Bác sĩ giúp tìm ra Bin Laden bị xử 33 năm tù: Điệp viên hay “con tốt thí”?

Vụ Tòa án tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan, xử bác sĩ Shakil Afridi không những khiến quan hệ Mỹ-Pakistan trở nên căng thẳng mà còn làm cho tình hình trong ngành tình báo hai nước trở nên rối rắm. Những người công tác trong ngành an ninh của cả Mỹ lẫn Pakistan đều tự hỏi rằng không hiểu bác sĩ Afridi là điệp viên mật làm việc cho CIA hay chỉ là một "con tốt thí" (pawn), hoặc cả hai?

Phiên xử vô tiền khoáng hậu

Bác sĩ Shakil Afridi, hiện bị giam giữ tại nhà tù ở Peshawa, không được phép có mặt tại tòa nên ông không thể tự biện hộ cho mình. Tuy không có bị cáo nhưng hàng ngàn người hiếu kỳ vẫn tụ tập phía trước tòa khi không vào được trong phòng xử, khẳng định rằng đây là định mệnh của bác sĩ  Afridi - một thứ định mệnh nghiệt ngã.

Trong hệ thống tư pháp bộ tộc, người đứng đầu của bộ tộc thực hiện chức năng của một thẩm phán, điều này có nghĩa là phiên tòa sẽ nhanh chóng đưa ra phán quyết và không nhất thiết phải tuân theo các trình tự pháp lý thông thường do thẩm phán được chính phủ bổ nhiệm làm chánh án.

Được biết, chẳng bao lâu sau khi trùm khủng bố Osama bin Laden bị Đội 6 của Đặc nhiệm SEAL Mỹ (ST-6) tiêu diệt ngày 2/5/2011 tại khu nhà do Afridi phát hiện ra rồi chỉ cho CIA ở thị trấn Abbottabad, Pakistan, Afridi bị an ninh Pakistan bắt vào ngày 22/5 về tội âm mưu chống lại Nhà nước Pakistan - tội mà theo luật Pakistan, có thể bị xử án tù chung thân.

Cuối năm 2011, Afridi đã bị người đứng đầu của bộ tộc xử, cũng tại Khyber Pakhtunkhwa, ông bị tuyên án 3 năm tù và nộp phạt 3.500 USD, nếu không nộp phạt, sẽ phải chịu thêm 3 năm tù nữa.

Trong phiên xử lần này, sau khi khẳng định Afridi phạm tội phản quốc và phải xét xử theo hệ thống pháp lý bộ tộc về tội tiến hành một chương trình tiêm chủng trá hình để thu thập thông tin của trùm khủng bố Osama bin Laden cùng những thành viên trong gia đình trùm khủng bố, người đứng đầu bộ tộc đã tuyên án Afridi 33 năm tù.

Do bị can Afridi không tự biện hộ được và cũng không có luật sư được nhà nước chỉ định biện hộ cho Afridi nên phiên xử diễn ra chóng vánh, án tuyên đã ngay tức khắc có hiệu lực. Và thế là sóng gió dậy lên...

33 năm tù tương ứng với 33 triệu đôla viện trợ

Chiến công của tình báo và đặc nhiệm Mỹ như cái tát vào mặt giới chức Pakistan . Họ cảm thấy bị sỉ nhục khi Bin Laden ở ngay chính trên lãnh thổ của mình mà giới chức an ninh không hề hay biết gì. Chính phủ Islamabad cũng cho rằng cuộc đột kích của Mỹ đã xâm phạm chủ quyền của họ. Do đó, sau khi Bin Laden bị bắn chết, Cảnh sát Pakistan đã bắt giữ bất kỳ những ai có liên quan đến kế hoạch ám sát Bin Laden.

Phóng viên Đài BBC News Aleem Maqbool tại Islamabad cho biết, kể từ sau vụ hạ sát Bin Laden, thì hầu hết những người bị bắt giữ là những người đã có công dẫn đến vụ đột kích chứ không phải những người đã bao che ông ta.

Trong khi Pakistan luôn nhất mực cho rằng, bất cứ quốc gia nào cũng sẽ hành động như họ nếu phát hiện công dân của mình làm việc cho tình báo nước ngoài, thì Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta cho rằng, mọi hành động chống lại những người đã giúp truy tìm trùm khủng bố Bin Laden là một sai lầm nghiêm trọng thực sự.

Cả Bộ trưởng Quốc phòng  Panetta lẫn Ngoại trưởng Hillary Clinton đều nói rằng việc bắt giữ Afridi là sai lầm và yêu cầu trả tự do cho ông Afridi. Ngày vừa qua, trong khi điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ do Thượng nghị sĩ John McCain chủ trì tại Điện Capitol, cả hai cho rằng Afridi có công truy tìm khủng bố, không đáng phải nhận một bản án nặng nề như vậy. Không chỉ có công với Mỹ, mà Afridi còn có công với đất nước Pakistan và việc xử Afridi tội phản quốc là không có cơ sở pháp lý.

Và lời kêu gọi đã được đáp ứng. Chiều ngày 25/5/2012, Ủy ban Ngân sách Quốc hội Mỹ tuyên bố cắt giảm 33 triệu USD tiền viện trợ hàng năm Mỹ dành cho Pakistan, tương ứng với 33 năm tù mà Afridi vừa bị tuyên án. Theo giới am hiểu tình hình, đây là đòn đầu tiên Quốc hội Mỹ giáng vào Pakistan, báo hiệu cho những đòn kế tiếp mạnh hơn nếu Chính phủ Pakistan không bày tỏ thái độ khoan hồng nào đối với Afridi.

Theo phóng viên BBC Ilyas Khan, việc kết án Afridi có thể làm cho quan hệ Mỹ - Pakistan vốn đã không êm ả kể từ sau vụ hạ sát Bin Laden, nay càng căng thẳng hơn. Hơn nữa, gần đây các cuộc không kích của máy bay không người lái của Mỹ và quyết định của Pakistan từ chối mở lại tuyến đường tiếp tế đến Afghanistan cho NATO cũng đã khiến mối quan hệ giữa hai đồng minh vốn rất thân cận này càng bị tổn thương. Quốc hội Pakistan đã yêu cầu chấm dứt sử dụng máy bay không người lái trên lãnh thổ Pakistan . Theo các quan chức an ninh Pakistan, hôm  diễn ra phiên xử Afridi, một cuộc tấn công của máy bay không người lái đã giết chết 4 người ở khu vực phía bắc bộ tộc Waziristan.

Việc các quan chức cao cấp của Mỹ sẵn sàng dùng những ngôn từ xác đáng nhất để bênh vực bác sĩ Afridi, cùng với việc Mỹ cắt giảm 33 triệu USD tiền viện trợ cho Pakistan nói lên điều gì? Quan chức CIA cao cấp trực tiếp liên hệ với Afridi trong điệp vụ "Tiêm chủng giả dạng để truy tìm tung tích trùm khủng bố Bin Laden" là điệp viên Reuel Marc Gerecht nhưng ông này không hề hé lộ nửa lời về câu hỏi "Afridi phải chăng là điệp viên CIA?”. Cả Afridi cũng thế. Những lần bị giới tình báo Pakistan thẩm vấn, ông  cũng chẳng hề hé lộ nửa lời rằng mình làm việc cho CIA.

Nhưng nếu Afridi không phải là điệp viên mật làm việc cho CIA trong chiến dịch truy tìm Bin Laden, thì ông ta đùa giỡn với cái chết như thế để làm gì? Nhiều nhà báo và phân tích gia chuyên nghiệp đều cho rằng Afridi là điệp viên làm việc cho CIA. Nhưng nếu đúng thế, thì theo phóng viên Ilyas Khan, ông cũng sẽ không bao giờ thừa nhận vì trong điều lệ CIA có việc những điệp viên làm việc cho CIA nhưng không bao giờ được CIA công nhận là điệp viên, theo Gerecht, là để bảo vệ mạng sống cho chính điệp viên này. Kể cả khi Afridi vì thế mà bị giết, CIA cũng không hề hé lộ nửa lời!

Lê Miên Tường (theo BBC News)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.