Lễ giỗ bà Thứ phi Hoàng Phi Yến được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 9/4, Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cho biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa công bố quyết định đưa “Lễ Giỗ bà Thứ phi Hoàng Phi Yến huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đây là di sản văn hóa phi vật thể đầu tiên của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu được công nhận và đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Năm 1783, sau khi thua quân Tây Sơn, Nguyễn Ánh phải vượt biển mang theo vợ, con và gia đinh, thuộc hạ chạy ra đảo Côn Lôn (Côn Đảo ngày nay) lánh nạn. Cùng với những người dân chài đang sinh sống ở Côn Lôn, Nguyễn Ánh đã lập nên 3 làng: An Hải, An Hội và Cỏ Ống.  

Để đánh lại quân Tây Sơn, Nguyễn Ánh dự định gửi con cả là hoàng tử Hội An (tên tục là hoàng tử Cải) đi theo cố đạo Bá Đa Lộc sang Pháp cầu viện. Bà Phi Yến (tên tục là Lê Thị Răm) ngỏ lời khuyên Nguyễn Ánh không nên nhờ vả ngoại bang… Nguyễn Ánh không những không nghe lời khuyên của bà mà còn tức giận, nghi bà thông đồng với quân Tây Sơn nên định giết bà. Nhờ quân thần can xin, Nguyễn Ánh đã tống giam bà vào một hang đá trên đảo Côn Lôn nhỏ, về sau núi đó được đặt tên là hòn Bà.

Bà Rịa-Vũng Tàu có di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu tiên -0
An Sơn Miếu tại huyện Côn Đảo.

Khi quân Tây Sơn đánh ra đảo, Nguyễn Ánh bỏ chạy ra biển. Hoàng tử Cải lúc đó mới 4 tuổi tỏ ý đòi mẹ đi cùng. Trong cơn tức giận và nghĩ rằng bụng dạ Cải rồi cũng như mẹ nên Nguyễn Ánh đã ném con xuống biển. Xác hoàng tử Cải đã trôi vào bãi biển Cỏ Ống. Dân làng đã chôn cất hoàng tử.

Phần bà Phi Yến, sau khi được dân làng giải cứu và biết tin con trai mình đã mất, bà vô cùng đau xót. Bà đứng hoài trước mộ con và khóc, tình cảnh thật thương tâm. Dân làng cám cảnh, họ hát ví: “Gió đưa cây Cải về trời, Rau Răm ở lại chịu đời đắng cay”. Và người dân Côn Đảo tin rằng, câu hát này, xuất phát từ một câu chuyện lịch sử, đau lòng như thế.

Bà Rịa-Vũng Tàu có di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu tiên -0
Tượng Thứ phi Hoàng Phi Yến được thờ tại An Sơn Miếu.

Vào tháng 10 âm lịch năm 1785, làng An Hải tổ chức hội làm chay tế lễ trong làng. Họ xin rước bà Phi Yến đến tham dự cho thêm phần long trọng. Đêm hôm ấy, bà bị tên đồ tể Biện Thi lẻn vào cấm phòng của bà giờ trò sàm sỡ, song Biện Thi chỉ vừa nắm được tay bà thì bà đã kịp tri hô cho dân làng bắt giam chờ xét xử. Cũng đêm hôm ấy, bà Phi Yến đã liều mình tự tử để được vẹn toàn danh tiết.

Từ khi bà Thứ phi Phi Yến mất (18/10 âm lịch năm 1785), người làng An Hải thương tiếc, cảm phục người phụ nữ trung trinh tiết liệt, đã lập miếu thờ bà với tên gọi An Sơn Miếu tự tổ chức lễ giỗ cho bà.

Năm 1861, sau khi chiếm đảo, thực dân Pháp đã quyết định di dời toàn bộ dân để xây dựng nhà tù nên ngôi miếu dần bị đổ nát. Đến năm 1958, chính quyền chế độ cũ đã xây dựng lại miếu thờ bà bà Phi Yến, đặt tên là An Sơn Miếu.

Bà Rịa-Vũng Tàu có di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu tiên -0
Lễ giỗ bà Thứ phi Hoàng Phi Yến được tổ chức trang trọng hàng năm tại huyện Côn Đảo.

Từ đó đến nay, qua nhiều lần trùng tu và tôn tạo, ngôi miếu luôn được giữ gìn khang trang. Để tưởng nhớ bà, vào ngày 17 - 18 tháng 10 (Âm lịch) hàng năm, người dân Côn Đảo đều long trọng tổ chức lễ giỗ bà và đã trở thành lễ hội văn hóa truyền thống lớn trong năm, được Đảng bộ, chính quyền, quân và dân Côn Đảo tổ chức trang trọng.

Năm 2007, UBND tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu xếp hạng Lễ giỗ bà Thứ phi Hoàng Phi Yến thuộc di tích lịch sử - văn hóa. An Sơn Miếu là di tích cấp tỉnh.

Hoàng Anh

Các tin khác

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh cùng các đại biểu thực hiện nghi thức công bố Bản đồ số Văn hoá Việt Nam.

Kết nối các nguồn lực trên Nền tảng Bản đồ số Văn hoá Việt Nam

Được triển khai tại địa chỉ cmap.vn, Bản đồ số Văn hóa Việt Nam (CMAP) hướng tới số hóa, kết nối các nguồn lực văn hóa trên cùng một nền tảng. Tại đây, người dân, du khách dễ dàng tra cứu, khám phá chuỗi sự kiện, di sản, hệ thống bảo tàng, các hoạt động văn hóa đặc sắc trải dài trên cả nước.

Rock concert nối tiếp Concert quốc gia “Tự hào là người Việt Nam”

Rock concert nối tiếp Concert quốc gia “Tự hào là người Việt Nam”

Ngay sau Concert quốc gia “Tự hào là người Việt Nam - Nối vòng tay lớn” (tối 1/11), nhằm tiếp tục cổ vũ tinh thần đại đoàn kết và tình yêu quê hương đất nước, đại nhạc hội - Rock concert “Thái Nguyên bừng sáng” sẽ phục vụ miễn phí 30.000 khán giả vào tối 2/11 tại Sân vận động tỉnh Thái Nguyên.

Tác giả ca khúc “Viết tiếp câu chuyện hòa bình” chia sẻ hành trình sáng tác với người trẻ Cà Mau

Tác giả ca khúc “Viết tiếp câu chuyện hòa bình” chia sẻ hành trình sáng tác với người trẻ Cà Mau

Từ những sáng tác đầu tay xuất phát từ một cuộc tình tan vỡ đến ca khúc “Viết tiếp câu chuyện hòa bình” lan tỏa mạnh mẽ, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung chia sẻ hành trình sáng tạo âm nhạc nhiều dấu ấn, cùng những trải nghiệm chân tình về đam mê, sự kiên trì và trách nhiệm của người nghệ sĩ với cộng đồng

“Four Seasons with Love” - cuộc gặp gỡ với những giá trị văn hóa vượt thời gian

“Four Seasons with Love” - cuộc gặp gỡ với những giá trị văn hóa vượt thời gian

Trong hai đêm 29- 30/10, những di sản âm nhạc của thời kỳ Baroque được các nghệ sĩ Versailles mang đến Nhà hát Hồ Gươm với chương trình Four Seasons with Love (Bốn mùa yêu). Sự trở lại của các nghệ sĩ đã tiếp tục nối dài hành trình hợp tác nghệ thuật giữa Nhà hát Hồ Gươm và Nhà hát Opera Hoàng gia Versailles với nhiều chương trình dành cho công chúng tại Việt Nam những năm qua.

Đà Nẵng kết nối di sản với nghệ thuật sáng tạo đương đại

Đà Nẵng kết nối di sản với nghệ thuật sáng tạo đương đại

Với chủ đề “Lịch sử của Ngày mai”, DACC 2026 giới thiệu đến công chúng hơn 20 hoạt động đa dạng, gồm triển lãm, biểu diễn nghệ thuật, múa đương đại, workshop, art tours, tọa đàm và các chương trình kết nối sáng tạo. Sự kiện quy tụ đông đảo nghệ sĩ, giám tuyển, nghệ nhân, chuyên gia, tổ chức văn hóa và cộng đồng sáng tạo tại Đà Nẵng, cùng các khách mời trong nước và khu vực Đông Nam Á.

8 hoạ sĩ, 1 tình yêu với sơn mài truyền thống

8 hoạ sĩ, 1 tình yêu với sơn mài truyền thống

Từ tình yêu với chất liệu sơn ta truyền thống, 8 họa sĩ đến với triển lãm “Nguyên – Lãng du cùng Sơn” bằng những tìm tòi và cảm nhận riêng về thiên nhiên, con người, đời sống nội tâm. Trên nền tảng kỹ thuật sơn mài lâu đời, mỗi tác phẩm mở ra một hành trình sáng tạo, nơi những giá trị truyền thống tiếp tục được khám phá bằng ngôn ngữ nghệ thuật hôm nay.

Mở đường cho điện ảnh Việt Nam hợp tác sản xuất, phát triển thị trường quốc tế

Mở đường cho điện ảnh Việt Nam hợp tác sản xuất, phát triển thị trường quốc tế

Tại Liên hoan phim quốc tế Tokyo 2026 (TIFF 2026), chuỗi hoạt động do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản tổ chức đã mở ra nhiều cơ hội kết nối, hợp tác sản xuất và phát triển thị trường quốc tế cho điện ảnh Việt Nam.

Nghệ thuật mang sứ mệnh kết nối

Nghệ thuật mang sứ mệnh kết nối

Họ là những nghệ sĩ đến từ khắp mọi miền đất nước, có cả những nghệ sĩ đa quốc gia, gặp nhau ban đầu ở tình yêu nghệ thuật, đặc biệt với hội họa. Họ cùng chia sẻ sáng tác tranh trên không gian số, đồng cảm nghệ thuật. Rồi từ những kết nối tưởng như vô hình ấy, người nghệ sĩ tìm thấy nhau ngoài đời, cùng treo tranh trong một không gian chung, cùng chia sẻ những rung động sáng tạo và hướng nghệ thuật đến những điều tốt đẹp hơn cho cộng đồng. Triển lãm Vietnam Art Space – Kết nối Nghệ thuật 2026, đang diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, là một hành trình đẹp như thế.

Triển lãm 100 tác phẩm nhiếp ảnh về các di sản thế giới của Việt Nam

Triển lãm 100 tác phẩm nhiếp ảnh về các di sản thế giới của Việt Nam

Được tổ chức hướng tới Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Triển lãm ảnh “Các Di sản thế giới của Việt Nam” là hoạt động văn hóa, nghệ thuật có ý nghĩa thiết thực nhằm tôn vinh giá trị di sản, góp phần lan tỏa thông điệp về vai trò của văn hóa, di sản trong sự nghiệp phát triển đất nước.

Xây dựng chính sách có tính đột phá, ưu đãi chưa từng có cho du lịch

Xây dựng chính sách có tính đột phá, ưu đãi chưa từng có cho du lịch

Dự án du lịch động lực có thể được hưởng ưu đãi tiền thuê đất, áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 10 năm. Đối với dự án du lịch động lực mang tính chiến lược, dự thảo đề xuất thời hạn hoạt động đến 70 năm, miễn thuế trong bốn năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Phát 8.000 vé xem “Concert quốc gia” tại Thái Nguyên

Phát 8.000 vé xem “Concert quốc gia” tại Thái Nguyên

Lần đầu tiên đến với Thủ đô kháng chiến – Thái Nguyên, đại nhạc hội “Tự hào là người Việt Nam” năm 2026 với chủ đề “Nối vòng tay lớn” sẽ diễn ra vào tối 1/11, tại Sân vận động Thái Nguyên.

Đưa văn hóa Chăm Nam Bộ đến với công chúng Thủ đô

Đưa văn hóa Chăm Nam Bộ đến với công chúng Thủ đô

Nằm ở cực Nam Tổ quốc, bên dòng sông Hậu nặng phù sa, đồng bào Chăm Islam An Giang đã tạo nên nền văn hóa mang dấu ấn độc đáo, vừa hòa quyện trong khối đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam. Những giá trị ấy đã được tái hiện sống động, chân thực tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội) với chuỗi hoạt động cuối tuần, trong đó có tái hiện Tết Raya vào ngày 25/10.

Trồng 400 ha hoa Tam giác mạch phục vụ lễ hội năm 2026

Trồng 400 ha hoa Tam giác mạch phục vụ lễ hội năm 2026

Để phục vụ Lễ hội Hoa Tam giác mạch lần thứ XII năm 2026, khoảng 400 ha hoa Tam giác mạch được gieo trồng tại các xã vùng Cao nguyên đá Đồng Văn, Tuyên Quang. Những ngày này, hoa đang nở rộ, chào đón du khách về tham gia lễ hội.