Dix, New Jersey (Mỹ). Diddy đã tự hủy bằng những bí mật mà chính anh ta tạo ra. Đó không chỉ là việc một cá nhân sa ngã, mà là lời cảnh tỉnh cho cả Hollywood, nơi công lý thường chỉ lên tiếng sau khi nhạc đã tắt.
Có những câu chuyện mà nếu chỉ đọc lướt, người ta dễ tưởng đó là kịch bản của một bộ phim tội phạm xuyên biên giới: một nhà báo trẻ rời quê hương với khát vọng đổi đời, rồi trượt dài vào những căn nhà trồng cần sa trên đất Úc và kết thúc bằng bản án lặng lẽ sau song sắt. Nhưng ở Tô Giang, bóng tối không phải dấu chấm hết.
Ở tuổi gần 90, GS Trần Thanh Vân vẫn minh mẫn và mang nhiều tâm huyết với sự nghiệp khoa học của nước nhà. Hơn 30 năm trước, dù có một sự nghiệp đồ sộ và danh tiếng trong giới nghiên cứu khoa học thế giới, GS Trần Thanh Vân cùng vợ vẫn chọn quay về Việt Nam khi đó còn rất nhiều khó khăn để cống hiến.
Có nhiều trường hợp vì di chứng của tai nạn thương tích, đột quỵ, bệnh mãn tính… khiến cuộc đời họ những tưởng sẽ phải gắn chặt với xe lăn, giường bệnh, chịu cảnh tàn phế. Nhưng điều trị phục hồi chức năng (PHCN) đã giúp họ có được sự tái sinh kỳ diệu.
“Hành quân xa dẫu qua nhiều gian khổ/ Vai vác nặng ta đã đổ mồ hôi/ Mắt ta sáng, chí căm thù, bảo vệ đồng quê ta tiến bước/ Đời chúng ta, đâu có giặc là ta cứ đi”… Ca từ giản dị, ngắn gọn, nhịp điệu tựa như bước chân đầy khí thế xung trận trong bài hát “Hành quân xa” do nhạc sĩ Đỗ Nhuận sáng tác năm 1953 đã trở thành hành khúc của người lính trong những năm kháng chiến chống Pháp.
Tham gia Đội tuyển Bộ Công an tại cuộc thi bắn tỉa quốc tế “Phong Nhẫn 2025”, Trung đoàn Đặc nhiệm - Bộ Tư lệnh Cảnh vệ đóng góp 2 xạ thủ chủ lực thi đấu chính thức là Thiếu tá Phạm Hùng Trường và Đại úy Lê Văn Phương đã xuất sắc giành Huy chương vàng nội dung thi đấu đồng đội, phối hợp tác chiến.
Tôi vẫn gọi NSND Phạm Thị Thành là một bông hoa hướng dương, bởi bà đã sống một cuộc đời rực rỡ, tận hiến cho sân khấu - nghệ thuật nước nhà. Bà là một nữ đạo diễn đầu tiên của sân khấu Việt Nam đương đại. NSND Phạm Thị Thành đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 84, nhưng ánh hào quang bà để lại trên bầu trời sân khấu - nghệ thuật nước nhà sẽ vẫn còn…
95 tuổi đời, 75 tuổi Đảng, Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai vẫn khỏe mạnh. Giọng nói sang sảng, tinh thần mẫn tiệp, chân bước chậm nhưng vững chãi, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, tham gia nhiều sự kiện, hội thảo do Bộ Công an tổ chức.
Ngày 16/9, đạo diễn kiêm diễn viên nổi tiếng người Mỹ Robert Redford đã qua đời ở tuổi 89 khi đang ngủ tại nhà riêng trên dãy núi Utah. Redford là "gã khổng lồ của điện ảnh Mỹ" và đã góp phần định hình Hollywood thập niên 1970 khi đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền điện ảnh độc lập Mỹ khi đồng sáng lập Liên hoan phim Sundance - bệ phóng cho nhiều bộ phim nổi tiếng.
Ông là một trong 4 gương mặt của “Bộ tứ sông Hồng”, cùng với nhạc sĩ Trần Tiến, nhạc sĩ Phó Đức Phương, nhạc sĩ Nguyễn Cường làm nên diện mạo của âm nhạc Việt Nam thập niên 90.
