TP Hồ Chí Minh mở rộng không gian kinh tế ban đêm: Động lực tăng trưởng mới trong liên kết vùng

Thực tiễn sôi động nhưng còn manh mún

Theo Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng quý I/2026 ước đạt hơn 476.000 tỷ đồng, tăng 13,7% so với cùng kỳ. Con số này phản ánh sức tiêu dùng mạnh mẽ, đặc biệt là tiềm năng kéo dài thời gian chi tiêu sang ban đêm.

TP Hồ Chí Minh có lợi thế vượt trội để phát triển kinh tế ban đêm. Thành phố sở hữu quy mô dân số hơn 14 triệu người, cơ cấu dân số trẻ, lực lượng lao động đông đảo và nhu cầu tiêu dùng đa dạng. Đây là nền tảng hình thành thị trường tiêu dùng ban đêm ổn định, không chỉ phụ thuộc vào khách du lịch mà còn đến từ nhu cầu sinh hoạt thực tế của người dân.

Kinh tế ban đêm không còn được nhìn nhận đơn thuần là hoạt động bổ trợ cho du lịch, mà đang dần trở thành một bộ phận trong hệ sinh thái kinh tế đô thị, gắn với logistics, thương mại, văn hóa, sáng tạo và dịch vụ. Điều này mở ra hướng phát triển bài bản, có chiều sâu thay vì chỉ tập trung vào ăn uống, giải trí ngắn hạn.

TP Hồ Chí Minh đã hình thành nhiều điểm đến ban đêm thu hút người dân và du khách. Có thể kể đến phố đi bộ Bùi Viện – “trung tâm không ngủ” của thành phố, hay các phố ẩm thực như Vĩnh Khánh, Hồ Thị Kỷ, Phan Xích Long, Nguyễn Thượng Hiền, chợ đêm Tân Định… Những không gian này góp phần tạo diện mạo sôi động cho đô thị về đêm, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu.

Tối 24/4 vừa qua, UBND phường Bình Tây tổ chức lễ ra mắt phố đêm Chợ Lớn, đồng thời giới thiệu sản phẩm du lịch đêm tại chợ Bình Tây. Không gian văn hóa - ẩm thực này được kỳ vọng trở thành điểm nhấn mới, góp phần thúc đẩy kinh tế ban đêm gắn với bản sắc cộng đồng người Hoa tại khu vực Chợ Lớn.

Trước đó, thành phố đã triển khai nhiều đề án thí điểm kinh tế ban đêm tại một số địa phương. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các mô hình này vẫn còn phân tán, quy mô nhỏ, thiếu sự liên kết và chưa tạo được chuỗi giá trị bền vững.

Một hạn chế lớn là sản phẩm kinh tế ban đêm còn nghèo nàn, chủ yếu xoay quanh ăn uống, giải trí đơn lẻ. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, trải nghiệm đặc thù vốn là yếu tố giữ chân du khách và tạo giá trị gia tăng cao  vẫn chưa được khai thác tương xứng. Một số khu phố ẩm thực đêm có khó khăn cho khách là nơi để xe và sự cạnh tranh không lại với các quán ăn trong khu dân cư… 

Lợi thế liên vùng – “chìa khóa” tạo đột phá

Điểm khác biệt lớn nhất của TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay chính là khả năng phát triển kinh tế ban đêm theo hướng liên vùng, đa trung tâm.

Cụ thể, khu vực đô thị lõi TP Hồ Chí Minh phù hợp phát triển các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thương mại cao cấp và sáng tạo – nơi thử nghiệm các mô hình kinh tế ban đêm hiện đại. Khu vực Bình Dương (cũ) có thể phát triển các trung tâm dịch vụ đêm phục vụ công nhân, logistics 24/7, ít xung đột với khu dân cư. Còn khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) lại có lợi thế về biển, du lịch nghỉ dưỡng, phù hợp tổ chức các lễ hội, sự kiện giải trí quy mô lớn về đêm.

Sự phân vùng này tạo điều kiện hình thành các “cụm kinh tế ban đêm” chuyên biệt, tránh tình trạng dồn nén vào khu vực trung tâm như hiện nay. Đây chính là hướng đi có thể tạo đột phá, giúp TP Hồ Chí Minh nâng tầm kinh tế ban đêm từ quy mô địa phương lên quy mô vùng, thậm chí tiệm cận các trung tâm kinh tế ban đêm của khu vực.

Ông Nguyễn Hoàng Anh, Phó Trưởng Phòng Phòng Chính sách tổng hợp, Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh cho biết, kinh tế ban đêm mang lại nhiều lợi ích cho thành phố. Các lợi ích bao gồm gia tăng quy mô kinh tế, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân; giúp phát triển nhiều ngành nghề mới; thu hút giới kinh doanh, khách du lịch và quảng bá văn hóa đất nước; tái thiết và phát triển khu vực đô thị, khuyến khích tiêu dùng nội địa, kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu của khách du lịch, tạo nguồn thu thuế cho địa phương.

Cần gỡ những “nút thắt” để đánh thức kinh tế ban đêm

Dù tiềm năng lớn, việc phát triển kinh tế ban đêm tại TP Hồ Chí Minh vẫn đối mặt nhiều khó khăn.

Trước hết là vấn đề khung pháp lý. Hiện nay, các quy định liên quan đến giờ hoạt động, cấp phép kinh doanh, quản lý an ninh trật tự, môi trường… chưa thực sự linh hoạt để phù hợp với đặc thù của kinh tế ban đêm. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp e dè khi đầu tư.

Thứ hai là hạ tầng phục vụ ban đêm còn hạn chế, đặc biệt là giao thông công cộng, bãi đỗ xe, chiếu sáng, vệ sinh môi trường... khiến trải nghiệm của người dân và du khách chưa thực sự thuận tiện.

Bài toán an ninh trật tự, tiếng ồn và quản lý xã hội cũng đặt ra yêu cầu cao hơn khi kéo dài hoạt động về đêm. Nếu không kiểm soát tốt, kinh tế ban đêm có thể phát sinh các hệ lụy về xã hội.

TP Hồ Chí Minh chưa có hệ thống thống kê riêng để đo lường đóng góp của kinh tế ban đêm vào tổng thể nền kinh tế. Điều này gây khó khăn trong việc đánh giá hiệu quả và hoạch định chính sách.

TP Hồ Chí Minh đang xây dựng Đề án phát triển kinh tế ban đêm phù hợp với bối cảnh mới.  Trước hết, cần quy hoạch rõ các khu vực phát triển kinh tế ban đêm theo hướng phân vùng chức năng, xác định trung tâm và vệ tinh, giúp tối ưu hóa không gian mà còn giảm áp lực cho khu vực nội đô.

Thứ hai, hoàn thiện khung pháp lý theo hướng linh hoạt, có thể thí điểm các cơ chế “sandbox” cho kinh tế ban đêm. Đây là cách nhiều quốc gia đã áp dụng để vừa thúc đẩy phát triển vừa kiểm soát rủi ro.

Thứ ba, đa dạng hóa sản phẩm, chuyển từ “ăn uống – giải trí” sang các sản phẩm có chiều sâu như biểu diễn nghệ thuật, lễ hội, trải nghiệm văn hóa, du lịch đêm.

Thứ tư, đầu tư hạ tầng phục vụ ban đêm, nhất là giao thông công cộng hoạt động 24/7, chiếu sáng đô thị, an ninh, môi trường. Đây là điều kiện tiên quyết để kinh tế ban đêm phát triển chuyên nghiệp.

Cuối cùng, tăng cường liên kết vùng, xây dựng các chuỗi sản phẩm kinh tế ban đêm liên hoàn giữa TP Hồ Chí Minh và các khu vực lân cận.

Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10% trong năm 2026 và những năm tiếp theo, kinh tế ban đêm chính là “đòn bẩy mềm” nhưng hiệu quả. Khi những con phố không “ngủ”, khi dòng chảy tiêu dùng được nối dài suốt 24 giờ, đó cũng là lúc TP Hồ Chí Minh khai thác trọn vẹn giá trị của một đô thị năng động – nơi mỗi khoảnh khắc trong ngày đều có thể tạo ra tăng trưởng.